Шекспирдің "Шарасыздық" пьесасы (Shakespearediń "Sharasızdıq" piesası)

Кіріспе

Шекспирдің пьесасы (1604)
Шекспирдің пьесасы

«Өлшем үшін өлшем» – Уильям Шекспирдің пьесасы. 1603 немесе 1604 жылы жазылған деп саналады және қолжетімді деректерге сәйкес, алғаш рет 1604 жылы қойылған. 1623 жылы «First Folio» жинағында жарияланды. Пьесаның оқиғасы деспоттық және қатал мінезді Анджелоға арналған, ол герцог Винченцио қаладан кеткен кезде Вена қаласын басқаруға сеніп тапсырылған. Ал герцог Винченцио өз кезегінде Анджелоның билігін және қала тұрғындарының өмірін бақылау үшін қарапайым монах кейпінде жасырынып, өзін маскировкалайды. Анджело Клаудио есімді жас жігітті ғана емес, сондай-ақ оның қарындасы Изабелланы да, оның тазалығы мен әдептілігіне қарамастан, оның інісінің өмірі үшін жалбарынуға келгенде, жазалайды. «Өлшем үшін өлшем» пьесасы «First Folio» басылымында комедия ретінде жарияланған және бүгінгі күнге дейін осылай классификацияланады. Бұл пьеса басқа Шекспир комедияларымен ортақ белгілерге ие, мысалы, сөз ойындары мен иронияны қолдану, сондай-ақ сюжеттік құрал ретінде жасыру және алмастыру. Бірақ онда жазалаулар мен монологтар сияқты трагедиялық элементтер де бар, әсіресе Клаудионың сөйлеуі принц Гамлет сияқты трагедиялық кейіпкерлердің сөздерімен салыстырылады. Пьесаның күңкіреулі тонға ие болуы себепті, ол Шекспирдің «мәселелі пьесаларының» бірі ретінде жиі аталады.

Қысқаша мазмұны мен тақырыптары

Венсенцио, Вена герцогы, дипломатиялық міндеттермен қаладан кетуге мәжбүр. Ол қатаң судья Анжелоны өзінің орынбасары етіп тағайындайды, ол қайтып келгенге дейін оның қызметін атқарады. Келесі сахнада Лусио мен бір топ сарбаз Вена көшелерімен келе жатыр, Венгриямен соғыс басталуымен жұмыс табады деген үмітте, дін, жезөкшелік және жыныстық аурулар туралы әңгімелесіп, әзілдеседі. Жақын маңдағы жезөкше үйдің иесі Мистресс Овердон олардың сөзіне араласып, олардың беймәдени сөйлеулеріне наразылық білдіреді. Ол олардың жаман мінез-құлқын Клаудионың салыстырмалы түрде адал мінез-құлқымен салыстырады, оның оларға некеден тыс қатынас жасағаны үшін жазалануға жақын екенін айтады. Олардың бірі, Клаудионың досы, "фантаст" Лусио, осы жаңалыққа қатты таңғалып, дереу кетеді. Мистресс Овердонның қызметкері Помпей Бам, Лусио кетіп бара жатқанда кіреді, және тағы да бір қайғылы хабар жеткізеді: Анжело қала шеткеріндегі барлық жезөкше үйлерді бұзу туралы жарлық шығарды. Клаудио провасттың сүйемелдеуімен Помпей мен Овердонның қасынан өтіп барады және Лусиоға оған не болғанын түсіндіреді. Клаудио сүйіктісі Джульеттаға үйленуге келісім берген, бірақ олар әлі заңдық рәсімдерді аяқтамағандықтан, Джульетта оның жүкті болған кезде олар әлі ресми түрде үйленбеген болып саналды. Анжело, қаланың уақытша билеушісі ретінде, Винсенцио бұрын елемеген заңдарды күшіне енгізеді, соның ішінде неке бұзу өлім жазасына тартылатынын айтатын ескі заңдық ережені де. Бұл туралы естіген Лусио Клаудионың қарындасы, жаңағы монах Изабеллаға барып, Клаудионың атынан Анжеломен сөйлесуін сұрайды. Лусионың айтқандарынан кейін Изабелла дереу Анжеломен кездесуге барады және Клаудиоға кешірім сұрайды. Олар пікір алмасса, Анжелоның Изабеллаға деген құштарлығы күшейеді, соңында ол оған келісім ұсынады: егер Изабелла оған пәктігін берсе, Анжело Клаудионың өмірін сақтап қалады. Изабелла бас тартады және оның бұзық екенін жариялаумен қорқытады, бірақ ол өзінің беделіне қарағанда ешкім оның сөзіне сенбейді деп мәлімдейді. Ол түрмедегі ағасына барып, өлімге дайындалуға кеңес береді. Клаудио Изабелладан өмірін сақтап қалуын жалбарынады, бірақ Изабелла, күйзелгенімен, Анжелоға бағынудан бас тартуын қайталайды, өзінің өлмейтін жанын (және Клаудионы, егер оның жалбарынуы оның ізгілігінен айырылуына себеп болса) Клаудионың өткінші жердегі өмірін құтқару үшін құрбан етудің дұрыс еместігіне сенімді.

