Кіріспе
Сәбилерде цианозға әкелетін екі жағдай. Көк нәресте синдромы – қандағы оттегі деңгейінің төмендігі салдарынан сәбилерде цианозға, яғни терінің көк түске айналуына себеп болатын жағдайларды білдіреді. Бұл термин дәстүрлі түрде мына жағдайларда қолданылады: Цианоздық жүрек ауруы – туа біткен жүрек ақауларының бір түрі, ол қандағы оттегі деңгейінің төмендеуіне алып келеді. Бұл өкпеге қан ағынының жеткіліксіздігінен немесе толыққан оттегімен және оттегісіз қанның араласуынан туындауы мүмкін. Бұл цианоздың ең көп кездесетін себептері болғанымен, сәбидің терісі мен шырышты қабықшаларында көк түс пайда болуына себеп болатын басқа да факторлар бар. Оларға гиповентиляция, өкпедегі перфузия мен вентиляция арасындағы айырмашылық және оттегімен қанығудың жеткіліксіздігі жатады. Көк нәресте синдромы немесе цианоз, оттегісіз гемоглобиннің абсолютті мөлшері 3 г/дл-ден жоғары болғанда пайда болады, бұл әдетте О2 қанығу деңгейі 85%-дан төмендеуімен көрінеді. Қалыпты жағдайда, толыққан оттегімен қан қызыл, ал оттегісіз қан көк түсті болады. Оттегі деңгейі төмен немесе толыққан және оттегісіз қан араласқан сәбилерде қан көк немесе күлгін түске боялуы мүмкін, бұл цианозға әкеледі. Өсудің тежелуі, әлсіздік, мұрын қанаттарының кеңеюі, жүрек соғудың жиілеуі, тыныс алу жиілігінің артуы, құрысулар, тыныс алудың қиындауы.
Blue baby syndrome can refer to conditions that cause cyanosis, or blueness of the skin, in babies as a result of low oxygen levels in the blood. This term has traditionally been applied to cyanosis as a result of:. Cyanotic heart disease, which is a category of congenital heart defect that results in low levels of oxygen in the blood. This can be caused by either reduced blood flow to the lungs or mixing of oxygenated and deoxygenated blood. Although these are the most common causes of cyanosis, there are other potential factors that can cause a blue tint to a baby's skin or mucous membranes. These factors include hypoventilation, perfusion or ventilation differences in the lungs, and poor cardiac output of oxygenated blood, among others. The blue baby syndrome or cyanosis occurs when absolute amount of deoxygenated hemoglobin > 3g/dL which is typically reflected with an O2 saturation of < 85 %. Normally, oxygenated blood appears red and deoxygenated blood has more of a blue appearance. In babies with low levels of oxygen or mixing of oxygenated and deoxygenated blood, the blood can have a blue or purple color, causing cyanosis. Failure to thrive
Lethargy
Nasal flaring
Rapid heartbeat
Rapid respiratory rate
Seizures
Shortness of breath
Метемоглобинемия
[[Файл:Оксигемоглобиннің диссоциациялық қисығы.png|thumb|Гемоглобиннің оттегімен диссоциациялық қисығы. Метемоглобинемия жағдайында қисық оттегіге жоғары сәйкестікке байланысты солға қарай жылжиды. Нитраттардың көздеріне ауыл шаруашылығы жерлерінде қолданылатын тыңайтқыштар, қоқыс полигондары немесе шұңқырлар жатады. Мысалы, АҚШ және басқа елдерде ауыз су сапасы стандарттарына сәйкес нитрат деңгейі бақыланады. Көк бала синдромы мен ауыз судағы нитраттар арасындағы байланыс кеңінен қабылданған, бірақ 2006 жылғы кейбір зерттеулер синдромның пайда болуында басқа ластағыштар немесе диеталық нитраттар да рөл атқаруы мүмкін екенін көрсетті.
