Кіріспе
Гонконгтағы сақтаулы құндылық смарт-картасы (The Octopus card) – Гонконгтағы онлайн немесе офлайн жүйелерде электрондық төлемдер жасауға арналған, қайта пайдалануға болатын, байланыссыз сақтаулы құндылық смарт-картасы. 1997 жылдың қыркүйегінде аумақтың жаппай көлік жүйесі үшін жол ақысын жинау мақсатында іске қосылған, ол Гонконгта көлік және басқа да бөлшек сауда транзакциялары үшін кеңінен қолданылатын жүйеге айналды. Сондай-ақ, ол мектепке қатысуды тіркеу және ғимараттарға кіруге рұқсат беру сияқты мақсаттарда да қолданылады. Гонконгтың 15-ден 64 жасқа дейінгі халқының 98 пайызы осы карталарды пайдаланады. "Октопус" карта жүйесі корейлік "Upass" картасынан кейін әлемдегі екінші байланыссыз смарт-карта жүйесі болды. Ол 2006 жылғы Дүниежүзілік ақпараттық технологиялар және қызметтер альянсының Global IT Excellence Awards жүлдесінде төрағалық сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде әлемдегі ең жетілген автоматты жол ақысын жинау және байланыссыз смарт-карта төлем жүйесі ретінде танылды. Оның сәттілігі нәтижесінде басқа да аймақтарда ұқсас жүйелер құрылды, соның ішінде Париждегі Navigo картасы, Лондондағы Oyster картасы, Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Opal картасы және Сингапурдағы NETS FlashPay және EZ Link жүйелері.
the company
The Octopus card (, is a reusable contactless stored value smart card for making electronic payments in online or offline systems in Hong Kong. Launched in September 1997 to collect fares for the territory's mass transit system, it has grown into a widely used system for transport and other retail transactions in Hong Kong. It is also used for purposes such as recording school attendance and permitting building access. The cards are used by 98 percent of the population of Hong Kong aged 15 to 64
The Octopus card system was the world's second contactless smart card system, after the Korean Upass. It won the Chairman's Award at the World Information Technology and Services Alliance's 2006 Global IT Excellence Awards for, among other things, being the world's leading complex automatic fare collection and contactless smart card payment system. Its success led to the development of similar systems elsewhere, including Navigo card in Paris, Oyster card in London, Opal card in New South Wales, and NETS FlashPay and EZ Link in Singapore.
Тарих
1979 жылы Гонконгтың Массалық транзиттік темір жолы (MTR) жұмысын бастағанда, ол жол жүру билеттері ретінде қайта айналымдағы магниттік жолақ карталарын қолданды. Коулун кантондық темір жолы (KCR) 1984 жылы дәл осындай магниттік карталарды қабылдады. Common Stored Value Ticket бірнеше сапарда пайдалану үшін теңгерімді ұстайтын нұсқа болды. 1989 жылы Common Stored Value Ticket жүйесі MTR және KCR станцияларына және Citybus-қа қоректендіру қызметін көрсететін Kowloon Motor Bus (KMB) автобустарына кеңейтілді. Сондай-ақ, ол көлікке қатысты емес, мысалы, фотокабиналарда жасалатын операциялар мен төлемдерге және тез тағамдар талонына қатысты шектеулі санда қолданылды. 1993 жылы MTR корпорациясы байланыссыз смарт-карталарды пайдалануға көшетіні туралы мәлімдеді. 1994 жылы ол Гонконгтағы тағы төрт ірі көлік компаниясы - Коулун Кантон темір жолы корпорациясы, Коулун моторлы автобусы, Ситибус және Гонконг пен Яумати паромдарымен бірлесіп, Creative Star Limited деп аталатын бірлескен кәсіпорын құрды. Үш жылдық сынақтан кейін "Октопус" картасы 1997 жылдың 1 қыркүйегінде іске қосылды. Алғашқы үш айда үш миллион карточка шығарылды. Жүйенің тез табысты болуының себебі - MTR және KCR жалпы сақталған құндылық билеттерінің барлық иелері үш ай ішінде оларды "Октопус" карталарымен ауыстыруды талап етті, әйтпесе олардың билеттерінің мерзімі бітеді. Тағы бір себебі - 1997 жылы Гонконгте монеталар тапшылығы болды. Гонконгтың британдық биліктен алыстауы кезінде Елизавета II-нің бейнесі басылған ескі Гонконг монеталарының құны артады деген сенім болды, сондықтан көптеген адамдар оларды бағасының көтерілуін күтіп ұстады. Octopus жүйесін Creative Star-тің басқа серіктестері тез қабылдады. KMB 2000 жылға қарай автобустардағы жол жүрулердің көпшілігі Octopus картасын пайдалану арқылы аяқталғанын хабарлады. Гонконгта "Октопус" картасын пайдаланбай автобусқа отыру үшін ақшаны дәл төлеу керек, бұл "Октопус" картасын пайдаланумен салыстырғанда қиынға соғады. 