Vincentio, the Duke of Vienna, must leave the city on a diplomatic mission. He instates a strict judge, Angelo, to act as his deputy until he returns. The next scene opens with Lucio and a group of soldiers bantering on the topics of religion, prostitution, and sexual disease, as they walk along a Viennese street, hopeful that they will soon find work when war breaks out with Hungary. Mistress Overdone, the operator of a nearby brothel, interjects to scold them for their flippant talk. She compares their bad behavior to that of the relatively upstanding Claudio, who is, she tells them, soon to be executed for the crime of sleeping with a woman out of wedlock. One of the gentlemen, Claudio's friend, Lucio, a "fantastic", is astonished at this news and rushes off. Pompey Bum, an employee of Mistress Overdone, enters as he leaves, bringing more distressing news: Angelo has issued a proclamation that all the brothels in the suburbs are to be torn down. Claudio is led past Pompey and Overdone by the Provost as they speak, and explains to Lucio what has happened to him. Claudio was engaged to be married to his lover, Juliet, but, as they had not yet completed the legal technicalities, they were still considered to be unmarried when Juliet became pregnant by him. Angelo, as the interim ruler of the city, has enforced laws that Vincentio had let slide, including an outdated legal clause stating that fornication is punishable by death. Hearing this, Lucio leaves to visit Claudio's sister, the novice nun Isabella, and asks her to intercede with Angelo on Claudio's behalf. Following Lucio's revelation to her, Isabella quickly obtains an audience with Angelo, and pleads for mercy on Claudio's behalf. As they exchange arguments, Angelo is increasingly overcome with his desire for Isabella, and he eventually offers her a deal: Angelo will spare Claudio's life if Isabella yields him her virginity. Isabella refuses and threatens to publicly expose his lechery, but he points out that no one will believe her word over his reputation. She leaves to visit her brother in prison, and counsels him to prepare himself for death. Claudio desperately begs Isabella to save his life, but Isabella, though torn, ultimately repeats her refusal to yield to Angelo, citing a belief that it would be wrong for her to sacrifice her own immortal soul (and that of Claudio, if his entreaties were responsible for her loss of her virtue) to save Claudio's transient earthly life.

Жасалма амал

Осы арада герцог Винченцио қаладан шынымен де кетпеген. Оның орнына ол Лодвик есімді монах болып киінген, қаладағы жағдайды және Анджелоның уақытша билігінің салдарына куә болу үшін жасырын түрде бақылау жасағысы келген. Монах кейпінде ол Изабелламен дос болады және онымен бірге Анджелоның зұлымдыққа ұмтылуын тоқтату үшін екі хитролық ойластырады:

