Кіріспе
Ақшалай құндылығы картаның өзінде сақталған төлем картасы (SVC) – қаржы мекемесі жүргізетін сыртқы шотта емес, картаның өзінде ақшалай құндылығы сақталған төлем картасы. Бұл төлемді қабылдау терминалдарына желіге қосылу қажеттігін жояды, себебі қаражатты картадан тікелей алуға және сақтауға болады. Нақты ақша сияқты, төлем карталарын да анонимді түрде қолдануға болады, өйткені картаны ұстаған адам қаражатты пайдалана алады. Олар – монеталардың электрондық нұсқасы және көбінесе төмен құнды төлем жүйелерінде немесе желіге қол жеткізу қиын немесе қымбат болған жағдайларда қолданылады, мысалы, тұрақ машиналары, қоғамдық көлік жүйелері және кемелер сияқты жабық төлем жүйелері. Сақталған құндылық карталары дебеттік карталардан, онда ақша эмитентте сақталады, және кредиттік лимиттері бар және қаржы мекемелеріндегі шоттарға байланысты кредиттік карталардан өзгеше. Сақталған құндылық карталары мен дебеттік және кредиттік карталардың тағы бір айырмашылығы – дебеттік және кредиттік карталар әдетте жеке шот иелерінің атына беріледі, ал сақталған құндылық карталары, мысалы, сыйлық карталары сияқты, анонимді болуы мүмкін. Сақталған құндылық карталары – алдын ала төленген ақша карталары, оларды құндылығы толық қолданылғаннан кейін жоюға болады немесе телефондық карточкалар немесе жол төлемі сияқты жағдайларда картаның құнын толықтыруға болады. «Жабық цикл» термині қаражаттың және/немесе деректердің токенде немесе картада екілік кодталған деректер түрінде физикалық түрде сақталуын білдіреді. Бұл төлем карталарынан өзгеше, онда деректер картаны шығарған ұйымның компьютерлерінде сақталады. Төлем карталары сияқты, құндылыққа картаға орнатылған магниттік жолақ, чип немесе радиожиілік идентификациясы (RFID) арқылы, немесе телефон немесе басқа сандық клавиатураға картада басылған кодты енгізу арқылы қол жеткізуге болады.
A stored value card (SVC) is a payment card with a monetary value stored on the card itself, not in an external account maintained by a financial institution. This means no network access is required by the payment collection terminals as funds can be withdrawn and deposited straight from the card. Like cash, payment cards can be used anonymously as the person holding the card can use the funds. They are an electronic development of token coins and are typically used in low value payment systems or where network access is difficult or expensive to implement, such as parking machines, public transport systems, and closed payment systems in locations such as ships. Stored value cards differ from debit cards, where money is on deposit with the issuer, and credit cards which are subject to credit limits set by the issuer and are connected to accounts at financial institutions. Another difference between stored value cards and debit and credit cards is that debit and credit cards are usually issued in the name of individual account holders, while stored value cards may be anonymous, as in the case of gift cards. Stored value cards are prepaid money cards and may be disposed when the value is used, or the card value may be topped up, as in the case of telephone calling cards or when used as a fare card. The term closed loop means the funds and/or data are physically stored on the token or card in the form of binary coded data. This is unlike payment cards where data is maintained on the card issuer's computers. Like payment cards, value can be accessed using a magnetic stripe, chip or radio frequency identification (RFID) embedded in the card; or by entering a code number, printed on the card, into a telephone or other numeric keypad.
Аттар
Еліне немесе компаниясына қатысты сақталған құндылық карталарына ортақ атау жоқ. Сақталған құндылық карталарының атаулары: АҚШ-та APPH, Канадада Mondex, Нидерландыда Chipknip, Германияда Geldkarte, Австрияда Quick, Францияда Moneo, Бельгияда Proton, Италияда Carta prepagata ("Алдын ала төленген карта"), Жапонияда Suica сияқты FeliCa карталары, Қытайда China T Union, Сингапурда EZ Link және NETS (CashCard және FlashPay), Түркияда Papara Card, Гонконгта Octopus картасы, Аргентинада SUBE картасы, Филиппинде T Cash, ал Малайзияда Touch 'n Go және MyRapid Card. АҚШ Қазыналық департаменті үш сақталған құндылық карта бағдарламасын басқарады: EZpay, EagleCash және Navy Cash. Үкіметтік емес сақталған құндылық карталарына Aramark GuestExpress, Compass Zipthru және Freedompay FreetoGo кіреді.
