Кіріспе

Католик дұғасы

Бақытты Мариям ананың литаниясы – бұл 1587 жылы Папа Сикст V бекіткен мариан литаниясы. Ол сондай-ақ Лорето литаниясы (лат. Litaniæ lauretanæ) деп те аталады, оның алғашқы белгілі туған жері – Италиядағы Лорето ғибадатханасы, онда 1558 жылдан бері қолданылуы тіркелген. Литанияда Мариям анаға ресми және бейресми түрде қолданылатын көптеген лақаптар бар, және оны көбінесе топта жауап беру және шақыру түрінде оқыған. Бақытты Мариям ананың литаниясы Ян Дисмас Зеленка, Джозеф Ауер және Йоханнес Хаберт сияқты композиторлардың музыкасына да қойылған. Осы литанияны оқығандарға ішінара кешірім беріледі.

Нысан

Формасы бойынша, Лорето литаниясы 15-ші ғасырдың екінші жартысында бар болған бірнеше Мариялық литанияларға ортақ белгілі бір үлгіге негізделген. Бұл литаниялар өз кезегінде 12-ші ғасырда пайда бола бастаған, ал 13-ші және 14-ші ғасырларда көбейген Мариялық литаниялардың маңызды тізімімен байланысты. Дегенмен, Лорето мәтіні атақты қасиетті орында қабылданып, 16-шы ғасырда сол жерге ағылған көптеген паломниктер үшін басқаларынан гөрі көбірек танымал болды. Мәтін бүкіл христиан әлеміне тарады және соңында шіркеудің бекітілуін алды.

Шығу тегі

Лорето литаниясының бастауы, литанияның қалыптасуы мен дамуы туралы деректер өте аз, ол қазіргі танымал формасына ие болды және 1587 жылы Католик шіркеуімен ресми мақұлданды. Кейбір авторлар оның шығу тегі мен тарихы туралы ештеңе білмейтінін айтады, ал басқалары оны Киелі үйдің аударылуымен (1294), Папа Сергий I (687) немесе Григорий I, тіпті V ғасырға дейін жатқызады. Тағы басқалары оның тарихын ерте шіркеуге, тіпті апостолдар дәуіріне дейін жетеді. Тарихи сыншылар оның 16 ғасырдың басында немесе 15 ғасырдың соңында жазылғанын болжайды. Осыған дейін Марияның литаниялары болған, олардың бірі VIII ғасырда гаэль тілінде жазылған, ал қалғандары кейінгі кезеңдерге жатады және шақырулары Лорето литаниясынан әлдеқайда ұзын болған. Бүгінгі күнге дейін табылған ең көне басылған нұсқасы – 1558 жылғы Германияның Дилинген қаласындағы көшірмесі. Бұл көшірме бұрынғы нұсқаның көшірмесі болуы мүмкін, бірақ ең көне итальяндық нұсқасы 1576 жылға дейін табылған жоқ. 1903 жылғы 22 сәуірдегі Папа Лев XIII-нің жарлығымен «Mater boni consilii» (Жақсы кеңес анасы) шақыруы қосылды, бұл «Mater veri consilii» түрінде ғасырлар бойы Венециядағы Святой Марк базиликасында қолданылып келген Мария литаниясында кездесетін. 1950 жылы Папа Пий XII «Көкке көтерілген патшайым» деген сөзді қосты. 1980 жылы Папа Иоанн Павел II «Шіркеудің анасы» шақыруын енгізді. «Отбасылардың патшайымы» атауы 1995 жылғы 31 желтоқсанда да Папа Иоанн Павел II-нің қаулысымен қосылды. 2020 жылғы 20 маусымда, Мәриямның Таза Жүрегі мерекесінде Папа Франциск үш шақыру қосты: Мейірімділік анасы, Үміт анасы және Көшпенділердің жұбанышы.

Өтірік айту

2004 жылғы Enchiridion Indulgentiarum литанияларды ізгі ниетпен оқитын Мәсіхтің имандыларына ішінара кешірім сыйлайды.