Біріншіден, "жатын хитролығы" жасалады. Анджело бұрын леди Марианаға берген уәдесін орындаудан бас тартқан, өйткені оның құдайы теңізде жоғалып кеткен. Изабелла Марианамен келіседі, содан кейін Анджелоға оған бағынуға дайын екенін, бірақ кездесу қараңғыда және үнсіздікте болуы керек екенін хабарлайды. Мариана Изабелланың орнына келіп, Анджеломен жақындыққа түседі, ол онымен төсекте Изабелла болғанына сенуін жалғастырады. Заңның кейбір түсіндірмелері бойынша, бұл олардың никесінің толыққанды болуын және осылайша некелерін білдіреді; ерекше айта кететін жайт, осы түсіндірме Клаудио мен Джульеттаның некесін де заңды деп тануға мүмкіндік береді. Марианамен жақындықтан кейін (оны Изабелла деп ойлап), Анджело уәдесінен бас тартады. Ол түрмеге Клаудионың басын кесуді бұйырады, соның нәтижесінде "бас хитролығы" қажет болады. Герцог Клаудионың орнына бас жіберу үшін тағы бір тұтқынды өлтіруге тырысады. Бірақ, тәртіпсіз қылмыскер Барнардин мас күйінде өлім жазасын қабылдаудан бас тартады. Оның орнына, қарақшы Рагозиннің басы Анджелоға жіберіледі; Рагозин жақында қызбадан қайтыс болған және сүйіншілі жағдайға орай Клаудиоға ұқсас болған.

Қаулы

Сюжет өрбуі герцогтың Венаға "қайтып оралуымен" жетеді. Изабелла мен Мариана оған ашық түрде шағымданады, ол Анджелоға қарсы айтылған наразылықтарын тыңдайды, бірақ Анджело оларды шеберлікпен жоққа шығарады. Оқиға дамыған сайын, Анджелоға тағылған айыптаулар үшін бауырластық Лодвик кінәлі деп есептелуі мүмкін болады. Герцог Анджелоны Лодвикке қарсы сот ісін жүргізуге қалдырады, ал Лодвикті шақырған сәтте өзінің киімін ауыстырып алады. Анджело Лодвикке қарсы істі жабуға тырысқанда, герцог өзін ашады, осылайша Анджелоны жалғаншы ретінде әшкерелейді және Изабелла мен Мариананың айтқандарын растайды. Ол Анджелоны өлімге кесуді ұсынады, бірақ ең алдымен оны Марианаға үйлендіруге мәжбүрлейді, осылайша оның мүлігі Марианаға, оның жоғалған құдайына өтемақы ретінде өтеді. Мариана Анджелоның өмірі үшін жалбарынады, тіпті Изабелланың да көмегін сұрайды (ол әлі ағасы Клаудионың тірі екенін білмейді). Герцог әйелдердің шағымын ескермейтіндей болады, бірақ Клаудионың іс жүзінде өлім жазасына кесілмегенін айтады, содан кейін ол өз шешімінен қайтады. Герцог содан кейін Изабеллаға үйленуді ұсынады. Изабелла жауап бермейді, ал оның реакциясы әртүрлі қойылымдарда әртүрлі интерпретацияланады: оның үнсіз келісімі – ең көп таралған нұсқа, ал Шекспирдің көрермендері үшін қосымша диалог қажет емес дегенді білдіретін нақты "иә" ретінде қабылданатын. Бұл пьесаның "ашық үнсіздіктерінің" бірі және әртүрлі бейімделулерде кеңінен интерпретацияланды. Тағы бір желі Клаудиодың досы Луциоға қатысты, ол герцогты монахқа жиі жамандап, соңғы актіде монахты герцогқа жамандап, Винченционың комедиялық қысылысқа түсуіне себеп болады және герцог пен монахтың бір адам екені анықталғанда Луцио қиын жағдайға түседі. Луционың жазасы – жүкті қалдырып, тастап кеткен әйел, Кейт Кипдаунға үйленуге мәжбүрлеу.

