Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шығу ақысы – көлік жүйесінде жолаушылардың ақысын немесе тарифтерін жинау әдісі, онда ақы (немесе ақының бір бөлігі) жолаушылар көздеген жеріне жеткен кезде төленеді.
An exit fare is a method of collecting ridership fees, or fares, from a transportation system, where the fee (or part of the fee) is collected from passengers upon reaching their destination.
Мысалдар
Бостон, Массачусетс штатындағы ертедегі MBTA метро желілерінде шығу тарифтері станцияға кіреберістегі жол ақысын жинау жабдығын жаңартуды қажет етпестен, жоғары тарифтерді қабылдау үшін шығындарды қысқарту мақсатында қолданылды. Бұл жүйенің әділетсіздігі (шығу тарифін төлей алмайтын жолаушымен қалай күресуге болады?) Бостон саясаткері Уолтер А. О'Брайенді "M.T.A." атты наразылық әнін жазуға итермеледі, ол кейіннен The Kingston Trio тобының хитіне айналды. Бостон теміржол транзитіндегі соңғы шығу тарифтері 2006 жылдың 4 желтоқсанында CharlieCard жүйесінің енгізілуімен жойылды (атауы наразылық әнінің басты кейіпкеріне сілтеме жасайды). Дегенмен, Гарвард станциясындағы төменгі автобус туннеліне сол жақтан кіретін MBTA-ның жолсыз троллейбус бағыттарында шығу тарифтері сақталды, себебі кіру кезінде жол ақысын жинау мүмкін болмады. Соңғы екі жолсыз троллейбус бағыты стандартты автобус бағыттарына айналып, Гарвардтағы жоғарғы автобус туннеліне көшірілгеннен кейін, 2022 жылдың 13 наурызынан бастап MBTA жүйесінен шығу тарифтері толығымен алынып тасталды. Нью-Йоркте бұл жүйе Джон Ф. Кеннеди халықаралық әуежайындағы AirTrain-де қолданылады. Жүйе әуежай ішіндегі тегін сапарларды және метро мен қалалық пойыздарға қосылуды ажырату үшін шығу тарифін пайдаланады. Париждегі Орли әуежайында да осындай жүйе бар, онда Orlyval қызметі әуежай терминалдары арасында тегін, бірақ Антоний станциясында түсетін жолаушылар ақы төлейді. IND Rockaway Line Howard Beach стансасынан оңтүстікке қарай екі есе тариф қолданылды, ол желі бойымен кіретін жолаушылардан екі жетон немесе жүйенің басқа бөлігінен келгендерден бір жетонды талап етті. 1975 жылы екі есе тариф жойылды. Стейтен-Айленд теміржолындағы Сент-Джордж терминалы мен Томпкинсвилл станциясында да шығу тарифтері алынады, себебі теміржолдың басты міндеті – Стейтен-Айлендтегі жолаушыларды Сент-Джордждегі Стейтен-Айленд паром терминалына және кері тасымалдау болып табылады. Манхэттенге пароммен баратын жолаушылар таңертең Сент-Джорджде пойыздан шыққанда, ал түстен кейін Сент-Джорджке кіргенде ақы төлейді. Томпкинсвиллде шығу тарифтері алынады, өйткені ол паром терминалынан жаяу қашықтықта орналасқан. Томпкинсвиллде шығу тарифтері енгізілгенге дейін, Сент-Джордждегі шығу тарифін төлеуден қашу үшін Томпкинсвиллде түсіп, паром терминалына дейін жаяу жүруге болар еді. Сент-Джордж және Томпкинсвиллде кіру және шығу тарифтерін енгізу арқасында Стейтен-Айленд теміржолының басқа станциялары жол ақысын жинау жабдықтары мен станция қызметкерлері болмастан әлдеқайда төмен құнмен жұмыс істей алады. Вашингтон метросында жолаушылар жүйеге кіру және шығу үшін SmarTrip карталарын пайдаланады. Жол ақысы жолаушының картасынан күннің уақытына және сапардың қашықтығына байланысты шығу кезінде шегеріледі. Жол ақысын төлеу қақпаларының жанында орналасқан шығу тарифтеріне арналған автоматтары жолаушыларға карталарына жеткілікті қаражат болмаған жағдайда қосымша қаражат қосуға мүмкіндік береді. Bay Area Rapid Transit де осыған ұқсас жол ақысын жинау әдісін қолданады, ол қашықтыққа негізделген, бірақ уақытқа емес. BART-та, төлем аймағынан тыс билет сату автоматтары несиелік және дебеттік карталарды, сондай-ақ қолма-қол ақшаны қабылдаса, төлем аймағындағы қосымша билет автоматтары, егер билетте жеткіліксіз қаражат болса, тек қолма-қол ақшаны қабылдайды. Сонымен қатар, Окленд халықаралық әуежайына бағытталған BART Beige Line әуежайдан шығатын жолаушылар үшін шығу тарифін қабылдайды. Питтсбургтегі Аллегени округінің Порт басқармасы Питтсбургтің орталық бөлігінде тегін аймақты іске асыру үшін шығу тарифтерін пайдаланады. Қала орталығына қарай бара жатқан жолаушылар (және қала орталығына кірмейтін бағыттарда) кіргенде ақы төлейді. Қаладан шығатын жолаушылар шығу кезінде ақы төлейді. Қала орталығында ғана сапарлайтын жолаушылар ешқандай ақы төлемейді. Кешкі сағат 19:00-ден кейін қала орталығында тегін сапарлар ұсынылмайды және барлық сапарлар кірген кезде жол ақысы алынады. Вашингтон штатының Кинг округіндегі Metro Transit осыған ұқсас жүйені 2012 жылдың 29 қыркүйегіне дейін қолданды, содан кейін ол тоқтатылды. Билеттерге негізделген, көлемі аз пункттен пунктке транзиттік қызметтердің көпшілігі жолдың екі шетінде де билет кассаларын ұстау шығынын болдырмау үшін бір бағыттағы шығу тарифтерін пайдаланады.
