Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшадағы Құдай анасының иконасы
Icon of the Virgin Mary in Poland
Ченстохованың Қара Мариясы (Czarna Madonna z Częstochowy; Imago thaumaturga Beatae Virginis Mariae Immaculatae Conceptae, in Monte Claro), сондай-ақ Ченстохованың Анамыз (Matka Boska Częstochowska) деп те аталады, Польшаның Ченстохова қаласындағы Ясна Гора монастырында сақталатын қасиетті Мария анасының иконасы. Папа Климент XI 1717 жылдың 8 қыркүйегінде Ватикан тарапынан иконаны канондық түрде тәждіретін паптық жарлық шығарды. Ол сонымен қатар үш рет Рим Папасының алтын гүлімен марапатталды. Бұл икона католиктер де, шығыс православие христиандары да құрметтейді.
The Black Madonna of Częstochowa (Czarna Madonna z Częstochowy; Imago thaumaturga Beatae Virginis Mariae Immaculatae Conceptae, in Claro Monte), also known as Our Lady of Częstochowa (Matka Boska Częstochowska) is a venerated icon of the Blessed Virgin Mary housed at the Jasna Góra Monastery in Częstochowa, Poland. Pope Clement XI issued a Pontifical decree of canonical coronation to the image on 8 September 1717 via the Vatican Chapter. It has also merited three Pontifical golden roses. The icon is venerated by both Catholics and Eastern Orthodox Christians.
Таңбаша
Бастапқы кескіндеме (122 см × 82 см) православие христиандық иконаларында кеңінен танымал дәстүрлі композицияны бейнелейді. Қасиетті Мария "Hodegetria" нұсқасы ретінде көрсетілген (мәні "Жол көрсетуші" немесе грек тілінде “Οδηγήτρια”). Бұл бейнеде Мария өзіне емес, Исаға – құтқарудың бастауына нұсқау береді, оң қолымен оған ишара жасайды. Бала сол қолымен Ілтебіл кітабын ұстап, оң қолын көрерменге қарай созып, бата береді. Иконада Мария гүл тәрізді өрнектелген киім киген. Иконаның шығу тегі және жасалған мерзімі әлі де ғалымдар арасында пікірталас тудырып отыр. Иконаны мерзімдеудегі бір қиындық – оның бастапқы бейнесі 1430 жылы қарақшылардың ауыр зақымдауынан кейін қайта боялғандығында. Ағаш панель сынған, ал бейне қиылып кеткен. Орта ғасырлардың шежірешісі Ризинийдің сөзіне сәйкес, энкаустика әдісімен таныс емес ортағасырлық қалпына келтірушілер зақымдалған жерлерге жаққан бояулары "бейнеден жай ғана қабықтанып түсіп қалған". Олардың шешімі – бастапқы бейнені өшіріп, оны сол панельге қайта жаңартқан. Православ иконасының бастапқы ерекшеліктері жұмсақталды, мұрыны сүйкімдірек болды. Аңыз бойынша, бұл сурет 326 жылы Иерусалимде Елена тауып, Константинопольге әкеліп, ұлы Константинге сыйлаған.
The original painting (122 centimeters × 82 centimetres) displays a traditional composition well known in the icons of Orthodox Christianity. The Virgin Mary is shown as the "Hodegetria" version (meaning "One Who Shows the Way" or “Οδηγήτρια” in Greek). In it, Mary directs attention away from herself, gesturing with her right hand toward Jesus as the source of salvation. In turn, the child extends his right hand toward the viewer in blessing while holding a book of gospels in his left hand. The icon shows Mary in fleur de lis robes. The origins of the icon and the date of its composition are still contested among scholars. One difficulty in dating the icon is due in part to its original image being painted over after being severely damaged by robbers in 1430. The wooden panel backing the painting was broken, and the image slashed. Medieval restorers unfamiliar with the encaustic method found that the paints they applied to the damaged areas "simply sloughed off the image", according to the medieval chronicler Risinius. Their solution was to erase the original image and repaint it on the original panel. The original features of an Orthodox icon were softened; the nose was made more aquiline. The same legend holds that the painting was discovered in Jerusalem in 326 by Helena, who brought it back to Constantinople and presented it to her son, Constantine the Great.
Ченстоховаға келу
Ясна-Гурадағы ең көне құжаттар суретті Константинопольден Белз арқылы жеткізілгенін көрсетеді. 70 монах және 180 жергілікті ерікті, көбінесе шляхта (поляк ақсүйектері) 40 күн бойы 4000 шведтің шабуылына тойтарыс беріп, өздерінің қасиетті иконасын сақтап қалды және кейбір деректерге сәйкес, соғыстың бағытын өзгертті.