Талдау

Пьесаның негізгі тақырыптары – әділдік, «Венадағы мораль мен мейірімділік» және жемқорлық пен тазалық арасындағы қарама-қайшылық: «кейбіреулер күнә арқылы биікке көтеріледі, ал кейбіреулері ізгілікпен құлайды». Мейірімділік пен ізгілік жеңіске жетеді, себебі пьеса трагедиямен аяқталмайды, өндірістің соңында қайырымдылық пен кешірім сияқты ізгі қасиеттер орын алады. Пьеса көбінесе әділдік туралы болғанымен, соңғы сахна Шекспирдің моральдық әділдіктің қатаң заңдық әділдікті жұмсартуына есептенгенін көрсетеді: көптеген кейіпкерлер заң бойынша оларға тағайындалуы мүмкін қатал жазаның орнына түсініктілік пен мейірімділікке ие болады. Винченционың қайта оралуы – ағылшын әдебиетінде deus ex machina тәсілінің алғашқы қолданылуы саналады.

Бастапқы мәтіндер

Пьеса екі түрлі көзден алынған. Түпнұсқасы – «Эпития тарихы», Синтионың «Gli Hecatommithi» жинағынан алынған, алғаш рет 1565 жылы жарық көрген әңгіме. Шекспир бұл кітапты білген, себебі «Отелло» пьесасының бастапқы көзі осы кітапта жазылған. Синтио осы әңгімені кейін драмалық нұсқада, бірнеше ұсақ өзгерістермен жариялаған, Шекспир олардың бар-жоғын білмеген болуы мүмкін. Бастапқы оқиға толыққанды трагедия болып табылады, себебі Изабелланың аналогы Анджелоның аналогымен қарым-қатынасқа мәжбүр болады, ал оның бауыры соған қарамастан өлтіріледі. Пьесаның тағы бір маңызды көзі – Джордж Уэтстоунның 1578 жылы жарық көрген, екі бөлімнен тұратын «Промос және Кассандра» драмасы, ол өзі Синтиодан алынған. Уэтстоун Синтионың әңгімесін комикалық элементтер мен төсек және басқа байланысты әрекеттерді қосып өңдеген. Өйткені сіз басқаларды қалай соттасаңыз, сіз де солай сотталасыз, және қандай өлшеммен соттасаңыз, сондай өлшеммен сіз де сотталасыз. (Матай Евангелиясы, 7-тарау, 2-аят) Питер Мейлаендер «Шарасыздық шарасы» пьесасының негізінен діни сілтемелерге құрылғанын, оның тақырыптарының күнә, шектеу, кешірім және жаңару екенін айтқан. Осындай Евангелиялық салыстырулардың ішінде Матай Евангелиясы да көзқарас ретінде қарастырылған. 2016 жылы әдеби сыншы Джузеппе Леоне Клавдийдің бас кесілуі мен Матай 14:1–12-де баяндалған Жақияның басы кесілуі арасындағы параллельдерді талдаған эссе жазған. Атап айтқанда, Леоне Шекспирдің Клавдийдің басын талап етуі арқылы Анджелоның өз қалауын орындау және осы биліктен нақты белгі арқылы ләззат алу құдіретіне деген қуанышын білдіретінін айтады: ол кесілген бас «маған одан да жақсы қанағаттандыру үшін» әкелінуін бұйырады. Иродиядан, оның қызы арқылы Баптисттің басын талап ету ұқсас қызмет атқарады. Ирод Антипаның Иродияның қызы сұрағанның бәрін беруге ант етуі Баптисттің өлім жазасына кесілуін қамтамасыз етті, оның денесін көрсету қажеттілігі болмады. Леоне пікірінше, оның әкесінің қызының «Маған Жақияның басын табаққа салып беріңіз» деген талабы, өзін қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Синтио мен Уэтстоунның бастапқы мәтіндерінің ешқайсысында мұндай жағдай жоқ. Бұл жұмыстарда өлім жазасына кесілген адамды қарындасына жіберуге бұйырылады, бірақ Юрист пен Промос есімді қылмыскерлердің ешқайсысы денені алуға немесе көруге қызығушылық танытпайды. Олардың қанағаттануы тек қана әйел бауырына жасаған зұлымдықтарынан туындайды. Леоне үшін бұл айырмашылық «Шарасыздық шарасының» әдеби алдын-алағынан және оның Евангелия мәтінімен сәйкестігі Матай Евангелиясын дереккөз ретінде сенімді дәлелдейді.