Қолданылуы
Сақталған құндылық карталары көбінесе төмен құндылықтағы операциялар үшін қолданылады, мысалы, қоғамдық көлік жүйесіндегі жол төлем карталары, телефонға алдын ала төленген шалу карталары, кафетерийлер немесе дүкендердегі және автоматтардағы ұсақ төлемдер. Олардың көптеген басқа төлем карталарынан артықшылығы бар: мысалы, тауар сатып алғанда телекоммуникациялық байланыс қажет болмайды, бұл байланыстың қолжетімділігі немесе сенімділігі күмәнді немесе қымбат жағдайларда, әсіресе төмен құндылықтағы операциялар үшін маңызды. Саудагер үшін пайдасы – транзакция оффлайн режимінде өңделеді және оны өңдеу үшін банкке жүгінудің қажеті болмайды, сондықтан банк комиссиясы төленбейді. Алайда, бұл карталарды онлайн, телефон арқылы, поштамен тапсырыс беру және басқа да «картасыз транзакциялар» үшін қолдануға болмайды. Германияның Geldkarte және Австрияның Quick картасы темекі автоматтарында клиенттің жасын тексеру үшін де қолданылады. Ұйымға немесе салаға арналған алдын ала төленген карталардың кең таралған түрлеріне жалақы карталары, жеңілдік карталары, сыйлық карталары, кафетерий карталары, саяхат карталары және АҚШ-тағы HSA карталары сияқты денсаулық сақтау жүйелері жатады. АҚШ әскері EZpay, EagleCash және Navy Cash карталарын қиын қолжетімді және шектеулі банк және телекоммуникациялық инфрақұрылымы бар аймақтарда қолма-қол ақшаның орнына электрондық құрал ретінде пайдаланады. Егер клиенттер картаға бірден үлкен сомада қаражат салып, кейін кішкентай сатып алулар үшін картаны пайдаланған сайын төмен транзакциялық төлем төлесе, сақталған құндылық карталары ұйымдарға айтарлықтай қаражат үнемдеуге көмектеседі.
Жабық жүйедегі алдын ала төленген карталар
Жабық жүйедегі алдын ала төленген карталар – саудагерлер шығарған, тек сол саудагерден тауар сатып алу үшін қолданылатын карталар. Олар көбінесе белгілі бір сомада болады және әдетте саудагерлік сыйлық карталары немесе дүкен карталары деп аталады. Бұл карталар әдетте сыйлық ретінде тасымалданады және дәстүрлі қағаз сыйлық куәліктерін ығыстырып шығаруда. Жалпы, осы типтегі карталарды реттеуге арналған заңдар аз. Карта шығарушылар мен сатушылар лицензия алуға міндетті емес. Жабық жүйедегі алдын ала төленген карталар АҚШ «Патриот» заңына бағынбайды, себебі олар көбінесе клиентті анықтай алмайды. Картаны сатып алған тұтынушыларға қарыз ретінде, осы сатып алулар саудагердің балансында актив емес, міндеттеме ретінде тіркеледі. Осының салдарынан, сыйлық куәліктері мен саудагерлік сыйлық карталары мемлекеттік мүліктің иесіз қалған заңдарына (APL) жатады. Алайда, жабық жүйедегі алдын ала төленген карталардың пайда болуы APL қолданылуын күңкіртетті. Солтүстік Каролина және Иллинойс штаттары картада мерзімі біткені туралы белгі немесе қызмет ақысы болмаса, осы типтегі карталарды APL-ден шығарды. Мэн және Вирджиния штаттары карта иесіз қалған жағдайда, шығарушының мемлекетке төлем жасауын талап етеді. Коннектикут штатында сыйлық картаны шығарған тұлға сыйлық картасының иесінің тұрғылықты жерін анықтауға міндетті. Көптеген саудагерлік сыйлық карталары анонимді болғандықтан, карта иесінің мекенжайы мемлекеттік қазынашылық кеңсесі деп есептеледі. Қазіргі таңдағы заңнама саудагерлерді жоғалған немесе ұрланған карталар үшін ақшаны қайтаруға міндеттемейді. Ақшаны қайтару мүмкіндігі карта иесімен жасалған келісімде көрсетіледі. Сонымен қатар, жабық жүйедегі көптеген карталарды қолма-қол ақшаға айырбастауға болмайды. Егер карта иесі картаның негізгі бөлігін тауарға жұмсаса, қалған сома көбінесе жоғалып, картаны шығарған саудагерге қосымша табыс әкеледі. Сондай-ақ, егер картаның мерзімі бітіп, иесі оның толық сомасын пайдаланбаса, саудагерге қосымша табыс түседі. Бұдан өзге, саудагер карта сомасы қолданылғанша оны пайызсыз пайдалануға құқылы.