1998 жылдың қарашасына қарай 4,6 миллион карта шығарылды, ал 2002 жылдың қаңтарына қарай 9 миллионға дейін өсті. 2000 жылдан бастап кез келген уақытта "Октопус" жүйесінде шамамен 416 миллион Гонконг доллары депозиттелген. 2005 жылдың 6 қарашасында Octopus Cards Limited компаниясы Octopus Rewards бағдарламасын іске қосты, бұл бағдарлама карта иелеріне қатысушы саудагерлермен сыйақы алуға мүмкіндік береді. Octopus Rewards бағдарламасының құрылтайшы серіктестері арасында HSBC, UA Cinemas және Wellcome бар. Сыйлық картада сақталған ұпайлар немесе сыйақы долларлары түрінде беріледі. Бір доллар жұмсалған сайын сыйақы ұпайлары жиналатын мөлшер әр саудагерге байланысты әр түрлі болады. Сыйлық ұпайларын серіктес саудагерлерден сатып алу үшін кем дегенде 1 HK $ сыйлық долларына төлем ретінде пайдалануға болады. 2015 жылы қауіпсіздік деңгейі жоғары жаңа карталар енгізілді. Бірінші буын карталарын иеленушілер өз карталарын Octopus қызмет көрсету пункттерінде тегін алмастыра алады. 2018 жылдың қаңтар айынан бастап бірінші буын карталары жарамсыз болып кетті. 2024 жылдың 26 наурызынан бастап Octopus card Қытайдың 336 қалаларында қолданыла алатын жаңа China T Union нұсқасын іске қосты.
Этимологиясы мен логотипі
Октопус картасының кантон тіліндегі атауы, Baat Daaht Tùng, сөзбе-сөз "сегіз келген билет" деп аударылады, мұнда Baat Daaht "әр жерге жету" дегенді білдіруі мүмкін. Алайда, мағынасы "әр жерге баруға мүмкіндік беретін билет" деп түсіндіріледі. Ол 1996 жылы өткен атаулар сайысында Octopus Cards Limited компаниясының бас компаниясы – MTR Corporation басшысы таңдаған. Сегіз саны негізгі және реттік бағыттарды білдіреді, ал төрт сөзден тұратын sei tùng baat daaht идиомасы – "барлық бағытта қол жетімді" деп аударылатын кең таралған тіркес. Сегіз саны қытай мәдениетінде бақытты сан саналады, сондай-ақ, baat daaht тіркесі, кантон тілінде "байыну" деген мағына беретін faat daaht тіркесімен дыбыстас болуы мүмкін. Ағылшын тіліндегі "Octopus card" атауы да сол атаулар сайысында таңдалды. Бұл атау да сегіз санын білдіреді, себебі бауырсақтың сегіз мойны бар. Картада қолданылатын логотипте шексіздік белгісі бейнеленген.
Картаның қолданылуы
Octopus картасы бастапқыда МТР-да жол төлемі үшін енгізілді, бірақ пайдалану тез арада Гонконгтағы басқа да сауда орындарына тарады. Қазір карта көпшілік көліктерде, жылдам тамақтандыру орындарында, супермаркеттерде, автоматтарда, дүкендерде, фотокабиналарда, тұрақтарда, автокөлік тұрақтарында және ұсақ төлемдер жиі жасалатын көптеген басқа да сауда орындарында қолданылады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, 33 миллионнан астам Octopus картасы қолданыста, ал Гонконг тұрғындарының 99 пайызы оны пайдаланады. Octopus картасын ерте қабылдаған белгілі компаниялардың қатарында PARKnSHOP, Wellcome, Watsons, 7 Eleven, Starbucks, McDonald's және Circle K бар. 2003 жылдың маусымынан 2004 жылдың қарашасына дейін Гонконг үкіметі 17 000 тұрақ өлшегішін Octopus картасымен жұмыс істейтін жүйеге ауыстырды. Сол кезде Octopus картасы төлемнің жалғыз қабылданған түрі болды, 2021 жылға дейін жаңа өлшегіштер енгізілгенше, олар байланыссыз төлем, жылдам төлем жүйесі және QR кодпен төлемді қабылдады. Octopus карталары сондай-ақ ғимараттарға кіруді бақылау және мектеп әкімшілік жұмыстары үшін де қолданылады.
