Кіріспе

Шағын көп түсті кондитерлік безендіргіш

Шырқап шашырату – бұл десерттерге, мысалы, брауни, кекс, пончик немесе балмұздаққа түрлі-түсті безендіру ретінде немесе текстура қосу үшін қолданылатын кондитерлік өнімдердің кішкентай бөлікшелері. Бұл ұсақ қанттар түрлі-түсті болып келеді және әдетте десерттердің үстіне себіліп немесе сәндік элемент ретінде қолданылады. Американдық аймақтық тілдердің сөздігінде олар "мұздайт, торт және басқа да тағамдардың үстіне себілетін шашыраңқы шаштары немесе таяқша тәрізді қантты бұйымдар" деп сипатталған.

Аттар

Ұлыбританияда және басқа да ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде шашыраңқылар әртүрлі атаулармен белгіленеді. Мысалы, "жүздеген және мыңдаған" атауы Ұлыбританияда, Австралияда, Жаңа Зеландияда және Оңтүстік Африкада nonpareils, шашыраңқылардың бір түрін атау үшін ең көп қолданылады. Терминнің тағы бір британдық нұсқасы – "вермицелли", әсіресе шоколадты шашыраңқы туралы айтылғанда. Бұл атау египеттік араб тілінде "фармасил" деп алынған. "Джиммис" Филадельфия, Бостон және Жаңа Англия аймақтарында шоколадты шашыраңқыны атау үшін ең танымал термин. "Джиммис" атауының шығу тегі белгісіз, бірақ ол алғаш рет 1930 жылы тортқа қосымша ретінде тіркелген. Пенсильвания штатының Бейтлехем қаласындағы "Just Born Candy Company" компаниясы "джиммис" ойлап тапқандарын және оларды бір қызметкерінің құрметіне атағандарын мәлімдейді. "Джиммис" атауына қатысты тағы бір күмәнді пікір доктор Сидни Фарбер мен Эдвард Бригамнан келген. Доктор Фарбер Бостондағы Дана-Фарбердің қатерлі ісіктер институтын және өзінің бір науқас баласының есімімен аталған "Джимми қоры" атты қайырымдылық қорын құрды. Бригам "Бригам" деп аталған мұзқаймақ дүкенін ашты және конусқа шоколадты шашыраңқы салған үшін бір центтен ақы алды, ол ақша "Джимми қорына" аударылды. Алайда, бұл қор 1948 жылы құрылды, алғашқы тарихи сілтемеден әлдеқайда кейін. Коннектикут штатында және АҚШ-тың басқа да аймақтарында, ресми Merriam-Webster сөздігінде көрсетілгендей, "shots" шашыраңқыны білдіретін нақты термин.

Тарих

Непарельдер кем дегенде 18 ғасырдың соңына дейін, тіпті одан да ертерек кездерге дейін бар. Олар безендіру үшін pièces montées және десерттерде қолданылды. Голландиялық хагельслагты (шоколадты шашырату) 1913 жылы Вормерверден Эрвен Х. де Йонг ойлап тапты. Венц, тағы бір голландиялық компания, хагельслагты танымал етті. Хагельслаг нан және наннан жасалған өнімдерге қолданылады. Көбінесе май жағылады, сонда хагельслаг түсіп кетпес үшін. Көптеген зерттеулер мен тәжірибелерден кейін Жерар де Врис пен Венц кішкентай цилиндр тәрізді тәттілерді шығаруға арналған алғашқы машинаны жасады. Олар Нидерландта кең таралған ауа райы құбылысы – бұрқасынға ұқсас болғандықтан хагельслаг деп аталды. (Бұл сілтеме фин тіліндегі «Koristerakeet» сөзіне де қатысты, ол сөзбе-сөз «декоративтік бұршақ» дегенді білдіреді). Тек 32%-дан жоғары какао құрамы бар хагельслаг ғана шоколадты хагельслаг (шоколадты шашырату) деп аталуға лайық. Егер какао құрамы 32%-дан төмен болса, онда оны cacaofantasie немесе cacaofantasie hagelslag (какао фантазиясы шашырату) деп атау керек. Американдық кондитерлік компания Just Born өзінің негізін қалаушы Сэм Борнның Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында «жимми» деп аталатын «шоколадты» шашыратуды (оны құрамында шоколад болмауы да мүмкін) ойлап тапқанын айтады. Дегенмен, АҚШ-та шоколадты шашыратуға арналған жарнамалар 1921 жылға дейін, Just Born компаниясынан екі жыл бұрын пайда болған. Осыған ұқсас өнім – қант ұнтағы көп жылдар бойы түрлі-түсті нұсқаларда сатылады. Қазір оның қара және металл түсті, тіпті «жарықтандырылған» сияқты кең ассортименті бар.

