Кіріспе

Оптималды басқару теориясындағы оптималдық шарт – Гамильтон-Жакоби-Беллман (HJB) теңдеуі, жоғалту функциясына қатысты басқарудың оптималдығы үшін қажетті және жеткілікті шарттарды қамтамасыз ететін сызықтық емес бөлшектік дифференциалдық теңдеу. Оның шешімі – оптималды басқару мәселесінің мән функциясы, ол белгілі болғаннан кейін HJB теңдеуіне қатысты Гамильтонианның максимизаторын (немесе минимизаторын) таңдау арқылы оптималды басқаруды алуға болады. Бұл теңдеу 1950 жылдары Ричард Беллман және оның әріптестері жасаған динамикалық бағдарламалау теориясының нәтижесі. Классикалық физикадағы Гамильтон-Жакоби теңдеуімен байланысы алғаш рет Рудольф Кальманмен көрсетілген. Дискретті уақыт мәселелерінде ұқсас айырмашылық теңдеуі көбінесе Беллман теңдеуі деп аталады. Гамильтон-Жакоби-Беллман теңдеуін қолдану арқылы брахистохрондық мәселе сияқты классикалық вариациялық мәселелерді шешуге болады, сонымен қатар бұл әдіс мәселелердің кең ауқымына қолданылады. Одан әрі, оны стохастикалық жүйелерге жалпылауға болады, мұндай жағдайда HJB теңдеуі екінші реттік эллиптикалық бөлшектік дифференциалдық теңдеу болып табылады. Дегенмен, HJB теңдеуінің маңызды кемшілігі – оның классикалық шешімдері тек жеткілікті тегіс мән функциясы үшін ғана мүмкін, бірақ мұндай жағдай көптеген кезде кепілдендірілмейді. Оның орнына, тұтқырлық шешімі туралы түсінік қажет, онда дәстүрлі туындылар (мәнді жиынмен) субтуындылармен алмастырылады.

Теңдеуді шешу

HJB теңдеуі әдетте уақыт бойынша кері шешіледі, басталып, аяқталады. Егер күй кеңістігінің барлық аймағында шешілсе және үздіксіз дифференциалдалатын болса, HJB теңдеуі соңғы күйге шектеу қойылмаған жағдайда оптималдық үшін қажетті және жеткілікті шарт болып табылады. Егер біз -ты таба алсақ, онда ең төменгі құнға жетуге мүмкіндік беретін басқаруды анықтай аламыз. Жалпы жағдайда HJB теңдеуінің классикалық (тегіс) шешімі жоқ. Мұндай жағдайларды қамту үшін бірнеше жалпыланған шешімдер ұсынылды, олардың ішінде тұтқырлық шешімі (Пьер Луи Лайонс және Майкл Крандалл), минимакс шешімі (Андрей Измайлович Субботин [ru]) және басқалары бар. Д. П. Берцекас және Ж. Н. Цициклис динамикалық бағдарламалауды жасанды нейрондық желілерді (көп қабатты перцептрон) қолдана отырып, Беллман функциясын шамалау үшін енгізді. Бұл – бүкіл кеңістіктік домен үшін функцияның толық картасын жаттаудың орнына, тек нейрондық желінің параметрлерін жаттау арқылы өлшемділіктің әсерін азайтудың тиімді тәсілі. Атап айтқанда, үздіксіз уақыт жүйелері үшін нейрондық желілермен саясат итерацияларын біріктіретін шамамен динамикалық бағдарламалау әдісі ұсынылды. Дискретті уақытта HJB теңдеуін шешу үшін құндылық итерациялары мен нейрондық желілерді біріктіретін тәсіл енгізілді. Сонымен қатар, квадраттардың қосындысын оңтайландыру Гамильтон–Жакоби–Беллман теңдеуіне қатысты нормаға шамамен көпмүшелік шешім бере алатыны көрсетілді.