Exit fares were used on the subway lines of the early MBTA in Boston, Massachusetts, as a cost cutting method to be able to collect increased fares without having to upgrade fare collection equipment at station entrances. The perceived unfairness of this system (what to do with a passenger who can't pay the exit fare?) prompted Boston politician Walter A. O'Brien to commission the protest song "M. T. A. ", which later became a hit song by The Kingston Trio. The last of the subway exit fares were eliminated from the Boston rail transit lines on December 4, 2006, with the implementation of the CharlieCard (its name a reference to the main character in the protest song). However, the MBTA's trackless trolley routes that used left side boarding in the lower bus tunnel at Harvard station had exit fares because fares could not be collected during boarding. With the final two trackless trolley routes being converted to standard bus routes with boarding relocated to the upper bus tunnel at Harvard, exit fares were entirely eliminated from the MBTA system beginning March 13, 2022. In New York City, this system is used on the AirTrain at John F. Kennedy International Airport. The system uses an exit fare to distinguish between intra airport trips, which are free, and connections to the subway and commuter rail, which are not. A similar system applies at Orly Airport in Paris, where the Orlyval service is free of charge between the airport's terminals, but passengers alighting at Antony station need to pay. The IND Rockaway Line charged a double fare south of Howard Beach Station which entailed the deposit of two tokens for those entering along the line or one token on exit for those arriving from other parts of the system. The unpopular double fare was abolished in 1975. Exit fares are also charged on the Staten Island Railway at St. George Terminal and Tompkinsville station, because the primary function of the railway is to transport commuters on Staten Island to/from the Staten Island Ferry terminal at St. George. Commuters heading to Manhattan via the ferry pay upon exiting the train at St. George in the morning, and upon entry at St. George in the afternoon. Exit fares are charged at Tompkinsville because it is also within walking distance of the ferry terminal. Before exit fares were charged at Tompkinsville, one could avoid paying the exit fare at St. George by exiting at Tompkinsville and walking to the ferry terminal. By charging entry and exit fares at St. George and Tompkinsville, the other stations on the Staten Island Railway can be run at far lower cost, without any fare collection equipment or station employees present. On the Washington Metro, riders process their SmarTrip cards for both entering and exiting the system. The fare is actually deducted from the rider's card upon exiting the system based on the time of day and distance traveled. Exitfare machines located near the fare gates allow riders to add additional value to their cards should they lack sufficient value to exit the station at that location. Bay Area Rapid Transit also uses a similar fare collecting method, based on distance but not time of day. On BART, while ticket vending machines outside the paid area accept credit and debit cards as well as cash, the Addfare machine inside the paid area, which must be used if the ticket has insufficient value, accepts cash only. Also, the BART Beige Line to Oakland International Airport charges exit fare for riders leaving the airport. The Port Authority of Allegheny County in Pittsburgh, Pennsylvania, uses exit fares to implement a free ride zone in downtown Pittsburgh. Riders going toward downtown (and on routes that do not enter downtown) pay on entry. Riders leaving downtown pay on exit. Riders traveling entirely within downtown do not pay at all. After 7 pm, no free rides are provided downtown and all trips are charged a fare upon entry. Metro Transit in King County, Washington, used a similar system until it was ended on September 29, 2012. Many lower volume point to point ticket based transit services use exit fares in one direction, to avoid the expense of maintaining ticket offices at both ends of the line.