Түрлері

Бұл тәттілерге арналған танымал терминология көбінесе шатасады, ал өндірушілер таңбалауда дәлірек болады. Тұтынушылар көбінесе "спринклз" деп атайтын нәрсе, бетке кездейсоқ себілетін, нақты белгілі орындарға қойылмайтын, бірнеше түрлі тәтті безендірулерді қамтиды. Нонпарейль, конфетти, күміс, алтын және жеміш-жидек тәрізді дражелер – інжу-маржан қантымен шатастырмау керек (оны да пісірілген өнімдерге себуге болады) – және "жүздер мен мыңдар" осылай қолданылады, сондай-ақ "қанты пішіндес" немесе "тілсымақтар" деп аталатын жаңа өнім де бар. Соңғылары түрлі пішінде болады, көбінесе хош иісті, мерекелерге немесе тақырыптарға арналған, мысалы, Хэллоуиндегі қарапайым әйелдер мен тығырлар немесе гүлдер мен динозаврлар. Қант құмырасының пішіні бұрыш тәрізді, ал имбирлі адамдар имбирлі печенье сияқты дәмі бар. Құм қанты – жалпы қолданылатын тазартылған ақ қанттан ірілеу, мөлдір кристалды қант. Кристалл қанты көбінесе мөлдір болып келеді және құм қантынан әлдеқайда ірі кристалдардан тұрады. Жемшөп қанты салыстырмалы түрде үлкен, мөлдір емес ақ шар тәрізді қант. Кристалл және жемшөп қанттары көптеген елдерде тәтті нан, бәліштер мен печеньелерге себу үшін қолданылады. Кейбір американдық өндірушілер созылған, мөлдір емес спринклзді ресми спринклз деп санайды. Британ тілінде олар қант жіптері немесе "жүздер мен мыңдар" деп аталады (соңғы термин олардың есептелмейтіндігін білдіреді). АҚШ-тың Солтүстік-Шығысында спринклзді көбінесе "жимми" деп атайды. "Жимми" осы мағынада көбінесе мұзжұмсаққа қосылады, ал спринклз пісірілген өнімдерді безендіру үшін қолданылады, бірақ бұл термин екеуіне де қолданылуы мүмкін. Француз тілінде nonpareils деп аталатын спринклз – көбінесе ақ, бірақ қазір көптеген түстерде болатын ұсақ, мөлдір емес шарлар. Драже спринклздері – күміс, алтын, мыс немесе қоладан жасалған металл жабыны бар үлкен nonpareil-ге ұқсайды. Тамаққа арналған драже спринклздері енді жеміш-жидекке ұқсас пішінде де жасалады. Спринклздерге ұқсас қолданылатын, бірақ басқа тәттінің консистенциясына жақын топпингтер әдетте сол тәттінің атын өзгерткен нұсқасымен белгілі, мысалы, кішкентай шоколад кесектері немесе пралине.

Қолданылуы

Шашыраңқыларды тағамға жабыстыру үшін әдетте глазурь, мұзқаймақ немесе басқа жабысқақ материал қажет болады. Олар көбінесе кішкентай тәттілерде, мысалы, кекстерде немесе глазурь жағылған печеньелерде кездеседі, себебі оларда торттарға қарағанда көбірек глазурь және кішкентай диаметр болады. Нидерландыда шоколадты хагелслаг (шоколадты шашыраңқы) сэндвичтерге қосылады (муйшес пен флоккенге ұқсас); бұл Бельгияда және Нидерландының бұрынғы колонияларында – Суринам мен Индонезияда да кең таралған. Бұл елдерде таңғы асқа сэндвичтерге vruchtenhagel және anijshagel (сәйкесінше жеміс және анис хошқысымен жасалған қанттан) да қолданылады. Индонезияда оны әдетте meses немесе meises деп атайды, бұл голландтық muisjes сөзінен шыққан болуы мүмкін, олар да ұқсас. Бельгияда оны көбінесе сыртқы түріне байланысты muizenstrontjes (тышқан зәрi) деп атайды. "Фейри бред" (ертегі наны) – бұл май жағылған ақ нанға шашыраңқы немесе nonpareils себілген балаларға арналған тәтті. "Фейри бред" Австралия мен Жаңа Зеландияда балалар мерекелерінде жиі беріледі. "Конфетти торт" деп аталатын десертке қамырға шашыраңқылар қосылады, олар баяу еріп, конфетиге ұқсайтын кішкентай түрлі-түсті дақтарды құрайды. Конфетти торттары АҚШ-та балалардың туған күндерінде танымал. Pillsbury компаниясы "Funfetti" торт деп аталатын өзінің жеке нұсқасын сатады, оның құрамында шашыраңқыға ұқсас зат бар.