Жартылай жабық жүйедегі алдын ала төленген карталар
Жартылай жабық жүйедегі алдын ала төленген карталар жабық жүйедегі алдын ала төленген карталарға ұқсас. Дегенмен, карта иелеріне карталарды белгілі бір географиялық аймақтағы бірнеше саудагерлерде қолдануға рұқсат беріледі. Мұндай карталар картаны қабылдайтын саудагер емес, үшінші тараптан шығарылады. Мысалдарға университет карталары және сауда орталықтарының сыйлық карталары жатады. Осы типтегі карталарды реттейтін заңдар әлі толық анықталған жоқ. Штатқа байланысты, эмитенттен ақша транзакцияларын жүзеге асыруға лицензия немесе басқа да осыған ұқсас лицензия талап етілуі мүмкін немесе талап етілмейді. Колумбия округінен басқа, АҚШ-та лицензия талап ететін штаттар: Коннектикут, Флорида, Иллинойс, Айова, Луизиана, Мэриленд, Миннесота, Миссисипи, Солтүстік Каролина, Орегон, Техас, Вермонт, Виргиния, Батыс Виргиния, Вашингтон және Вайоминг. Бұл штаттар карта шығарушыларға лицензия алуды міндеттейді. Басқа штаттарда лицензиялау заңдары көбірек нюанстарға ие болуы мүмкін. 18 USC 1960-шы бөліміне сәйкес, эмитент лицензиясыз ақша транзакцияларын жүргізсе, ол қылмыс болып есептеледі. Карта иелері жабық жүйедегі карта иелеріне тән проблемаларға ұшырайды. Банкроттық кодекстің 7 және 11-тараулары осы типтегі карталарға қолданылатыны әлі белгісіз.
Ақшаны адалдандыру
Көптеген елдерде елден әкелінетін немесе әкетілетін валюта сомасына шектеу қою қалыпты жағдай. Дегенмен, мұндай шектеулер көбінесе ақшаны қолма-қол ақша емес, мысалы, сақталған құндылық карталары арқылы елден шығаруға қатысты қолданылмайды. Сақталған құндылық карталары ақшаны жылыстату үшін, яғни есірткі саудасы сияқты қылмыстық қызметтен түскен қаражатты офшорға аудару үшін пайдаланылуы мүмкін деген алаңдаушылық бар. Мексикалық есірткі картельдері осы карталарды шекара арқылы ақша жіберу үшін қолданады деген хабарлар бар. Мысалы, АҚШ-та кез келген адам картада сақталған ақшамен елге кіруге немесе одан шығуға құқылы, және (ірі сомадағы қолма-қол ақшадан өзгеше) кеден органдарына немесе басқа да билік органдарына есеп беруі міндетті емес. АҚШ Конгресінің кейбір мүшелері елден өтетін, кіретін немесе шығатын адамдардың мұндай карталарды міндетті түрде тапсыруын талап ететін заңдар қабылдауды қарастырып жатыр. АҚШ Қаржы министрлігінің Қаржылық қылмыстарды реттеу желісі 2010 жылғы 28 маусымдағы «Федералды тіркелімде» сақталған құндылық карталарына қатысты ұсынылатын ережелерді жариялады. Ұсынылған ережелерге сәйкес, алдын ала төленген карталарды сатушылар үкіметте тіркелуге және транзакциялар мен клиенттер туралы тіркемелерді жүргізуге міндетті.