Кіріспе
Шекспирдің "Гамлет" пьесасындағы сөйлеу "Болу немесе болмау" – Уильям Шекспирдің "Гамлет" пьесасындағы "монастырь көрігісі" деп аталатын бөлімде ханзада Гамлет айтқан сөз. Бұл сөйлеудің атауы оның бастапқы сөз тіркесімен байланысты, ол қазіргі ағылшын әдебиетіндегі ең танымал және жиі цитата келтірілетін сөздердің бірі болып саналады және көптеген театр, әдебиет және музыка туындыларында сілтеме жасалады. Сөйлеуінде Гамлет өлім мен өзіне-өзі қол жұмсау туралы ойға келеді, өмірдің азабы мен әділетсіздігін одан да нашар болуы мүмкін нәрсемен салыстырады. Гамлет өзінің жағдайын ойлап тұрғаны нақты емес, себебі сөйлеу толығымен абстрактілі, академиялық стильде, бұл Гамлеттің Виттенберг университетінің (жақындағы) студенті мәртебесіне сай келеді. Бұған қоса, Гамлет жалғыз емес, себебі Офелия оны көру үшін сахнада күтіп тұр, ал Клавдий мен Полоний оны тыңдау үшін жасырынып отыр. Дегенмен, Гамлет өзін жалғыз сезінеді және Офелияға сөйлеуге кіріспей тұрып, басқалар оны естігеніне нақты дәлел жоқ, сондықтан бұл сөз шынайы монолог ретінде қарастырылады.
"To be, or not to be" is a speech given by Prince Hamlet in the so called "nunnery scene" of William Shakespeare's play Hamlet (Act 3, Scene 1). The speech is named for the opening phrase, itself among the most widely known and quoted lines in modern English literature, and has been referenced in many works of theatre, literature and music. In the speech, Hamlet contemplates death and suicide, weighing the pain and unfairness of life against the alternative, which might be worse. It is not clear that Hamlet is thinking of his own situation since the speech is entirely in an abstract, somewhat academic register that accords with Hamlet's status as a (recent) student at Wittenberg University. Furthermore, Hamlet is not alone as he speaks because Ophelia is on stage waiting for him to see her, and Claudius and Polonius have concealed themselves to hear him. Even so, Hamlet seems to consider himself alone and there is no definite indication that the others hear him before he addresses Ophelia, so the speech is almost universally regarded as a sincere soliloquy.
Мәдени әсері
"Болу немесе болмау" – қазіргі ағылшын тіліндегі ең танымал және жиі цитата келтірілетін сөздердің бірі. Сөйлеу көптеген театр, әдебиет және музыка туындыларында пайда болған. Пьесадағы ең есте қаларлық екі сәт – III акт, 1-ші көріністегі "Болу немесе болмау" сөзі және V акт, 1-ші көріністегі Гамлеттің Йориктің бас сүйегін қарастыруы пьесаны еске алғанда бірге ойға келуі мүмкін, бірақ бұл екі сәт пьесаның әртүрлі актілерінде орын алады. 1942 жылғы "Болу немесе болмау" комедиясының маңызды тұсы – монологтың бірінші жолы. 1957 жылғы "Нью-Йорктегі патша" комедиялық фильмінде Чарли Чаплин екіұшты патша Шахдовтың рөлінде осы монологты орындайды. Гамлеттің бұл сөзі Курт Воннегуттың 1962 жылғы "2 B R 0 2 B" әңгімесіне негіз болған (нөл "ноль" деп айтылады). Оқиға Америка Құрама Штаттары үкіметінің ғылыми жетістіктер арқылы қартаю және халық санының артуына "дәрмен" тапқан болашақта өтеді. Шекспирдің бұл жолдарының әріптік/сандық түрленуі Federal Bureau of Termination ұйымының өз-өзіне қол жұмсау туралы өтініш қабылдайтын телефон нөмірі ретінде қолданылады. 1963 жылы Оксфордтағы дебатта қара нәсілді азаттық үшін күрескен Малкольм Х бұл сөйлеудің алғашқы жолдарын келтіріп, "бостандық үшін күрестегі экстремизм" туралы ойын жеткізді. "Соңғы қаһарман" (1993) фильмінде Джек Слейтер ғимаратты жарғанда бұл фразаны пародиалайды, тек сигаретаға от қойып. Оның нұсқасында: "Болу немесе болмау? Болмау керек". "Жұлдыз жолы" атты фильмнің алтыншы бөлімі, "Ашылмаған ел" (1991) осы сөйлеммен аталады, бірақ атаудың өлім емес, болашаққа қатысты екенін клингондық түсіндірмесі көрсетеді. Фильмде Шекспирге сілтемелер жасалады, оның ішінде оның шығармаларының клингон тіліндегі аудармалары және "taH pagh, taHbe'" фразасы қолданылады, бұл шамамен "жалғастыру немесе жалғастырмау [өмірді]" дегенді білдіреді. Ричард Мэтисонның 1978 жылғы "Не түстер келеді" романы және 1998 жылғы оның фильмдегі нұсқасы осы сөйлеудің бір жолынан ат алған. 1997 жылғы "Джунглидегі Джордж" фильмі де осы фразаны пародиалайды; Джордж Сан-Франциско-Окленд шығанағындағы көпірден салбыраған парапланерді көріп, көпірдің жиегіндегі арқанды байқағанда, ол көрермендерге "Салбырау немесе салбырау ма?" деп сұрайды. "Салбырау" деп шешкеннен кейін Джордж арқанды ұстап, парапланерді құтқарады. Жаңа Зеландиялық "Атақсыз бақыт" телесериалы атауын сөйлеудің үшінші жолынан алған. 2014 жылғы Болливудтың "Хайдер" фильмінде Шахид Капур "Болу немесе болмау" фразасының хинди тіліндегі қысқа нұсқасын оқыды. "Жұлдыздар қақпасы Атлантида" сериалының 4-ші маусымының 10-шы бөлімі "Бұл өлімге ұшыраған ораза" (2008) деп, ал 4-ші маусымының 11-ші бөлімі "Барлық күнәларым естеріңде болсын" (2008) деп аталды. Бұл эпизодтар жасанды интеллект – Репликатор түрлері туралы білу мен күресуді қамтиды. Карл Майкл Беллманның "Фредманның хаттары" атты туындысындағы "Ack du min moder" атты виртуозды монологты ақын және әдебиет тарихшысы Оскар Левертин "швед әдебиетінің болуы немесе болмауы" деп сипаттаған. Жапондық P Model тобының өз атты альбомынан шыққан "2D or Not 2D" әні тікелей осы фразаға сілтеме жасайды.