Диагностика
Көк бала синдромын диагностикалау кезінде толыққанды анамнез алу және физикалық тексеру жүргізу маңызды. Анамнезді алу кезінде симптомдардың пайда болу уақытын анықтау және жүктілік тарихы немесе қайнар суға қол жеткізу сияқты тәуекел факторлары/әсер ету факторлары туралы сұрау маңызды. Суретте: нәресте аяғындағы пульс оксиметрі. Физикалық тексеру кезінде цианоздың қай жерде байқалатынын анықтау маңызды, бұл перифериялық және орталық цианозды ажыратуға көмектеседі. Орталық цианоз әдетте бүкіл денеде және шырышты қабықшаларда көкшіл түс ретінде көрінеді. Ал перифериялық цианоз көбінесе аяқ-қолдарда көкшіл түспен көрінеді. Сәбилерде цианозды еріндердің, тілдің және тіл асты аймағының айналасында байқауға болады, себебі осы жерде тері ең жұқа. Сонымен қатар, нәрестенің тыныс алуында мұрын қанаттарының кеңеюі, қабырға аралық кеңістіктердің тартылуы және т.б. сияқты тыныс алу қиындықтарының белгілерін бақылау маңызды. Тексеруге тыныс алу және жүрек-қантамыр жүйесін бағалау кіреді. Артериялық қан газын анықтау да пайдалы, мысалы, метемоглобинемия жағдайында оттегінің қанықтығы төмен болса да, PO2 нормалы болуы мүмкін. Қосымша тексерулерге толық қан анализі, қандағы глюкоза деңгейі, қан егісі, кеуде рентгені және эхокардиография кіреді. Жаңа туған нәрестеде туа біткен жүрек ауруы күдіктелген жағдайда, дәрігерлер жүректің жай-күйін бағалау үшін бірнеше тексерулер жүргізеді, оның ішінде кеуде рентгені, эхокардиография және электрокардиография. Фалло тетрадасында сәбилерде цианозға әкелетін эпизодтар «тет ұстамалары» деп аталады, олар көбінесе тамақтандыру немесе жылау кезінде пайда болады.
Менеджмент
Көк нәресте синдромын емдеу негізгі себебіне байланысты болады. Пациентте цианоз немесе тыныс алу қиындықтары байқалғанда, оның өмірлік маңызды көрсеткіштерін, әсіресе жүрек соғу жиілігі мен оттегімен қанығуын қадағалау қажет. Қан тамырларына қолжетімділік қамтамасыз етілгені жөн. Жаңа туған нәрестелерде пульс оксиметрін әдетте оң қолға орналастырады, бұл артериялық өзекшенің алдындағы оттегімен қамтамасыз етуді анықтау үшін жасалады (аорта мен өкпе артериясын байланыстыратын өзекше).
Цианоздық жүрек ауруы
Цианоздық жүрек ауруымен туған кейбір нәрестелер туылғаннан кейін простагландин E1 препаратымен емделеді, артериялық каналдың ашық күйінде ұстап тұру және организмге көбірек оттегі бар қанды айдау үшін. Көптеген нәрестелерге де қандағы оттегінің пайыздық көрсеткішін арттыру үшін оттегімен емдеу жасалады. Осы нәрестелердің көпшілігіне туа біткен жүрек ақауын жою үшін сәбилік шақта операция қажет болады. Метемоглобинемия сирек кездесетін жағдай, ал туа біткен түріне қарағанда, қабылданған метемоглобинемия жиірек кездеседі.
Нәтижелері
Цианоз тудыратын жүрек ақаулары болған жағдайда, нәрестелердің шамамен 75% - ы 1 жасқа дейін, ал 69% - ы 18 жасқа дейін тірі қалады. Бұл адамдарда дамудан қалу, жүрек жеткіліксіздігі немесе жүрек ырғағының бұзылуы қаупі артады.
Тарих
Фаллоның тетралогиясынан туындаған көк бала синдромын емдеуге жасалған алғашқы сәтті операция 1944 жылы Джонс Хопкинс университетінде орындалды. Педиатриялық кардиолог Хелен Тауссиг, хирург Альфред Блалок және хирургиялық техник Вивиен Томас арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде Блалок-Томас-Тауссиг шунты жасалды. Доктор Тауссиг Фалло тетралогиясымен және сонымен қатар ашық артериялық қосылысы (PDA) бар балалардың көбінесе ұзақ өмір сүретінін анықтады, сондықтан үштік баланың цианозын жеңілдету үшін қолтық артериясын өкпе артериясына қосып, PDA-ның әсерін тудыруға тырысты. Операция 1945 жылы American Medical Association журналында жарияланды және әлем бойынша көк балаларды емдеуге үлкен әсер етті. Сол кезде тәжірибелік процедура саналған операциядан аман қалған алғашқы иттің аты Анна еді. Анна екі рет операциядан кейін алғашқы өкпе айналымнан сәтті өтті. Екінші операция бастапқы тігістерді икемді тігістерге алмастыру үшін қажет болды. Аннамен қол жеткізген сәттіліктен кейін Блалок пен Томас 1944 жылы Эйлин Саксонға алғашқы ашық жүрек операциясын жасауға батылдық алды. 1950 жылы Аннаның оқиғасы фильмге түсірілді, ал фильм түрлі мектептер мен ұйымдарға көрсетілді.