Төлемдер
Төлемдер картаны «Октопус» карта оқу құрылғысына жақындатып немесе бірнеше сантиметр қашықтықта ұстау арқылы жүзеге асырылады. Оқу құрылғысы төлемді дыбыстық сигналмен растайды және есептен шегерілген соманы, сондай-ақ картадағы қалған қаражат мөлшерін көрсетеді. Қоғамдық көлікте пайдаланылатын оқу құрылғылары үшін стандартты транзакция уақыты 0,3 секунд, ал сауда орындарындағы оқу құрылғылары үшін – 1 секунд.
Қоғамдық көлік
MTR ауыр рельстік жүйесін пайдаланған кезде әрбір жолаушының кіру нүктесі тіркеледі және олар карталарын қайтадан шығу нүктесінде тексергенде, жүрген қашықтыққа байланысты тиісті жол ақысы есептен шығарылады. MTR әдетте, дәстүрлі бір реттік билеттерге қарағанда Octopus картасын қолданып жасалған сапарлар үшін төмен баға белгілейді. Мысалы, Чай Ваннан Тунг Чунгқа бір реттік сапардың ересектерге арналған бағасы Octopus картасымен 25,7 HK$, ал бір реттік билетпен 28,5 HK$ құрайды. Басқа қоғамдық көлік операторлары да белгілі бір бағыттардағы жоғары бағалы және қарым-қатынас сапарлар үшін Octopus картасын пайдаланғанда уақыт-уақыт жеңілдіктер ұсынады.
Таксилер
Гонконг таксилерінде Octopus карталарын оқу құрылғыларын қолданудың алғашқы сынағы 2006 жылдың маусым айында Жаңа аумақтардағы Yellow Taxi Group компаниясымен басталды. 30 қазанда сынаққа қатысқан жиырма таксидің сегізі тоқтағаны туралы хабарланды. Оның бір себебі – жүргізушілердің күнделікті кеңсеге барып есеп беру қажеттігі болды. Гонконгтағы такси жүргізушілерінің көпшілігі өздігінен жұмыс істейді және өз пайдасы мен жалдаған ақысын күнделікті есепке алуды жөн көреді, ал Octopus бір жұмыс күнінен кейін банктен ақша аударады, сондықтан жүргізушілер есепшоттарымен айналысу үшін демалыс күндері немесе одан да ұзақ күтетін болды. Орнату және қызмет көрсету ақысы да алаңдатады. Yellow Taxi Group компаниясының басқарушы директоры Вонг Юйтин саудагерлердің Octopus такси жолаушыларына жеңілдіктер ұсынуын қалады, бірақ Көлік департаменті такси бағасына жеңілдік беру Гонконгта заңсыз деп мәлімдеді. 2020 жылдың қазан айында Octopus Cards Limited компаниясы такси жүргізушілері мен шағын және орта бизнестің өкілдеріне қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдауға көмектесу үшін Octopus құрылғысының ықшамдалған нұсқасы – Octopus Mobile POS-ті ұсынды. Мобильді қосымшамен жұмыс істейтін жаңа Octopus Mobile POS COVID-19 пандемиясы кезінде тиімді болды, өйткені ол саудагерлерге клиенттерге вирустың жұғуы мүмкін деген алаңдаушылықты басуға көмектесті. 2021 жылдың шілдесіне қарай 15 000-нан астам такси жүргізушісі Octopus Mobile POS-ті орнатқан.
Гонконгтен тыс жерлерде
China UnionPay компаниясымен бірлесіп, Octopus Cards Limited компаниясы 2006 жылдың тамызында Шэньчжэньдегі екі Fairwood мейрамханасында Octopus картасын қолдану мүмкіндігін ұсынды. 2008 жылы Шэньчжэньдегі Café de Coral-дың бес орны да Octopus картасын қабылдай бастады. Шэньчжэньде Octopus карталарына қаражат салу мүмкін емес, бірақ автоматты түрде қаражат қосып алу қызметі клиенттің кредиттік картасынан автоматты түрде соманы шегіп, Octopus картасын толықтыруға мүмкіндік береді. Шэньчжэньдегі Octopus картасымен төлем қабылдайтын екі Fairwood мейрамханасы Luohu Commercial City және Шэньчжэнь теміржол вокзалында орналасқан. Макаодағы екі Kentucky Fried Chicken мейрамханасы төлем үшін Octopus картасын қабылдады, олар Rua do Campo және Sands Казиносында орналасқан. Макао пасы қазір Макаода кеңінен қолданылады.
