Кіріспе
Чилидің Вальпараисо аймағы (lang es, balpaɾaˈiso) – Чилидің 16 бірінші деңгейлі әкімшілік бөлінісінің бірі. 2017 жылғы мәліметтер бойынша елдегі екінші ең көп халқы (1,790,219 адам) және ең кішкентай төртінші ауданы бар. Бұл аймақ Сантьяго астаналық аймағынан кейін Чилидегі ең тығыз қоныстанған екінші аймақ, ол оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
The Valparaíso Region (lang es, balpaɾaˈiso) is one of Chile's 16 first order administrative divisions. With the country's second highest population of 1,790,219 as of 2017, and fourth smallest area of , the region is Chile's second most densely populated after the Santiago Metropolitan Region to the southeast.
Демография
Вальпараисо аймағында 1,71 миллион адам тұрады. Халық тығыздығы 94,1 адам/км² құрайды. Халықтың 91,6%-ы қалалық жерлерде, ал 8,4%-ы ауылдық жерлерде тұрады. Аймақтың ең халқы көп муниципалитеттері – 308 000 тұрғыны бар Вальпараисо және 287 000 тұрғыны бар Винья-дель-Мар. Олар Вилла-Алемана, Квилпуэ және Конкон қалаларымен бірге 1,75 миллион адамнан тұратын Үлкен Вальпараисоны құрайды. Сонымен қатар, Квиллота шаһарында шамамен 201 000 адам, ал Сан-Антониода 200 000-нан астам адам тұрады, және ол аймақтың екінші ірі қаласы деп есептеледі (250 000-ға жуық).
Иммиграция және мәдениет
Вальпараисо балық аулау кемелері, теңіз круиздік кемелері және халықаралық әскери кемелері үшін трансокеандық тоқтау орны ретінде дамыды. Сондықтан, тұрғындардың көп бөлігі әртүрлі ұлттық, этникалық топтар мен мәдениеттерді қамтиды. 16 ғасырдағы отарлаушы халық испандық Андалусия, Астурия және Леон аймақтарынан келген ер адамдармен құрылды, ал ірі баск контингенті баск чилилік халқының айтарлықтай бөлігіне әкелді. Латын Америкасының басқа елдерінен, әсіресе Мексикадан Уругвайға дейін көптеген адамдар келді, олардың көпшілігі 17 ғасырда отаршылдық кезеңде келді. Ал 18-19 ғасырлардың шегінде испандық Галисиядан галисиялық қоныс аударушылардың шағын толқыны келді. Вальпараисо халқының көпшілігі испандық емес еуропалық текті деп есептеледі, мысалы: британдықтар мен ирландтар, австралиялықтар мен жаңа зеландиялықтар, солтүстік америкалықтар (АҚШ немесе Канада), хорваттар мен босниялықтар, голландтар мен бельгиялықтар, француздар, немістер, гректер, италиялықтар, португалдар және скандинавиялықтар. Сонымен қатар, чилилік еврейлердің (көбінесе ашкенази) ассимиляцияланған топтары, Осман империясынан келген христиандар, негізінен сиро-ливандықтар және Ла Калера қаласындағы үлкен палестиналық қауым да бар. Расалық тұрғыдан алғанда, Вальпараисо тұрғындарының көпшілігі кастизолар болып табылады, яғни олардың әкелік тегі әртүрлі еуропалық ұлттардан келген ақ кит аулаушылары, қоныс аударушылар мен саудагерлерге, оның ішінде отарлық испан қоныс аударушыларына тікелей байланысты, ал аналық тегі көбінесе отарлық испан ерлері мен жергілікті халықтың әйелдері арасындағы одақтардан туындайды, олардың ішінде мапуче, инка, аймара және Солтүстік Американың үндістері (19 ғасырдың соңында трансплантацияланған черокилер келгені хабарланады, бірақ бұл аңыз болуы мүмкін). Шығыс азиялықтардың саны аз, көбінесе қытай, жапон немесе корей, афро-чилиліктердің шағын саны, сондай-ақ ата-бабалары Пасха аралы мен Маркиза аралдарынан ұрланған полинезиялықтардың да бөлігі, бұл аймақтың испаниялық мәдени ыдысына үлкен үлес қосты.
Экономика және өнеркәсіп
Вальпараисо аймағы ауылшаруашылық жерлерге, шарап өндірушілерге және мыс өндіру, цемент өндіру сияқты өнеркәсіптік қызметке толы. Чилидің ең ірі мұнай өңдеу зауыты Конкон қаласында (Аконкагуа өзенінің сағасында және Вальпараисоның солтүстігінде) орналасқан. Аймақта екі маңызды мыс кенін өңдеу зауыты бар: мемлекеттік Вентанас (жағалауда, Конконның солтүстігінде) және Шагрестегі жекеменшік кәсіпорын. Бұл аймақ сонымен қатар Кинтеро портының жанында химиялық заттар мен газ сақтау орталығы болып табылады. Ішкі аңғарларда экспорт индустриясы қарқынды дамып келеді, негізінен авокадо (пальта), хиримоя және гүлдер өндірісіне бағытталған. Соңғы жылдардағы ең елеулі жаңалық – жоғары технологиялық тамшылатып суару арқылы төбелерді өңдеу. Бұл әдіс бұрын құрғақ және өнімсіз жерлерде жоғары өнім алуға мүмкіндік береді.