Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кез келген дертке дертімді жазатын құрал
Universal remedy
Панацея (/p//æ//n//ə/'/s//iː//ə/) – барлық ауруды емдейді және өмірді шексіз ұзартады деп айтылатын кез келген ем. Грек құдайы Панацеяның атымен аталып, бұрын алхимиктер оны өмір эликсирі және философ тасымен байланысты іздеген. Философ тасы – мифтік зат, ол қарапайым металдарды алтынға айналдыруға мүмкіндік береді. 18-19 ғасырларда көптеген "патенттелген дәрілер" панацея деп жарияланып, үлкен кәсіпке айналды. "Панацея" термині көбінесе әртүрлі проблемаларды шешу үшін бір ғана шешімді тым көп пайдалануды білдіру үшін, әсіресе медицинада, жағымсыз мағынада қолданылады. Бұл сөз алдамшылыққа саятын дәрі-дәрмектер және шарлатандық сияқты ұғымдармен байланысты. Панацея (немесе панацеум) – әдебиетте нақты бір мәселеге қатысты барлық проблемаларды шеше алатын кез келген шешімді білдіретін термин.
A panacea (/p//æ//n//ə/'/s//iː//ə/) is any supposed remedy that is claimed (for example) to cure all diseases and prolong life indefinitely. Named after the Greek goddess of universal remedy Panacea, it was in the past sought by alchemists in connection with the elixir of life and the philosopher's stone, a mythical substance that would enable the transmutation of common metals into gold. Through the 18th and 19th centuries, many "patent medicines" were claimed to be panaceas, and they became very big business. The term "panacea" is used in a negative way to describe the overuse of any one solution to solve many different problems, especially in medicine. The word has acquired connotations of snake oil and quackery. A panacea (or panaceum) is also a literary term to represent any solution to solve all problems related to a particular issue.
"Патентті дәрілердің" пайда болуы
Ал, бұл дәрілер «патенттелген дәрілер» деп аталып, 17 ғасырдың соңында маркетинг өркендегенімен бірге кеңінен таралды. Кейбіреулері патшалықтардың құрметіне ие болып, жарнамада патшалық беделді пайдалануға рұқсат беретін патенттік қағаздар алды. 18 ғасырдағы Англия «физиканың алтын ғасыры» деп жиі аталады, себебі көптеген түрлі-түсті дәрі-дәрмектердің кеңінен қолжетімділігі мен тұтынуы өркендеді, олардың көпшілігі негізінен ішек тазартатын дәрілер болатын, бірақ олар сонымен қатар қанды тазартады және барлық ауруды емдейді деген қосымша талаптармен сатылды. Брандрет есімі елу жыл бойы АҚШ-та белгілі болды; Брандрет таблеткалары көптеген ауруларды емдеуге арналған, оның айтуынша, барлық аурулардың себебі – қандағы уларларды тазартады. Дәлелдердің болмауына байланысты, Брандрет бұл талабын Киелі кітаптан келтірілген цитатамен негіздеді: «Жанның өмірі қанда». 