Сальдоны тексеру
Барлық МТР станцияларында анықтама автоматтары орналасқан, ал кейбір МТР станцияларында «Сегізбалық» қызмет көрсету орталықтары бар. Кез келген «Octopus» өнімін осы автоматтарға тигізу арқылы ағымдағы баланс пен соңғы он транзакцияның тарихын көруге болады. Карта иелері «Octopus» қосымшасы арқылы мобильді телефондағы балансты және соңғы 3 айдағы транзакцияларды тексеруге мүмкіндік алады. Мысалы, 20 жылдық мерекелік арнайы басылым сияқты кейбір «Octopus» өнімдері үшін қосымшада 40 транзакцияға дейін тексеруге болады. Әрбір төлемнен кейін қалдық сомасы және есептен шегілген сома карта оқығыш пен чекке көрсетіледі.
Толықтыру
Картаға ақшаны бірнеше тәсілмен салуға болады. Барлық карталарды 50 HK$ есебімен толтыруға болады, ал «Ақсақалдар» карталары, сондай-ақ «Студент» немесе «Мүгедек» куәлігі бар жекелендірілген Octopus карталарын МТР тұтынушыларға қызмет көрсету орталықтарында 10 HK$ есебімен толтыруға болады. «Қосымша құн машиналары» барлық МТР станцияларында орнатылған, олар тек қолма-қол ақшаны қабылдайды. Балама ретінде, карталарды PARKnSHOP, Wellcome, Watsons, 7 Eleven, Circle K және Café de Coral сияқты уәкілетті қызмет көрсетушілерде, сондай-ақ көлік станцияларындағы тұтынушыларға қызмет көрсету орталықтарында және билет кассаларында қолма-қол ақшамен толтыруға болады. Таңдалған дүкендерде қолма-қол төлемнен кейін қалдық ақшаны Octopus картасына салуға да болады. Гонконг Монетарлық органы басқаратын «Монеталар арбалары» арқылы қалған тиындарды Octopus картасына қосуға болады. «Автоматты құн қосу қызметі» (AAVS) – автоматты түрде құн қосатын әдіс. Ол Octopus картасының құны нөлден кем болған кезде, кредит картасынан ақшаны автоматты түрде шегеруге және Octopus картасына есептеуге мүмкіндік береді. AAVS-қа қатысатын 22 қаржы институтының бірі ұсынған кредит картасы қолданылуы керек. Қатысушы банктерге HSBC, Bank of China және Hang Seng Bank кіреді. Пайдаланушылардың параметрлеріне байланысты, әр рет автоматты түрде құн қосылғанда 150/250/500 HK$ картаға қосылады. Octopus компаниясы басқаратын «O! ePay» мобильді әмияны пайдаланушыларға Octopus карталары мен өзі арасында ақша аударуға мүмкіндік береді. Аударылатын сома 10 центке дейін болуы мүмкін. Octopus картасы ең көп 3000 HK$ сақтай алады, ал «Несиемен алынған» картаның бастапқы депозиті 50 HK$, ал «Сатылған» картаның бастапқы депозиті жоқ. Егер карта жеткіліксіз қаражатпен қолданылса, теріс қалдық пайда болады. Екі типтегі картаның да қайта пайдалану үшін құн қосу қажет болғанға дейін ең көп теріс қалдығы 35 немесе 50 HK$ (карта шығарылған күніне байланысты) болуы мүмкін.
Картаға қайтару
Octopus картасын кез келген MTR клиенттерге қызмет көрсету орталығына қайтарып, онда сақталған қалған соманы қайтаруға болады. Анонимді On Loan картасы 90 күннен аз пайдаланылған болса, қайтару үшін 11 HK$ және 2004 жылғы 1 қарашада немесе одан кейін шығарылған жекешелендірілген On Loan картасы үшін 10 HK$ өңдеу ақысы алынуы мүмкін. Анонимді карта қайтарылған кезде, егер оның ішінде 500 HK$ артық сақталмаса, ақшаны қайтару дереу беріледі. 500 HK$ артық сома сақталған жекешелендірілген On Loan картасы немесе анонимді On Loan картасы қайтаруды өңдеу үшін Octopus Cards Limited компаниясына қайтару керек, мұндай жағдайда жекешелендірілген On Loan картасы үшін қайтару сегіз күн ішінде, ал анонимді On Loan картасы үшін бес күн ішінде қолжетімді болады. Егер зақымдалған On Loan картасы қайтарым үшін қайтарылса, карта иесінен 30 HK$ алым алынады.
Сегізбұрышқа арналған әкімшілік алым
2020 жылдың 1 қазанынан бастап Octopus 18–59 жас аралығындағы жеңілдіксіз клиенттерден жыл сайын 15 гонконг доллары мөлшерінде белсенді емес Octopus әкімшілік алымын ұстайды. Егер картадағы барлық қаражат сарпталса, карта қолданудан тоқтатылады және қайта жандандырылмайды. 2017 жылдың 1 қазанынан бастап шығарылған және үш жыл бойы толықтырылмаған немесе төлемдер жасалмаған "Октобус" карталары белсенді емес карта деп есептеледі.