The play draws on two distinct sources. The original is "The Story of Epitia", a story from Cinthio's Gli Hecatommithi, first published in 1565. Shakespeare was familiar with this book as it contains the original source for Shakespeare's Othello. Cinthio also published the same story in a play version with some small differences, of which Shakespeare may or may not have been aware. The original story is an unmitigated tragedy in that Isabella's counterpart is forced to sleep with Angelo's counterpart, and her brother is still killed. The other main source for the play is George Whetstone's 1578 lengthy two part closet drama Promos and Cassandra, which itself is sourced from Cinthio. Whetstone adapted Cinthio's story by adding the comic elements and the bed and head tricks. For in the same way you judge others, you will be judged, and with the measure you use, it will be measured to you.|Gospel of Matthew|Chapter 7, Verse 2
Peter Meilaender has argued that Measure for Measure is largely based on biblical references, focusing on the themes of sin, restraint, mercy, and rebirth. Amongst such Gospel comparisons, the Gospel of Matthew has been viewed as a source. A 2016 essay by the literary critic Giuseppe Leone analyses parallels between the episode of Claudio's supposed beheading and that of John the Baptist, as narrated in Matthew 14:1–12. In particular, Leone argues that in Shakespeare's treatment of the perpetrator's demand for Claudio's head there is an expression of Angelo's pleasure in his power to have his will enacted, and to reap satisfaction from that power through the tangible token: He orders the severed head be brought "for my better satisfaction". The demand for the Baptist's head from Herodias, through her daughter, fulfils a similar function. Herod Antipas' public oath of providing Herodias' daughter with whatever she demanded ensured the Baptist's execution, without necessitating the production of his remains. In Leone's view, his stepdaughter's demand, "Give me here John Baptist's head on a platter" serves the same purpose of allowing for self satisfied gloating in power over others. Neither of the source texts, from Cinthio and Whetstone, have anything similar. The executed victim in those works is ordered to be sent to the sister, without either of the perpetrators, Iuriste and Promos, showing any interest in obtaining or viewing the remains. Their satisfaction comes solely from their mistreatment of the sister. For Leone, this divergence from Measures literary precursors and its concurrence with the Gospel text, constructs a strong case for Matthew's Gospel as a source.

