Кіріспе

Чилидің аймағы Биобио аймағы (lang es ˌbi. oˈβi. o) – Чилидің он алты аймағының бірі (бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімдер). 1,5 миллион халқымен, Чилидегі халық саны бойынша үшінші орында тұр. Аймақ үш провинцияға бөлінеді: Арауко, Биобио және Консепсьон. Соңғысында аймақтың астанасы және ең ірі қаласы – Консепсьон орналасқан, ол елдегі маңызды қала және ірі қалалық аймақ. Биобио провинциясының астанасы Лос-Анджелес аймақтағы тағы бір маңызды қала болып табылады.

География

Биобио аймағы батысында Тынық мұхитымен, шығысында Аргентинамен, солтүстігінде Чилидің Нубле аймағымен, оңтүстігінде Чилидің Араукания аймағымен шектеседі. Аймақ Чилиде болған көптеген жер сілкіністеріне ұшырады, оның ішінде ең күштісі (1960 жылы тіркелген) және 2010 жылғы күшті жер сілкінісі болды. 2010 жылғы жер сілкінісі мен одан кейін болған цунами аймақтағы көптеген қауымдастықтарға ауыр зиян келтірді. Бұл жер сілкінісі Талкауано және Дичато қалаларына зақым келтірді, ал цунами портовый қаланы қалған аз нәрсені де қиратты.

Тарихи аймақтар

Бұл Консепсьон мен Лос-Анджелес қалалары арасындағы құрлық ішіндегі аңғар. 2010 жылдың 27 ақпанындағы жер сілкінісінің ең күшті соққысын осы аймақ сезінді. Рере департаменті чилиліктердің маңызды қоныстанған жері болды, сонымен қатар Мапуче тайпасының күшті жергілікті тайпасын жеңу үшін үш жүз жылға созылған күрес орын алды (1870 жылдарға дейін). Қазіргі Био-Био аймағынан (әсіресе Консепсьон, Талкауано, Лос-Анджелес, Санта-Барбара және Рере департаментінен) шыққан испандық Калифорнияның чилилік қоныс салушылары 1775 және 1820 жылдар аралығында Лос-Анджелес пен Оңтүстік Калифорнияның қалған бөлігінің құрылуына атсалысқан болуы мүмкін. Мыңдаған чилилік кеншілер, фермерлер және дүкен иелері Био-Био аймағынан Мексика-Америка соғысына дейін және кейін Америка Калифорниясы болған жағалауларға, тауларға және аңғарларға қоныстанды деп есептеледі, сондай-ақ Сан-Франциско, Сан-Хосе, Санта-Барбара және Сан-Диего қалаларын құруға көмектесті.

Демография және қалалар

2017 жылғы халық санауының мәліметтеріне сәйкес, 2,018,803 тұрғыны бар Биобио облысы, Сантьяго астаналық облысынан кейін, Чилидегі халық саны бойынша екінші облыс болып табылады. 1992 жылғы халық санауында жалпы саны 1,734,305 адамды құрады, содан кейін 10 жыл ішінде (1992–2002) халық саны 7,3%-ға өсті, бұл Магеллан облысы мен Чили Антарктикасынан кейін елі бойынша екінші ең төмен көрсеткіш. 37062,6 км² ауданы ескерілгенде, 2002 жылы 1 км²-ге 50,23 адамнан шамалы тығыздық болды, бұл елі бойынша үшінші орында тұр. 2002 жылғы халық санауындағы қалалық тұрғындардың саны 1,528,306 адамды құрады, бұл облыс халқының 82,1%-ына сәйкес келеді, ал ауылдық тұрғындардың саны 333,256 адамды құрады, бұл облыс халқының 17,9%-ын құрайды. 2002 жылы Биобио облысының 1,861,562 тұрғынының ішінде 915,200-ы (49,16%) ер адамдар, ал 946,362-сі (50,84%) әйелдер болды. Консепсьон қалалық агломерациясы елдегі ең көп халқы бар қалалардың бірі болып табылады, онда 979,937 тұрғын тұрады, бұл Үлкен Консепсьонның он ауданының халқының жиынтығына сәйкес келеді: Консепсьон (216,061 тұрғын), Талкауано (250,348), Уальпен (88,046), Сан-Педро-де-ла-Пас (80,447), Чигуайанте (81,302), Полковник (95,528), Лота (49,089), Пенко (46,016), Томе (52,440) және Уальки (20,660). Аймақтағы ең көп халқы бар қалалардың бірі – Чилан, онда 165,528 тұрғын тұрады, бұл елдегі ең көп халқы бар он бірінші қалалық аймақ, және Чилан қаласының (146,701 тұрғын) және Чилан Вьехо қаласының (21,827 тұрғын) қалалық аудандарында тұратын халқы бар, сондай-ақ Лос-Анджелес, онда 166,556 тұрғын бар, бұл елдегі ең көп халқы бар он сегізінші қалалық аймақ. Биобио провинциясына қатысты, Лос-Анджелестен басқа, ірі қалалар: 21,819 тұрғыны бар Мулчен, 20,884 тұрғыны бар Роса, жалпы халқы 19,537 тұрғыннан тұратын Ла-Хаха Сан-Росендо және 11,947 тұрғыны бар Кабреро. Арауко провинциясындағы ең көп халқы бар қалалар: 30,126 тұрғыны бар Куранилахуэ, провинцияның орталығы Лебу, онда 20,838 тұрғын, 19,839 тұрғыны бар Канете, Арауко, онда 16,291 тұрғын және Лос-Аламос, онда 13,035 тұрғын бар. 2002 жылғы халық санауында 52,918 адам өзін мапуче деп жариялады. Бұл облыс халқының 2,84%-ын құрайды және мапуче деп танылған адамдардың нәсілдік жіктелуін анықтау үшін әкелік = аналық: американдық үнді қатынасы қолданылды.