Карталардың түрлері
"Октопус" картасының екі негізгі түрі бар (несиелік және сатылатын), сондай-ақ екі сирек кездесетін түрі бар (Airport Express Tourist және MTR Airport Staff).
Жекешелендірілген карталар
Жеке карта тіркеуден кейін қолжетімді. Карталарда иесінің аты-жөні және сұралған жағдайда, суреті түсіріледі. Олар картада сақталған карта иесінің жасын анықтап, Бала, Ересек немесе Қарлы картасы ретінде автоматты түрде жұмыс істей алады, осылайша жеңілдікпен бағаланатын тарифтерге ие болады. 2003 жылы 380 000 адам жеке «Октопус» картасын иеленді. Қарапайым картаның мүмкіндіктерімен қатар, бұл карта тұрғын үйлер мен кеңселерге кіруге арналған кілт ретінде де қолданылуы мүмкін. Жеке карта жоғалған жағдайда, иесі рұқсатсыз қолдануды болдырмау үшін жоғалғанын телефон арқылы немесе интернет желісінде хабарлай алады. Содан кейін иесінің таңдауына қарай, ақшасы қайтарылады немесе жаңа жеке карта жіберіледі. Қайтарымға депозит және жоғалғаны туралы хабарланғаннан кейін үш сағаттан соң картада қалған сома, сондай-ақ 30 гонконг доллары карта құны және 20 гонконг доллары қызмет көрсету ақысы кіреді. Гонконг студенттері үшін «студенттік мәртебесі» бар жеке карта қолжетімді. Бұл картаны алу үшін үміткер 12-25 жас аралығындағы Гонконг студенті болуы керек. Бұл жеке карта студенттік жеңілдіктерге өтініш білдірген студентке автоматты түрде беріледі. Бұдан өзге, олар студенттердің қатысуын тіркеу және кітапханадан кітап беруді басқару сияқты мектептік әкімшілік жұмыстарда да қолданылуы мүмкін.
Карталар сатылды
On Loan карталарынан өзгеше, Sold карталары демеушілікпен және брендтік таңбасы бар карталар болып табылады. Сувенирлік карталарды Octopus Cards Limited компаниясы жиі танымал мәдениеттегі ойдан туған кейіпкерлерге немесе Қытайдың Жаңа жылы сияқты мәдени шараларға арналған дизайндармен шығарады. Бұл карталар жоғары бағамен сатылады, бастапқы сақталған құны шектеулі немесе жоқ, қайтаруға болмайды, бірақ оларды әдеттегі карталар сияқты пайдалануға болады. Сатылған картаның мысалы – McMug және McDull коллекциясы. 2007 жылдың қаңтар айының соңында Шошқа жылының басталуына орай ұсынылған бұл коллекцияда картаның екі түрлі дизайндағы нұсқасы бар және бір жиынтығы HK$138 тұрады. Әр жиынтыққа ересектерге арналған Octopus картасы, картаға арналған қалта, үйлесімді бау және McMug немесе McDull әшекейі кіреді. Octopus Cards Limited компаниясы осы карталардың жаңа коллекцияларын Құрбан айт мерекесі, 2004 жылдың аяқталуы және DragonBlade фильмінің жарыққа шығуы сияқты жағдайларға арнап ұсынды. Сатылған Octopus карталарын таңдалған МТР станцияларында және барлық 7-Eleven дүкендерінде сатып алуға болады. Әдеттегі карталар сияқты, осы өнімдерді карта оқу құрылғысынан өткізу арқылы пайдалануға болады. Оларды әдеттегі Octopus карталары сияқты әдістермен ақшамен толтыруға болады, бірақ пішініне байланысты Қосымша құн машиналарында толтыру мүмкін емес. Octopus сағаты немесе ұялы телефонның қаптамасы ең көп HK$3,000 сақталуы мүмкін, бірақ оны сатып алғанда бастапқы сақталған құны болмайды. Octopus картасындағыдай, оның ең жоғары теріс құны HK$35 болуы мүмкін. Сағаттар мен ұялы телефон қаптамаларына қатысты бірдей құндылықты қосу мүмкіндіктері мен шектеулері қолданылады.