Күн, мәтін және авторлық

"Мейр үшін өлшем" 1603 немесе 1604 жылы жазылған деп саналады. Пьеса алғаш рет 1623 жылы "First Folio" басылымында жарық көрді. Гэри Тейлор мен Джон Джоуетт "Шекспирдің қайта қалыптасуы, 1606–1623" атты кітабында "Мейр үшін өлшем" пьесасының сақталған мәтінінің бір бөлігі түпнұсқалық түрінде емес, Шекспирдің қайтысынан кейін Томас Миддлтон жасаған түзетулердің нәтижесі екенін айтады. Олар Миддлтонның жазу стиліне қатысты дәлелдер келтіріп, Миддлтонның пьеса оқиғасының орнын Италиядан Венаға ауыстырғанын көрсетеді. Браунмюллер мен Уотсон Миддлтонның жағдайын талқылап, оны "толыққанды дәлелденген авторлық емес, қызықты гипотеза" ретінде қарастыру қажет екенін ұсынады. Дэвид Бевингтон мәтіннің стилі бойынша кәсіби хатшы Ральф Крейнге тиесілі болуы мүмкін деген басқаша пікірді келтіреді, ол "The Tempest" сияқты "Folio" жинағындағы жақсы сақталған, өзгертілмеген мәтіндердің авторларының бірі ретінде танылады. Герцогтың кіріспе сөзінде (көптеген басылымдарда 8-9 жолдары) дұрыс емес сөйлем, баспагердің қатесінен туындаған жоғалған жолдың орнында болуы мүмкін. "Folio" жалғыз дерек көзі болғандықтан, оны қалпына келтіру мүмкін емес. Виктория дәуірінің соңында пьесаның тақырыбы даулы деп танылды және 1870 жылдары Аделаида Нилсонның Изабелла рөлінде ойнауы қызу пікір-таластарға себеп болды. Оксфорд университетінің драмалық қоғамы 1906 жылдың ақпанында пьесаны сахналағанда оны өңдеуге тура келді. Уильям Поел 1893 жылы "Royalty" театрында және 1908 жылы Манчестердегі "Gaiety" театрында, Анджело рөлінде пьесаны қойды. Оның басқа элизабеттік қойылымдарымен үйлесімді, бұл қойылымдарда Шекспирдің түпнұсқа мәтіні минималды өзгертулермен қолданылды. Сахналық безендірусіз, қарапайым сахна және драмалық сөздің жылдам, музыкалық айтылуы қазіргі қойылымдардағы жылдамдық пен үзділіктің стандартын белгіледі. Поелдің жұмысы сондай-ақ продюсердің кейіпкерлерді және пьесаның жалпы мағынасын қазіргі заманғы психологиялық немесе теологиялық тұрғыдан түсінуге жасаған алғашқы әрекеті болды. 20 ғасырдағы "Мейр үшін өлшем" пьесасының ең танымал қойылымдарының арасында 1933 жылы "Old Vic" театрында Анжело рөлінде Чарльз Логтон, ал 1950 жылы Питер Бруктың "Shakespeare Memorial Theatre" театрындағы қойылымы, онда Анжело рөлінде Джон Гилгуд және Изабелла рөлінде Барбара Джеффорд ойнады. 1957 жылы Джон Хаусман мен Джек Ландау Нью-Йорктегі "Phoenix Theatre" театрында Нина Фоч пен Ричард Уэрингтің қатысуымен қойылымға режиссерлік етті (Джерри Стиллер Барнардиннің кішігірім рөлінде ойнады). 1962 жылы "Royal Shakespeare Company" Джон Блатчлидің режиссерлік ескерткіштерімен, Анжело рөлінде Мариус Горинг және Изабелла рөлінде Джуди Денч ойнаған қойылымды ұйымдастырды. Пьеса Бродвейде тек бір рет, 1973 жылы Хаусманның режиссерлігімен қойылды, онда Дэвид Огден Стайерс Винченцио, Кевин Клайн Фрайр Питердің кішігірім рөлінде және Пэтти Лупоне екі кішігірім рөлде ойнады. 1976 жылы "New York Shakespeare Festival" Сэм Уотерстонды герцог, Мерил Стрипті Изабелла, Джон Казалені, Ленни Бейкерді, Джеффри Тамборды, Джудит Лайтты және Франсиска рөлінде ойнатты. 1981 жылдың сәуірінде режиссер Майкл Рудман Лондонның Ұлттық театрында қара түсті актерлермен қойылымды ұсынды. Рудман өзінің концепциясын 1993 жылы "New York Shakespeare Festival" фестивалінде қайта сахналады, онда Кевин Клайн герцог, Андре Браугер Анджело және Лиза Гей Гамильтон Изабелла рөлінде ойнады. 2013 жылы Роберт Фоллс Чикагодағы "Goodman Theatre" театрында 1970 жылдардағы "Disney Times Square" оқиғасы бойынша қойылымды режиссерлік етті. Бұл қойылым 2021 жылдың 26 сәуірінен 9 мамырына дейін онлайн режимінде қолжетімді болды. 2013 және 2017 жылдар аралығында "Cheek by Jowl" театр труппасы Мәскеудегі "Pushkin Theatre" және Лондондағы "Barbican Centre" театрларымен бірлесіп пьесаның орыс тіліндегі нұсқасын сахналады. Қойылымды Деклан Доннеллан режиссерлік етті және Ник Ормерод безендірді. 2018 жылы Джози Рурк Лондондағы "Donmar Warehouse" театрында пьесаның ерекше жыныстық ауыстырумен қойылымын қойды, онда Джек Лоуден мен Хейли Атвелл Анджело мен Изабелла рөлін кезекпен ойнады.