Этнографиялық

Араукания, Нюбле, Мауле және О’Хиггинс облыстарымен қатар, Биобио халқы ерекше біртекті мәдениет деп есептеледі, бірақ әртүрлі этникалық және нәсілдік топтардан тұрады. Тұрғындардың шамамен 53% еуропалық текті, оның ішінде испан, неміс, француз және басқа да еуропалық қауымдастықтар басым. Метистер халықтың 44% құрайды және олар еуропалықтар мен үндістердің араласуынан пайда болған, ал үнді халқы 3% шамасында, негізінен мапучелер. Чилидің романтикалық символы – хуасо, яғни ковбой/қойшы "мәдениеті". "Кастильдік" испандықтардан өзге, Андалусиялықтар, Астуриялықтар, Басктар, Галисиялықтар, Леондықтар, Мурсиялықтар, Наварралықтар және Валенсиялықтар ұлттары елдің мәдениетін қалыптастырып, Чилиге испан тілін сыйлады. Аймаққа испандық емес көші-қон толқындарының ішінде Германия, Австрия және Швейцариядан келген немістер, аймақтық шарап өнеркәсібіне үлес қосқан француз және итальяндықтар бар. Англиялықтар мен шотландтар сияқты британдықтар теңіз жағалауындағы Консепсьон қаласына тығыз қоныстанды, ал голландтар, гректер және португалдар мұхиттық балық аулау өнеркәсібін құрды. Ливандықтар мен палестиналықтар сияқты араб халықтары бірнеше шағын кәсіпорын ашты. Сонымен қатар, АҚШ азаматтары, скандинавиялықтар және шығыс еуропалықтар (көбінесе бұрынғы Кеңес Одағы, Чехословакия және Югославиядан, әсіресе хорваттар) саяси жағдайдан қашып Чилиде қоныстанды.

Дін

2002 жылғы санақ бойынша Биобио аймағының тұрғындарының 58,63% католицизмді ұстанады, бұл 805 517 адамды құрайды. Бұл Чилидегі аймақтар арасында католиктердің үшінші ең ірі шоғырлануы, сонымен қатар, ел бойынша аймақтар арасындағы ең төменгі көрсеткіш. Өздерін протестант немесе евангелист деп жариялағандардың үлесі 28,36% немесе 389 632 адамды құрайды, бұл аймақтар арасындағы екінші ең ірі протестанттар шоғырлануы, ал евангелисттердің ең жоғары пайызы ел бойынша аймақтар арасында тіркелген. Арауко провинциясы – евангелисттердің саны халықтың 47,47% құрайтын, католиктердің 36,33% үлесінен асып түсетін жалғыз провинция. Бұл ХХ ғасырда Араукодағы протестанттық (лютерандық және кальвинистік), Ехоба куәгерлері, Жетінші күнді адвентистер және мормон миссионерлерінің жұмысының нәтижесі. Биобио Сантьяго/Вальпараисо қалалық аймақтарымен салыстырғанда көбірек консервативті мәдени көзқарас көрсетеді, олар либералды және әлемдік көзқарасқа ие. Тұрғындардың католик немесе протестант болғандарына қарамастан, шіркеуге үнемі қатынуы жиі кездеседі.

Экономика

Онжылдықтар бойы Биобио аймағының ерекшелігі – оның ЖІӨ-нің 35,6%-ын құрайтын және Чилидегі порттардың ең ірі шоғырланған аймағы болып табылатын Талкауано, Сан-Висенте, Лиркен және Коронель порттары маңында орналасқан өңдеу өнеркәсібі. Қызметтер ауқымы кең: темір және болат өндірісінен бастап азық-түлік, мұнай-химия, металл өңдеу, мұнайды қайта өңдеу және кеме жасау сияқты салаларды қамтиды. Аймақтың дамуына үлкен өзендері де зор үлес қосады. Лаха өзеніндегі маңызды гидроэлектр кешеніне Эль-Торо, Абанико және Антуко электр стансалары, ал Биобио өзенінің жоғарғы ағысындағы Пангуе және Ралько электр стансалары кіреді. Бұл нысандар Талталдан (солтүстік) Чилоэ архипелагына (оңтүстік) дейін қолданылатын энергияның 26,6%-ын қамтамасыз етеді. Аймақтың аумағында Чилидегі орман алқаптарының шамамен 44%-ы орналасқан, оның 82%-ы – радиата қарағаюы. Бұл аймақ орман өнімдерін экспорттауда көш бастап, целлюлоза-қағаз фабрикаларына, ағаш кесетін станоктарға және осымен байланысты салаларға шикізат жеткізеді. Балық шаруашылығы да өте дамыған сала. Аймақта елдің барлық балық аулау флотының 32%-ы шоғырланған, ал ұлттық аулау көлемінің шамамен 50%-ы осы аймақтың порттарында түсіріледі. Бұдан өзге, аймақ әлемдік теңіз өнімдерінің 4%-ын өндіреді. Басты өнімдер: моллюскалар, конгер балығы, сардина, анчоус, скумбрия, мерген, жәнділер, шаяндар және теңіз балдыры. Жоғары сапалы құнарлы топырақтар түрлі дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді, олардың ішінде көкөністер, дәнді дақылдар, бақша өнімдері, жасанды және жақсартылған жайылымдар басты орынды алады. Мал шаруашылығы негізінен сиыр еті, сүт және сүт өнімдерін өндіруге бағытталған. Кен өндіру саласында металл емес минералдар, әсіресе шыны және болат өнеркәсібі үшін қолданылатын кварц өндіріледі.