Арнайы мақсаттағы карталар
"Airport Express Tourist Octopus" арнайы картасын "Octopus Cards Limited" компаниясы Гонконгтағы туристерді тарту мақсатында шығарды. Бұл картаның екі нұсқасы бар: 250 HK$ картасы, ол Гонконг халықаралық әуежайы мен Гонконгтың қалалық аймақтары арасында жүретін МТР желісінде (Airport Express) бір рет тегін сапар ұсынады, және екі рет тегін сапар ұсынатын 350 HK$ картасы. Әуежайға жасалатын сапарлар картаны сатып алған күннен бастап 180 күн бойы жарамды. Екі нұсқа да МТР-де үш күн бойы шексіз сапар жасауға мүмкіндік береді және 50 HK$ қайтарылатын депозитті қамтиды. Қажет болған жағдайда, картаның құнына ақша қосуға болады. Бұл туристік Octopus карталарын Гонконгта 14 күн немесе одан аз уақытқа келген туристер ғана пайдалана алады; пайдаланушылардан Гонконгқа келген күнін көрсететін паспорт талап етілуі мүмкін. "Airport Express Tourist Octopus" картасын барлық МТР станцияларында сатып алуға болады. Екінші арнайы мақсаттағы карта – МТР әуежайының қызметкерлеріне арналған "Octopus" картасы, ол Гонконг халықаралық әуежайы және әуежайға жақын орналасқан AsiaWorld Expo конгресс орталығының қызметкерлеріне Airport Express арқылы әуежай мен МТР станциялары арасында жеңілдетілген бағамен сапар жасауға мүмкіндік береді. Картаға өтініш берген қызметкерлер Airport Express бір жолғы бағасына дейін 64 пайызға дейін жеңілдік ала алады. MTR Airport Staff Octopus картасын алу үшін қызметкерлер өз жұмыс берушілері арқылы өтініш беруі керек. Гонконгтағы кейбір банктер Octopus Card-ты өздерінің банкомат және кредиттік карталарына біріктірген.
Samsung Pay қызметі
2017 жылдың 14 желтоқсанынан бастап "Smart Octopus" деп аталатын картасыз Octopus, Samsung компаниясы ұсынатын Samsung Pay мобильді төлем платформасы арқылы қолжетімді. Телефонның NFC функциясы және магниттік қауіпсіз тарату (MST) технологиясын пайдалану арқылы пайдаланушылар өздері таңдаған Samsung құрылғыларын Octopus оқырмандарына тигізіп, әдеттегі физикалық Octopus карталарымен бірдей төлей алады. Пайдаланушылар қолданыстағы анонимді "On Loan Adult" немесе "Elder Octopus" картасынан карта деректерін "Smart Octopus" картасына көшіруге болады. Барлық карта құны мен сыйлық ұпайлары Samsung Pay қосымшасына аударылып, сақталады. Физикалық карта бұдан әрі қолданыстан шығарылады және оны пайдалануға болмайды. Пайдаланушылар қосымша арқылы жаңа ересектер немесе қарттарға арналған Smart Octopus картасын сатып алуға да болады. Smart Octopus транзакциялар туралы дереу хабарлау және қосымшада қаражат толтыру сияқты мүмкіндіктерді ұсынады. Қосымшада қаражат толтыру бастапқыда 2,5% комиссияны құрады, бірақ 2020 жылдың маусым айында Apple Pay қолдауы іске қосылғанда бұл комиссия алынып тасталды.
Apple Pay-тің қызметі
2020 жылдың 2 маусымынан бастап Octopus карталарын Apple Pay-ге қосу мүмкін. Octopus карталары FeliCa технологиясын қолданғандықтан, тек Apple Watch 3, iPhone 8 және одан кейінгі үлгілер қолдау көрсетеді. "Туристерге арналған Octopus" 2020 жылдың тамызында іске қосылды. Пайдаланушылар Apple Pay ішінде виртуалды Octopus картасын жасау үшін жүктелген кредиттік карталарымен қаражат толтыруды немесе қолданыстағы физикалық Octopus картасынан мәліметтерді ауыстыруды таңдай алады. Ол Apple Pay-дің Express Transit функциясын қолдайды, бұл iPhone немесе Apple Watch арқылы телефонды қосудың немесе Face ID, Touch ID немесе құпия сөзбен төлемді растаудың қажеті болмай төлем жасауға мүмкіндік береді.
Huawei Pay
2020 жылдың 9 желтоқсанынан бастап Octopus картасын Huawei Pay-ге қосу мүмкіндігі бар. Бірақ оны Гонконг, Макао және Қытайда сатылатын Huawei телефондарында ғана пайдалануға болады. Пайдаланушылар Huawei AppGallery-ден Octopus қосымшасын жүктеп алып, жаңа Octopus карталарын сатып алуға немесе қолда бар Octopus карталарын цифрлық форматқа көшіруге болады. Егер пайдаланушылардың UnionPay кредиттік картасы болса, олар Huawei Wallet-те де жаңа Octopus карталарын сатып ала алады.