1865 жылғы жарнамада былай делінген: «Оларды қолдану арқылы кез келген ауру емделеді. Жылмақтылықпен көптеген созылмалы жағдайлар да емделеді». Олар соншалықты танымал болды, тіпті Герман Мелвиллдің «Моби Дик» классикалық романында да есімдері жиі кездеседі. Сол сияқты, Джеймс Морисон – «Гигеялық өсімдіктерден жасалған әмбебап дәрі» деп жарнамаланған дәріні сатқан британдық шарлатан дәрігер болды, ол «барлық емделе алатын ауруларға ем» ретінде танымал болды. Морисон өзінің медициналық мектебін, Британдық денсаулық сақтау колледжін құрды, ол дәріні сату үшін «Гигеисттер» деп аталатын агенттерді даярлады. Алайда, сатириктер бизнес пен оның сенімсіз клиенттеріне қатыгез сын айтты, тіпті карикатураларда адамдар кесілген мүшелерін қайта өсіріп жатқандары бейнеленді. Көптеген басқа да патенттелген дәрілердің өте кең ауқымды жағдайларды емдеуге қабілетті екендігі туралы талаптар айтылды. 19 ғасырдың басындағы Даффидің эликсиріне арналған жарнамада оның мынадай ауруларға қолданылатыны айтылды: Сәбилер мен балалардағы тас; Конвульсиялар; Тұтыну және нашар ас қорыту; Ұстамалар; Денеде ісік; Ананың аурулары және көкбауырдан шыққан булар; Жасыл ауру; Балалардың аурулары, құрттар, рахит, тастар, конвульсиялар, тұмау, патшаның жарасы, буындардың жарасы немесе желден немесе шикізаттардан туындайтын кез келген басқа да аурулар; Подагра және ревматизм; Бүйректегі тас немесе шағыл; Ішектегі ауру және ұстамалар; Фтизис; Шөлде және шорт. 1891 жылы доктор Джон Коллис Браунның хлородині жөтел, тұтыну, бронхит, астма, дифтерия, қызба, крап, ұстамалар, диарея, холера, дизентерия, эпилепсия, истерия, жүрек айну, спазм, нейралгия, ревматизм, подагра, қатерлі ісік, тіс ауруы, менингит және т.б. сияқты ауруларға ем ретінде жарнамаланды. Тіпті Кока-Кола да алғашқы күндері патенттелген дәрі ретінде сатылды: ол көптеген ауруларды, соның ішінде морфинге тәуелділік, ас қорыту, жүйке бұзылыстары, бас аурулары және импотенцияны емдей алады деп мәлімделді. Дәстүрлі медицина мамандары панацеялар туралы талаптарға қарсы күресті. 1828 жылы Нью-Йорк штатының медициналық қоғамы Американың алғашқы медициналық этика кодексінің бірін қабылдады, онда патенттелген дәрілерге төзбеу керектігі айтылды. 1830 жылдардан бастап, негізгі мақсаттардың бірі Морисонның «Гигеялық өсімдіктерден жасалған әмбебап дәрісі» болды. Морисон «табиғатқа жүгіну» деп аталатын логикалық қателікке жүгіну арқылы жауап берді, ол табиғи өсімдіктерден жасалған дәрілеріне қарағанда химиялық заттарға медициналық сенім артуды сынға алды. Олардың қауіпсіздігі туралы айтылғандарға қарамастан, Морисонның таблеткалары қауіпті болуы мүмкін, тіпті жеткілікті мөлшерде қабылданса өлімге әкелуі мүмкін. 1836 жылы 32 жастағы Джон МакКензидің тізесінде ревматизм анықталды, ол Морисонның агенттерінің бірі оған 20 күн ішінде 1000 таблетка бергеннен кейін қайтыс болды; бұл агент айыпталып, адам өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Келесі жылы, Морисонның таблеткаларын шамадан тыс тұтыну Йорктегі тергеулер нәтижесінде 12 адамның өліміне әкелді. Морисонның өзі жазадан қашып құтылды, себебі айыптау оның агенттеріне қарсы болды. 1840 жылы Морисон қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары өнім ассортиментін кеңейтті. 1920 жылдары таблеткалар сатудан алынып тасталды. 1841 жылы Ұлыбританияның фармацевтикалық қоғамының құрылуы патенттелген дәрілер мен панацеялардан бас тартудың тағы бір қадамын білдірді.