Measure for Measure is believed to have been written in 1603 or 1604. The play was first published in 1623 in the First Folio. In their book Shakespeare Reshaped, 1606–1623, Gary Taylor and John Jowett argue that part of the text of Measure that survives is not in its original form, but rather the product of a revision after Shakespeare's death by Thomas Middleton. They present stylistic evidence that patches of writing are by Middleton, and argue that Middleton changed the setting to Vienna from the original Italy. Braunmuller and Watson summarize the case for Middleton, suggesting it should be seen as "an intriguing hypothesis rather than a fully proven attribution". David Bevington suggests an alternate theory that the text can be stylistically credited to the professional scrivener Ralph Crane, who is usually credited for some of the better and unchanged texts in the Folio like that of The Tempest. It is generally accepted that a garbled sentence during the Duke's opening speech (lines 8–9 in most editions) represents a place where a line has been lost, possibly due to a printer's error. Because the folio is the only source, there is no possibility of recovering it. In late Victorian times, the subject matter of the play was deemed controversial, and there was an outcry when Adelaide Neilson appeared as Isabella in the 1870s. The Oxford University Dramatic Society found it necessary to edit it when staging it in February 1906,

William Poel produced the play in 1893 at the Royalty and in 1908 at the Gaiety in Manchester, with himself as Angelo. In line with his other Elizabethan performances, these used the uncut text of Shakespeare's original with only minimal alterations. The use of an unlocalised stage lacking scenery, and the swift, musical delivery of dramatic speech set the standard for the rapidity and continuity shown in modern productions. Poel's work also marked the first determined attempt by a producer to give a modern psychological or theological reading of both the characters and the overall message of the play. Notable 20th century productions of Measure for Measure include Charles Laughton as Angelo at the Old Vic Theatre in 1933, and Peter Brook's 1950 staging at the Shakespeare Memorial Theatre with John Gielgud as Angelo and Barbara Jefford as Isabella. In 1957 John Houseman and Jack Landau directed a production at the Phoenix Theatre in New York City that starred Nina Foch and Richard Waring (Jerry Stiller appeared in the minor role of Barnardine). In 1962, the Royal Shakespeare Company staged a production directed by John Blatchley starring Marius Goring as Angelo and Judi Dench as Isabella. The play has only once been produced on Broadway, in a 1973 production also directed by Houseman that featured David Ogden Stiers as Vincentio, Kevin Kline in the small role of Friar Peter, and Patti Lupone in two small roles. In 1976, there was a New York Shakespeare Festival production featuring Sam Waterston as the Duke, Meryl Streep as Isabella, John Cazale as Angelo, Lenny Baker as Lucio, Jeffrey Tambor as Elbow, and Judith Light as Francisca. In April 1981 director Michael Rudman presented a version with an all black cast at London's National Theatre. Rudman re staged his concept at the New York Shakespeare Festival in 1993, starring Kevin Kline as the Duke with André Braugher as Angelo and Lisa Gay Hamilton as Isabella. In 2013, Robert Falls directed a version set in 1970s pre Disney Times Square, New York at the Goodman Theatre in Chicago. This version was available for streaming between April 26 and May 9, 2021. Between 2013 and 2017, the theatre company Cheek by Jowl staged a Russian language version of the play in association with the Pushkin Theatre, Moscow, and the Barbican Centre, London. The production was directed by Declan Donnellan and designed by Nick Ormerod. In 2018, Josie Rourke directed a uniquely gender reversal production of the play at the Donmar Warehouse in London, in which Jack Lowden and Hayley Atwell successively alternate the roles of Angelo and Isabella.