Users can download the Octopus app from Huawei AppGallery to purchase new Octopus cards or transfer physical Octopus cards. If users have a UnionPay credit card, they can also purchase new Octopus cards in Huawei Wallet.
Технология
1994 жылы Австралиядағы ERG Group компаниясы (қазіргі Vix Technology) Octopus жобасын дамытуға жетекшілік ету үшін таңдалды. Ол «Октопус» жүйесін жобалап, құрастырып, орнатты. Операцияларды, техникалық қызмет көрсетуді және дамытуды Octopus Cards Limited компаниясы жүзеге асырды, ал 2005 жылы ол орталық транзакцияларды өңдеу орталығын (клирингтік үйді) өзінің жүйесімен ауыстырды. Бұл байланыссыз жүйе болғандықтан, пайдаланушылар картаны оқырманға жақын ұстауы жеткілікті. Деректер 212 кбит/с жылдамдықпен (Sony FeliCa чиптерінің максималды жылдамдығы) беріледі, бұл Mondex және Visa Cash сияқты басқа смарт-карта жүйелерінің 9,6 кбит/с жылдамдығынан жоғары. Octopus ISO/IEC 14443 стандарттарынан бұрын пайда болғандықтан, стандартты емес RFID жүйесін қолданады. Оқырман/жазу құрылғысының жұмыс радиусы қолданылатын модельге байланысты 30 мен 100 мм (1,2-ден 3,9 дюймға дейін) аралығында болады. Сақталған деректер кейінірек берілуі мүмкін, ал офлайн мобильді оқырман жағдайында, мысалы, қалалық компьютер сияқты қолмен ұсталатын құрылғы арқылы алынуы мүмкін. Іс жүзінде, әртүрлі көлік операторлары өздерінің бизнесінің ерекшеліктеріне байланысты әртүрлі деректерді жинау механизмдерін пайдаланады. MTR станцияларын Octopus карталарын өңдейтін компоненттермен – турникеттермен, құн қосу автоматтарымен, құн тексеру машиналарымен және клиенттерге қызмет көрсету терминалдарымен байланыстыратын жергілікті желілермен жабдықтайды. Бұл станциялардан транзакциялар MTR-дің Коулун шығанағындағы бас кеңсесіне Frame Relay кең аймақтық желісі арқылы, содан кейін орталық өңдеу жүйесіне (CCHS) жіберіледі. 7 Eleven сияқты бөлшек сауда орындарында да ұқсас жүйе қолданылады. Қолмен ұсталатын құрылғылар автономды мобильді оқырманды, соның ішінде шағын автобустарға орнатылғандарын сканерлеу үшін қолданылады. Автобустар операторға байланысты қолмен ұсталатын құрылғыларды немесе сымсыз жүйені пайдаланады. Басқаша айтқанда, деректер байланысы тек карта мен оқырман ортақ құпия кілт негізінде өзара сәйкес келгенде ғана орнатылады. Бұл, егер кілт ашылса, «Октопус» картасының қауіпсіздігіне қауіп төнеді дегенді білдіреді. Мысалы, ұрланған Octopus картасын оқу құралын ұрланған Octopus бағдарламасымен бірге пайдаланып, кез келген Octopus картасына рұқсатсыз құн (3000 гонгконг долларына дейін) қосуға болады. Дегенмен, 2003 жылға дейін «Октопус» картасы мен жүйесі ешқашан хакерлік шабуылға ұшырамаған. Octopus карталарын оқырман бір уақытта бірнеше картаны анықтағанда транзакцияны бастаудан қорғайтын қауіпсіздік механизмі бар. 2009 жылдың 11 ақпанында Sing Tao Daily газеті теміржол станциясының турникеті арқылы тегін өту үшін қауіпсіздік механизмінің қолданылғанын хабарлады. Жолаушылар турникетті бұзу үшін оқырманға төрт немесе одан да көп картаны жинап, олардың карталарынан ақша есептен шығарылмауын қамтамасыз ету үшін қауіпсіздік механизмін әдейі іске қосты. Олар сынға алынса, құрылғының істен шығуына кінә тағуға болады және сәтсіз транзакция туралы жазбасы бар Octopus картасын ұсынуға болады.