The cure alls became known as "patent medicines" that grew starting in the late 17th century with increasing marketing. Some found favour with royalty and were issued letters patent authorising the use of the royal endorsement in advertising. Eighteenth century England has been popularly referred to as the golden age of physic, due to the widespread availability and consumption of enormous amounts of proprietary medicines many of which were principally laxatives but with the added claim that they somehow purified the blood and so cured all manner of illness. For fifty years Brandreth's name was a household word in the United States; the Brandreth pills were a purgative that allegedly cured many ills by purging toxins out of the blood, which he claimed was the cause of all maladies. In the absence of proof, Brandreth justified this claim by quoting scripture : "The life of the flesh is in the blood." An advertisement from 1865 claimed that "By their use acute disease of every kind is cured. Perseverance will cure most chronic cases." They became so well known they received mention in Herman Melville's classic novel Moby Dick. Similarly, James Morison was a British quack physician who sold "Hygeian Vegetable Universal Medicine", which were advertised as "A cure for all curable ills". Morrison established his own medical school, The British College of Health, which trained agents known as Hygeists to sell the pills. However, satirists were brutal in their attacks on the business and its gullible clients, with caricatures even showing people re growing severed limbs. Many other patent medicines made claims to cure implausibly wide ranging conditions. An early nineteenth century advertisement for Daffy's Elixir said it was used for the following ailments: The Stone in Babies and Children; Convulsion fits; Consumption and Bad Digestives; Agues; Piles; Surfeits; Fits of the Mother and Vapours from the Spleen; Green Sickness; Children's Distempers, whether the Worms, Rickets, Stones, Convulsions, Gripes, King's Evil, Joint Evil or any other disorder proceeding from Wind or Crudities; Gout and Rheumatism; Stone or Gravel in the Kidnies; Cholic and Griping of the Bowels; the Phthisic; Dropsy and Scurvy. In 1891, Dr. John Collis Browne's Chlorodyne was advertised as a treatment for coughs, consumption, bronchitis, asthma, diphtheria, fever, croup, ague, diarrhoea, cholera, dysentery, epilepsy, hysteria, palpatation, spasms, neuralgia, rheumatism, gout, cancer, toothache, meningitis, etc. Even Coca Cola was marketed as a patent medicine in its early days: it was claimed to cure many diseases, including morphine addiction, indigestion, nerve disorders, headaches, and impotence. The conventional medical profession pushed back against the claims of panaceas. In 1828, the New York state medical society adopted one of America's first medical ethics codes, which stated that patent medicines were not to be tolerated. From about the 1830s, one of the principal target was Morison's "Hygeian Vegetable Universal Medicine". Morison retaliated by appealing to what is now known as the logical fallacy of the "appeal to nature", criticizing the medical reliance on chemicals in contrast to his remedies made from natural vegetables. In contrast to their advertised safety, Morison's pills could be dangerous, and fatal if taken in large enough quantities. In 1836, John MacKenzie, aged 32, who was diagnosed with rheumatism in the knee, died after one of Morison's agents gave him 1,000 pills over 20 days; that agent was indicted and found guilty of manslaughter. The following year, excessive consumption of Morison's pills was found to cause 12 deaths following investigations in York. Morison himself evaded punishment as the charges were against his agents. After Morrison died in 1840 and his sons took over, they expanded the product range. The pills were finally withdrawn from sale in the 1920s. The founding of the Pharmaceutical Society of Great Britain in 1841 marked another step away from patent medicines and panaceas.
Америка Құрама Штаттары
1906 жылы АҚШ-та алғашқы Таза тағам және дәрі-дәрмек заңы қабылданды. Бұл заң дәрі-дәрмектердегі алкоголь, есірткі және стимуляторларды тыйым салмай, оларды осылай деп белгілеуді міндеттеді, сондай-ақ таңбаларда кездесетін шалақ, әстеу және жалған мәлімдемелерді шектеді. 1936 жылы заңға түзетулер енгізіліп, оларға тыйым салынды, ал АҚШ дәрігерлердің араласуынсыз және рецепттермен қолжетімді дәрі-дәрмектердің көлемін үнемі қысқартудың ұзақ кезеңіне енді. Америкалық Медицина қауымдастығы журналының редакторы, 20 ғасырдың бірінші жартысында белсенділік танытқан Моррис Фишбейн, мансабының көп бөлігін шарлатанды әшкерелеуге және оларды бизнестен қууға жұмсады. АҚШ-та көптеген ауруларды емдейтінін мәлімдеген өнімдерге кездескен жағдайлар болды. Көп деңгейлі маркетингтік жоспар арқылы сатылатын Seasilver коммерциялық диеталық қосымшасы "650 ауруды емдеуге болады" деген жалған уәде бергені үшін иелері сотталды және айыппұл төледі.
In 1906, the United States passed of the first Pure Food and Drug Act. This statute did not ban the alcohol, narcotics, and stimulants in the medicines; it required them to be labelled as such, and curbed some of the more misleading, overstated, or fraudulent claims that appeared on the labels. In 1936 the statute was revised to ban them, and the United States entered a long period of ever more drastic reductions in the medications available unmediated by physicians and prescriptions. Morris Fishbein, editor of the Journal of the American Medical Association, who was active in the first half of the 20th century, based much of his career on exposing quacks and driving them out of business. In the United States, there have been cases of products that claimed to cure many, many diseases. Seasilver, a commercial dietary supplement that was sold via multi level marketing plan, was promoted with the false claim that it could "cure 650 diseases", resulting in the prosecution and fining of the owners.