Кіріспе

Жапон адмиралы (1889–1975)

Ерте өмір

Шигеёси Иноуэ 1889 жылдың 9 желтоқсанында Мияги префектурасының Сендай қаласында жүзім шаруашылығының иесі және бұрынғы самурайдың қызметшісі Канори Иноуэнің он бірінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның аты – Шигеёси, 成 (жетістікке жету) және 美 (сұлулық) канджилерінен құралған. Бұл ат Янь Хуэйдің «Тағылымдар» кітабындағы «Ұстаздан келген сөз: ізгі адамдар адамдардың жақсы қасиеттерін жетістікке жеткізуге тырысады, ал жаман қасиеттерін жетістікке жеткізуге тырыспайды. Ал кішкентай адам осыған керісінше әрекет етеді» деген сөзінен алынған. Әкесі осылай болуға тәрбиелеген Шигеёси осы есімімен мақтан тұтатын.

Ерте мансап

Иноуэ Жапон императорлық әскери-теңіз академиясының 37-шы түлегі болды, 1909 жылы 179 курсанттың арасында екінші орынды иеленді. Мичман ретінде ол 1909 жылы Дайреннен Чемулпоға, Чинкайға, Сасебоға және Цуға жасалған круизге жапондық крейсер «Соя» кемесіне бекітілді. Ол келесі жылы «Соя» кемесімен Манила, Амбон, Таунсвилл, Брисбен, Сидней, Хобарт, Мельбурн, Фримантель, Батавия, Сингапур, Гонконг, Макунг және Килунгке жасалған круизге қатысты. Отанына оралғаннан кейін жапондық «Микаса» жауынгерлік кемесіне, содан кейін «Касуга» жапондық крейсеріне тағайындалды.

Шетелдік тәжірибе

1910 жылы 15 желтоқсанда прапорщик болып жоғарылатылғаннан кейін көп ұзамай ол "Курама" атты жапон крейсеріне ауыстырылды және 1911 жылы Лондонда король Георг V-нің тәж кию рәсіміне қатысты. 1912 жылы ол қайта оқуға түсіп, соңғы әскери-теңіз артиллериясы және су асты кемелері тактикасын зерттеді, сондай-ақ сол жылдың соңында лейтенант болып тағайындалды. 1913 жылы ол "Такачихо" атты жапон крейсерінде, одан кейін "Хейи" атты жапон линкорында қызмет етті. 1915 жылдың соңында лейтенант болып жоғарылатылып, "Фусо" атты жапон линкорына ауыстырылды. "Фусо" Бірінші дүниежүзілік соғыста Императорлық неміс теңіз күштеріне қарсы операцияларға қатысқанмен, Иноуэ ешқандай жауынгерлік қимылға қатыспады. 1918 жылдың соңында Иноуэ Швейцарияға әскери атташе болып тағайындалды және теңіз күштерінен неміс тілін үйренуді бұйрық алды. 1919 жылы ол Париж бейбіт келісімдері конференциясына Жапонияның дипломатиялық делегациясының құрамында болды, онда осы білімі пайдалы болды. 1920 жылы Францияға әскери атташе болып тағайындалды, содан кейін француз тілін үйренуге жіберілді. 1921 жылдың желтоқсанында ол лейтенант-командир болып жоғарылатылып, Жапонияға оралуға рұқсат алды. 1923 жылы "Сума" жапон крейсерінде аға офицер болып қызмет еткеннен кейін Иноуэ Әскери-теңіз академиясына оқуға түсіп, келесі жылы 22-ші курс бойынша 21 студенттің арасында 3-орынды иеленді. 1925 жылдың 1 желтоқсанында командир болып тағайындалды. Иноуэ келесі бірнеше жыл штабтық лауазымдарда болды, соның ішінде 1927 жылдан 1929 жылға дейін Италиядағы әскери-теңіз атташесі қызметін атқарды, одан кейін капитан болып жоғарылатылды.

Әмірші ретінде

1933 жылғы 15 қарашада Иноуэге «Хиэй» кемесінің басқаруы тапсырылды. Дегенмен, оның әкімшілік қабілеті жоғары бағаланды және ол бір жарым жылдан кейін жағалаудағы қызметке қайта оралды. Иноуэ адмирал Исороку Ямамотоның шәкірті болды және фашистік Италия мен нацистік Германиямен үшжақты келісімге қарсы күресті. Иноуэ жапон әскерилері арасындағы «солшыл топтың» жетекшісі болды, ол Жапонияның фашизм мен шетелдегі экспансияға қарай ұмтылуына қарсы болды. 1935 жылғы 15 қарашада контр-адмирал шеніне көтерілген Иноуэ 1939 жылы Қытайдағы әскери операциялар аймағын қамтыған IJN 3-ші флотының вице-командирі болып тағайындалды және сол жылы вице-адмирал шеніне ие болды. Ямамото сияқты, ол теңіз авиациясының жақтаушысы болды. Иноуэ 1940 жылы «Көктем Күні» орденімен (бірінші дәрежелі) марапатталды. 1940 жылы Иноуэ Жапон императорлық теңіз күштерінің авиация бюросының командирі болды және 1941 жылдың басында Жапон императорлық теңіз күштерін радикалды түрде қайта құру жөніндегі диссертациясын теңіз министрі Коширо Оикаваға ұсынды. Ол теңіз күштерінің кеме құрылысы бағдарламасын, әсіресе линкорларға қарағанда ұшақ тасымалдағыштарға басымдық бергенін қатты сынады. Иноуэ сол жылы Трук базасында IJN 4-ші флотының басқаруын алды. Осылайша ол Гуам және Уэйк аралы шайқастарында жапон теңіз күштеріне басшылық етті. Кейіннен ол Порт-Морсбиді басып алу мақсатындағы «Мо» операциясы үшін штабын Рабаулға көшірді. Алайда, 1942 жылғы мамырда Коралл теңізіндегі шайқаста жапондықтар жеңілгеннен кейін, ол қазан айында қызметтен босатылып, Жапонияға оралып, Жапон императорлық теңіз академиясының командирі болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Теңіз күштері вице-министрі болды, 1945 жылғы 15 мамырда толық адмирал шеніне көтерілді (осы шенге соңғы жасалған екі тағайындаманың бірі) және сол жылдың 15 қазанында зейнеткерлікке шықты. Соғыстан кейін Иноуэ Йокосукадағы үйінде балаларға ағылшын тілі мен музыка сабақтарын берді. Оның үйі қазір қоғамдық саябаққа айналдырылған. Алайда, 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі салдарынан бұл саябақ жабылды. Оның қабірі Токиодағы Фучуде орналасқан Тама зиратында.