Оператор
Octopus Card жүйесі Octopus Holdings Limited компаниясының толық меншігіндегі еншілес компаниясы Octopus Cards Limited компаниясына тиесілі және оны басқарады. 1994 жылы Creative Star Limited ретінде құрылған, 2002 жылы Octopus Cards Limited деп қайта аталды. Сол жылы MTR Corporation компаниясымен бірге, компания коммерциялық емес ұйым статусынан пайда көздейтін кәсіпорынға айналды. Компанияның қызметінің кеңеюіне байланысты, 2005 жылы Octopus Holdings Limited құрылды, ал Octopus Cards Limited еншілес компания ретінде қайта құрылды. Төлем қызметін ұсынатын компания ретінде Octopus Cards Limited Гонконг Монетарлық органымен реттеледі. Octopus-тың төлемдік емес қызметтері осы реттеуге бағынбастан, Octopus Holdings Limited-тің басқа еншілес компанияларымен басқарылады. Сонымен қатар, Octopus Holdings Limited және Octopus Cards Limited компанияларының ең ірі акционері болып табылады.
Марапаттар
"Октопус" картасы халықаралық жайлы танымал. Ол 2006 жылғы Дүниежүзілік ақпараттық технологиялар және қызметтер альянсының Global IT Excellence Awards жүлдесінде әлемдегі ең жетілген автоматты тарифтерді есептеу және тікелей байланыссыз смарт-карта төлем жүйесі болғаны үшін, сондай-ақ технологияны жаңашылдықпен қолданғаны үшін жеңіске жетті.
EPS қосылған құн ақаулығы
2007 жылдың ақпан айында клиенттер МТР және Жеңіл темір жол станцияларындағы өздігінен қызмет көрсету нүктелерінде карталарына қаражат қосып, транзакциялар күшін жойған жағдайда да, банктік шоттарынан ақша алынып тасталғаны анықталды. Octopus Cards Limited компаниясы бұл ақаулықтың себебі байланыс жүйелерін жаңарту екенін мәлімдеді. Алғашқыда екі дерек тіркелді. Компания кейіннен қосымша құндық қызмет көрсету нүктелерінде Электрондық төлем қызметін (ЭТҚ) қолдану мерзімсіз тоқтатылатынын және мәселенің себептерін анықтау үшін тергеу басталғанын хабарлады. 2007 жылдың 27 шілдесінде қате транзакциялар 2000 жылға дейін жететіні және 15 270 жағдайда барлығы 3,7 миллион Гонконг доллары заңсыз шегерілгені хабарланды. Компания 2000 жылға дейінгі жағдайлар болуы мүмкін екенін, бірақ соңғы жеті жылдық транзакциялар ғана сақталатынын мәлімдеді. Компания банктермен және Электрондық төлем қызметін жүзеге асыратын EPS Company Limited компаниясымен бірлесіп, зардап шеккен клиенттермен байланысып, 10 апта ішінде ақшаны қайтаруды ұйымдастыратынын айтты. 2007 жылдың 21 желтоқсанында компания ЭТҚ арқылы жүзеге асырылатын барлық операцияларды тоқтатуға шешім қабылдады, себебі мұндай мәселелердің қайталанбайтынына кепілдік бере алмады.
Жеке өмірдің бұзылуы
2010 жылдың 15 шілдесінде CIGNA сақтандыру компаниясының бұрынғы қызметкері CIGNA компаниясы 2,4 миллион Octopus қолданушысының деректерін сатып алғанын мәлімдеді. 20 шілдеде Octopus клиенттердің жеке мәліметтерін CIGNA және Card Protection Plan Limited компанияларына сатқанын мойындады және деректерді басқару тәжірибесін ішкі тексеруді бастады. Octopus Holdings 4,5 жыл ішінде 44 миллион Гонконг доллары ($5.7 млн АҚШ доллары) табыс тапты. Гонконгтың жеке деректерді қорғау комиссары Родерик Ву Бун радио сұхбаттарында тергеутің ашық болуын талап етті, бірақ оның өкілеттігі 2010 жылдың шілде айының соңында бітті. Комиссар Ву өкілеттігі бітуге дейін Octopus-тың жеке деректерді қолданудағы бұзушылықтары туралы алдын ала есепті аяқтауға уәде берді және жеке деректерді сатуды қылмыстық құқық бұзушылық деп қарастыратын жаңа заң қабылдауға шақырды.
Технология
NFC және картасыз төлем Қытай материгінде танымал бола түсуде, сондықтан кейбір адамдар Octopus компаниясының технологиялық дамуының баяу екеніне күмән білдіреді. Осы сын арасында, бірі – нарықтың монополиясы және үкіметтің Octopus-қа қатысты көзқарасы осының себебі болуы мүмкін, себебі әлеуметтік көлікке берілетін жәрдемақылар тек Octopus жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Octopus компаниясының бас директоры Сунни Ченг жақын арада QR-код төлемдері, Octopus картасын Samsung Pay-ге интеграциялау және жеке тұлғалар арасындағы қарыз беру сияқты жаңа технологиялар енгізілетінін мәлімдеді.