Кіріспе

Дәстүрлі патенттік медицина

Парегорик немесе каморлы опиум тұндырмасы, сондай-ақ tinctura opii camphorata деп аталады, бұл ішек тартпасын, жөтелді басатын және ауырсық қысқартатын қасиеттерімен танымал дәстүрлі патенттік дәрі. Гудман мен Гилманның 1965 жылғы басылымында айтылғандай, "Парегорик – 4% опиум тұндырмасы, құрамында бензой қышқылы, камфора және анис майы бар. Дәстүр бойынша, Парегорик әсіресе балаларға қолданылады". "Парегорик" термині осы заттан жасалған қайнатылған тәттілерге де қолданылған, әсіресе Армия және Әскери-теңіз күштерінің брендіне.

ХХ ғасырда қолданылуы

ХХ ғасырда оның қолданылуы азайды, себебі үкіметтер оның құрамындағы заттарды реттеді (опиум көптеген елдерде бақыланатын зат болып табылады). 2011 жылдың соңынан бастап, АҚШ-та парегорик өндіріліп келмеген кезең болды. Алайда, 2012 жылдан бастап парегорик өндірісі қайта жаңартылды.

Реттеу

ХХ ғасырдың басында барлық есірткілердің, оның ішінде парегориктердің де реттелуі күшейді, себебі опиумның құнарлылық қасиеттері кеңінен түсінілді, ал "патенттелген дәрілер олардың құпия құрамына байланысты көп сынға ұшырады". АҚШ-та 1906 жылғы "Таза тағам және дәрі-дәрмектер туралы" заңы алкоголь, кокаин, героин, морфин және марихуана сияқты белгілі бір дәрі-дәрмектердің құрамын және дозасын нақты көрсетуді талап етті. Бұрын көптеген дәрі-дәрмектер құпия ингредиенттерімен немесе бұрмаланған жазбаларымен патенттелген дәрілер ретінде сатылатын. Кокаин, героин, марихуана және басқа да осындай дәрі-дәрмектер олардың жазбасы болған жағдайда рецептсіз заңды түрде сатыла берді. Дәрілік заттардың құрамында опиат бар патенттелген дәрілерді сату, жазба талап етілгеннен кейін 33%-ға төмендегені есептеледі. 1906 жылы Ұлыбританияда, ал 1908 жылы Канадада "ингредиенттерді ашуды және есірткінің мөлшерін шектеуді талап ететін заңдар қабылданды". "Опиум немесе кока жапырақтары, немесе олардың кез келген қосылыстары, өндірісі, тұзы, туындысы немесе дайындамасы" реттелді, бірақ бұл заттардың салыстырмалы түрде аз концентрациясын қамтитын кейбір медициналық өнімдер реттелмеді. Парегорик "Ерекше есірткі" деп жіктеліп, құрамында аз мөлшерде опиум немесе оның туындылары бар басқа да медициналық өнімдер де осы санатқа жатты.

1970 жылдан бастап реттеу және пайдалану

1970 жылға дейін АҚШ-та федералдық заңға сәйкес, парегорикті дәріханадан рецептсіз сатып алуға болатын. Федералдық заң бойынша бір дәріхана 48 сағат ішінде бір сатып алушыға 2 унциядан артық парегорик сатуға құқығы болмаған. Сатып алушылар тіркелмеге немесе журналға қол қоюға міндетті болды, ал дәріханалар дәріханаға жеке таныс емес кез келген сатып алушыдан куәлікті сұрауға міндетті болды. Кейбір штаттар парегориктің сатылуын шектеді немесе сатуды толығымен тоқтатты. Мысалы, Мичиган штатының заңдары 1964 жылдың сәуіріне дейін парегорикті рецептсіз сатуға рұқсат берді, бірақ 60 мг кодеин қосқан жөтелге қарсы препараттарды OTC ретінде сатуға әлі де рұқсат етілді. Дегенмен, каолин, пектин және парегорик қоспасы бар препараттар (мысалы, Donnagel PG, Parepectolin және олардың жалпылама аналогтары) V тізімдегі препараттар ретінде жіктелді. Олар көптеген штаттарда 1990 жылдардың басына дейін рецептсіз сатылатын, содан кейін FDA каолин мен пектин қосқан диареяға қарсы препараттарды сатуға тыйым салды. Сонымен қатар, Donnagel PG құрамында белладоннаның тұндырылымы бар еді, ол 1993 жылдың 1 қаңтарынан бастап тек рецепт бойынша ғана қолжетімді болды. Парегорик қазіргі уақытта АҚШ Фармакопеясында тізімделген. Препаратты өндіру 2011 жылдың соңында бірнеше айға тоқтатылды, бірақ 2012 жылы өндіріс және тарату қайта жаңғырылды, сондықтан препарат АҚШ-та рецепт бойынша әлі де қолжетімді. Сондықтан, өндірістің тоқтатылуы препараттың тапшылығына әкелді ме, әкелмеді ме, белгісіз, себебі рецепт бойынша берілетін препараттар өндіріс тоқтатылғаннан кейін де көптеген айлар бойы қолжетімді болып қалады. Францияда парегорик 1986 жылға дейін рецептсіз сатылатын, ал қазір опиатқа тәуелді аналардан туған нәрестелерді емшектен шығару үшін қолданылады.