Киноға бейімделу

1979 жылы BBC-нің видеотаспаға түсірілген және Десмонд Дэвис режиссерлік еткен нұсқасы пьесаның адал бейімделуі деп есептеледі. Кейт Неллиган Изабелла рөлін, Тим Пигот Смит Анджело рөлін, ал Кеннет Колли герцог рөлін ойнады. АҚШ-та бұл туынды PBS телеарнасында BBC Television Shakespeare сериясының бір бөлігі ретінде көрсетілді. 1994 жылғы телебейімделу заманауи дәуірде өрбиді, және Том Уилкинсон, Корин Редгрейв және Джульет Обри бас рөлдерде ойнады. 2006 жылы Боб Комар режиссерлік еткен нұсқада оқиға қазіргі Британ армиясында өтеді. Бұл нұсқада Джозефин Роджерс Изабелла, Дэниел Робертс Анджело, ал Саймон Филлипс герцог рөлінде ойнады. 2015 жылғы M4M: Measure for Measure фильмі Изабелланың кейіпкерін оның жынысын әйелден еркекке өзгерту арқылы жаңаша қарастырады, бұл нұсқа гомосексуалдық қарым-қатынастарды қамтыған алғашқы бейімделу болып табылады. 2019 жылғы Пол Ирландияның режиссерлігімен түсірілген австралиялық көркем фильмі заманауи Мельбурнда өтеді.

Радиоға бейімделу

2004 жылы BBC Radio 3 арнасының Drama on 3 бағдарламасы Клэр Гроувтың режиссерлік қойылымын көрсетті, онда Чиветель Эджиофор Герцог рөлінде, Надин Маршалл – Изабелла, Антон Лессер – Анджело, Аджоа Андох – Мариана, Джуд Акуудике – Клаудио, Колин Макфарлейн – Провост және Клэр Бенедикт – Мистесс Овердон рөлінде ойнады. 2018 жылдың 29 сәуірінде BBC Radio 3 арнасының Drama on 3 бағдарламасы Гайнор Макфарлейннің жаңа режиссерлік қойылымын көрсетті, онда Пол Хиггинс Герцог, Никола Фергюсон – Изабелла, Роберт Джек – Анджело, Морин Битти – Эскалус, Финн ден Хертог – Лусио/Фрот, Майкл Нардон – Провост, Мэгги Сервис – Мариана, Оуэн Уайтлоу – Клаудио/Фрайер Питер, Сэнди Гриерсон – Помпей және Джорджи Глен – Мистесс Овердон/Франциска рөлінде ойнады.

Танымал мәдениетте

Мариана кейіпкері Теннисонға "Мариана" (1830) поэмасын жазуға шабыт берді. Пьесаның сюжеті Александр Пушкиннің "Анжело" (1833) поэзиялық әңгімесінде қолданылған. Пушкин Шекспирдің пьесасын аударуға кіріскен, бірақ кейбір диалогтық сахналары бар, көбінесе драмалық емес, әңгімеге ұласты. Джойс Кэрол Оутстың "Мұз аймағында" әңгімесінде Клаудио мен оның қарындасы арасындағы диалог кездеседі, сондай-ақ студент Аллен Вайнштейн мен оның ұстазы Ирен әпкеге жасаған ұсынысқа ұқсас жағдай бейнеленген. Бертольд Брехттің "Дөңгелек бас және үшкір бас" пьесасы бастапқыда "Массаға өлшем" пьесасының бейімделуі ретінде жазылған. Томас Пиншонның "Венадағы өлім мен мейірім" атты ерте әңгімесінің атауы осы пьесаның бір тармағынан алынған және одан да шабыттандырылған. Олдос Хакслидің "Газадағы соқыр" романында Мистер Бивис, Фукс ханымның "Массаға өлшем" пьесасының соңғы сахнасын оқығанын тыңдағанда сезінген "жылы қытықтап тұрған сезімін" сипаттайды. Олдос Хакслидің 1948 жылғы "Апи мен Эссенция" романының атауы Изабелланың 2-ші әрекеттің 2-ші көрінісінде айтқан сөзінен алынған: "Оның шыныдай мәні, ашулы маймыл сияқты". Лорен Уиллигтің 2011 жылғы "Two L" романы "Массаға өлшем" пьесасының негізінде жазылған.