The oldest documents from Jasna Góra state that the picture traveled from Constantinople via Belz. Seventy monks and 180 local volunteers, mostly from the Szlachta (Polish nobility), held off 4,000 Swedes for 40 days, saved their sacred icon and, according to some accounts, turned the course of the war.
Мадоннаның пайда болуы туралы аңыздар
Қара Мадоннаның оң жақ бетіндегі екі жарақат туралы аңыз бойынша, 1430 жылы гуситтер Паулин монастырына шабуыл жасап, қасиетті орынды тонады. Тоналған заттардың ішінде икона да болды. Гуситтер оны арбаға тиеп қашып кетуге тырысты, бірақ аттары жылға алмады. Олар бейнені жерге лақтырып жіберді, ал тонаушылардың бірі қылышын суретке салып, екі терең жарақат салған. Ол тонаушы үшінші рет соққы беруге тырысқанда, жерге құлап, өліміне дейін азапталды. Бұл жарақаттарды жабуға бұрын жасалған әрекеттерге қарамастан, сурет балауыз қосылған темперамен салынғандықтан, оларды жабу қиын болды. Ченстоховалық Біздің Анамыздың мерекесі 26 тамызда тойланады.
The legend concerning the two scars on the Black Madonna's right cheek is that the Hussites stormed the Pauline monastery in 1430, plundering the sanctuary. Among the items stolen was the icon. The Hussites tried to get away after putting it in their wagon, but their horses refused to move. They threw the portrait down to the ground, and one of the plunderers drew his sword upon the image and inflicted two deep strikes. When the robber tried to inflict a third strike, he fell to the ground and writhed in agony until his death. Despite past attempts to repair these scars, they had difficulty covering up those slashes as the painting was done with tempera infused with diluted wax. The feast day of Our Lady of Częstochowa is celebrated on August 26.
Польшадан тыс жерлерде
Украина мен Беларусьдегі православиелік христиандар Польша-Литва одақтастығының бұрынғы құрамында болған. Украиналықтар Ченстоховалық Мадоннаға ерекше құрметпен қарады. Бұл икона 16-17 ғасырлардағы украин халық әндерінде жиі еске алынады. Американың Ченстоховалық Біздің Анамыздың ұлттық қасиетханасы Пенсильвания штатының Дойлстаун қаласында орналасқан. Осы бейненің тағы бір қасиетті орны Огайо штатының Гарфилд Хайтс қаласында орналасқан; ол 1939 жылдың 1 қазанында Санкт-Францисктің үшінші орденінің Әйгілі Жозеф әпкелерімен салынған. Австралияда Жаңа Оңтүстік Уэльстің Оңтүстік жоталарындағы Пенроуз паркіндегі Мәрхәметті Анамыздың қасиетханасы оның құрметіне арналған. "Мәрхәметті Ана" аталымы тарих бойында қорғаныш үшін дұғалардың, сенушілердің сенуінше, Ченстоховалық Анамызға жасалған тілектер арқылы жауап алған уақыттарды еске алу үшін қолданылады.
Orthodox Christian believers in Ukraine and Belarus as former parts of the Polish–Lithuanian Commonwealth. Ukrainians have a special devotion to the Madonna of Częstochowa. The icon is often mentioned in Ukrainian folk songs from the 16th and 17th centuries. The American National Shrine of Our Lady of Czestochowa is located in Doylestown, Pennsylvania. Another shrine of the image is located in Garfield Heights, Ohio; erected on October 1, 1939, by the Sisters of St. Joseph of the Third Order of St. Francis. In Australia, the Shrine of Our Lady of Mercy, Penrose Park, located in the Southern Highlands of New South Wales is dedicated in her honour. The title Our Lady of Mercy is used as remembrance of times throughout history that prayers for protection have been responded to through appeal to Our Lady of Częstochowa, as adherents believe.
Воду дініндегі синкретизм
Оның сыртқы түріне байланысты, кейбір вудушылар бұл иконаны гаитилік вудудағы Петро отбасының басты лоасы – Езили Дантор қадірлісімен байланыстырды. Гаити революциясы кезінде көтерілісшілер тарапында болған поляк сарбаздары әкелген Қара Мадоннаның көшірмелері арқылы бұл сурет Гаитиге енгізілген болуы мүмкін деген гипотеза бар.
Due to its appearance, the icon has been syncretized by some Vodou practitioners to the deity Ezilí Dantor, the main loa of the Petro family in Haitian Vodou. It is hypothesized that the image was introduced into Haiti by the reproductions of the Black Madonna brought by Polish soldiers who sided with the rebels during the Haitian Revolution.