Парегорик, U.S.P. формуласы

Парегорик құрамындағы негізгі белсенді ингредиент – ұнтақталған опиум. АҚШ-та Paregoric U.S.P. формуласы: 40 мл опиум, 4 мл анис майы, 4 г бензой қышқылы, 4 г камфора, 40 мл глицерин, 450 мл спирт, 450 мл тазартылған су, 1000 мл спиртпен сұйылтылған, және 0,4 мг/мл сусыз морфинге эквивалентті; бір унция парегорикте 129,6 мг (2 дән) ұнтақталған опиум немесе 13 мг сусыз морфинге эквивалентті мөлшерде болады. Ересектерге арналған орташа доза – 4 мл, бұл 16 мг опиумға немесе 1,6 мг сусыз морфинге сәйкес келеді. 1926 жылғы фармакопеяда сәл өзгеше формула келтірілген. Қазіргі Paregoric U.S.P. формуласының барлық жағдайда бірдей болатынын жорамалдауға болмайды. Мысалы, Ұлыбританияда Paregoric B.P. формуласы: 5 мл опиум, 500 мг бензой қышқылы, 300 мг камфора, 0,3 мл анис майы, 100 мл спирт (60%) және 60 минимумда сусыз морфиннің шамамен 1/30 түйіршігін қамтиды. Сондықтан, "камфораланған опиум тинктурасы" орнына "Парегорик" терминін қолдану керек, себебі соңғысы лауданмен шатастырылуы мүмкін. Опиум тинктурасы (лаудан) мен камфораланған опиум тинктурасы (парегорик) арасындағы айырмашылықтар маңызды және осы препараттардың кез келгенін қолданғанда естен шығармау керек. Опиум тинктурасының дозасын беру кезінде әрқашан сақтық таныту қажет, мысалы, дозалау шприцын немесе басқа да тиісті өлшеу құралын пайдалану керек, ал фармацевттер парегорикті лауданнан дайындағанда да сақтық танытуы керек, сондай-ақ, көрсетілген дозалар аптекалық салмақ пен көлем өлшемдеріне қатысты екенін ескеру қажет. Атап айтқанда, "дозаны есептегенде минимум мен тамшы арасындағы айырмашылықты ескеру керек. Минималь – заттың сипатына қарамастан, сұйық драхманың алпысыншы бөлігі, ал тамшының мөлшері сұйықтықтың беттік кернеуіне байланысты қырық бестен екі жүз елуге дейін өзгереді". Опиум (лаудан) және камфораланған (парегорик) тинктураларының әрқайсысында граммына 50,9 тамшы, куб. см-ге 50,0 тамшы, сұйық драхмаға 185,0 тамшы және минималға 3,10 тамшыдан болады. Бұл айырмашылықтардың маңыздылығы, аптекалық сұйық өлшемдерінің жалпы сипаттамаларына қателікпен сүйену қаупі ескерілгенде анық көрінеді, себебі олар әдетте сұйық драмға 60 және сұйық унцияға 8 сұйық драмды (480 минимум) көрсетеді.

Көрсеткіштер

Парегориктің негізгі әсерлері – ішек бұлшықеттерінің тонусын жоғарылату, қалыпты перистальтиканы тежеу және түкіру құралы ретінде қолдану; 1944 жылы жарияланған, сарапшылар бағалаған клиникалық зерттеуде «оның құрамындағы барлық ингредиенттер парегориктің түкіру әсеріне үлес қосатыны анықталды, сонымен қатар, жеке құрамдастардың әсерлерінің жиынтысымен салыстырғанда, олардың комбинациясы артықшылықтар береді», «Парегорик асқазаннан туындайтын рефлекс арқылы түкіру құралы болып табылады» және «екі немесе үш жыл сақталған парегорик препараттары, аз уақыт сақталған препараттарға қарағанда түкіру құралы ретінде тиімдірек» делінген. Оның негізгі медициналық қолданылуы – күшті диареяны бақылау және жөтелді басушы құрал ретінде қолдану. Оны қолданумен байланысты мәселелерге опиатқа тәуелділік және анальгезия жатады, бұл емдеуді қажет ететін аурулардың белгілерін жасыруы мүмкін. Дегенмен, 1966 жылғы зерттеуде Парегорик «бұрынғы заманның артық күрделі фармакопеялық қоспасы» деп сипатталды. XXI ғасырда оның екі негізгі қолданылуы көбінесе аз психоактивті жөтелді басушы препараттармен (мысалы, декстрометорфан) және психоактивті емес диареяға қарсы препараттармен (мысалы, лоперамид) алмастырылды.