Кіріспе
Мексиканың Морелос штатындағы муниципалитет. Жоютла – Мексиканың Морелос штатындағы муниципалитет. Оның әкімшілік орталығы – Хоютла-де-Хуарес қаласы. Жоютла атауы науатль тілінен шыққан, «Xoxōuhtlān» сөзінен келген және «көк аспанға толы жер» деген мағынаны білдіреді. Жоютланың ауданы 143 км² (55,2 шақырым²), бұл штаттың 2,88% құрайды. Муниципалитет теңіз деңгейінен 890 метр (2920 фут) биіктікте орналасқан. 2015 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 57 121 адам тұрады. Текескуитенго көлі және Уаутла тауларының биосфералық қорығының бір бөлігі Жоютла муниципалитетінің аумағында орналасқан.
the municipality in Mexico
Jojutla is a municipality in the state of Morelos, Mexico. Its municipal seat is the city of Jojutla de Juárez. The name Jojutla comes from Nahuatl Xoxōuhtlān and means, Place of abundant blue skies. Jojutla has an area of 143 km2 (55.2 miles2), representing 2.88% of the state. It is located at 890 meters (2,920 ft.) above sea level. The municipality reported 57,121 inhabitants in the year 2015 census. Lake Tequesquitengo and part of the Sierra de Huautla Biosphere Reserve are located in the municipality of Jojutla.
Испандықтарға дейінгі тарих
Қазіргі Жоютла аймағы палеозой дәуірінде Планкарте теңізінің ішкі бөлігімен жабылған. Алғашқы тұрғындардың 22 000 жыл бұрын келгені болжанады. Теокалзинго, Гуадалупе және Тлатенчи капеллаларының ішкі аулаларынан обсидиан, керамика және қыш ыдыстардың сынықтары табылды, бірақ аймақта мұқият археологиялық зерттеулер жүргізілген жоқ. Кодекс Мендоса Жоютлада 1425 жылдан 1436 жылға дейін адамдар тұрғанын, содан кейін Изкоатль және Незахуалкоётл әскерлері оларды жаулап алып, Тлакильтенангоның Кальпикса Аколхуасына және Куахнахуак билігіне бағындырғанын хабарлайды. Аймақ Тлакильтенангоның басқаруында болды, әсіресе 1549 және 1604 жылдары діни ордендер келгеннен кейін. 1895 жылдың 14 сәуірінде дін қызметкері Агапито Матео Минос Кампузано бастаған топтың ұйымдастыруымен Жоютла екі жүз жылдығын тойлады.
Революция және ХХ ғасыр
Мексика революциясы барысында қала Пабло Торрес Бурго мен Габриэль Тепепа басқаратын Мадеристалар тарапынан басылып алынып, тоналғанша қанды шайқас болды. Революционерлер қаланы қарақшылықпен тонады.
21 ғасыр
Мексикалық астроном Андрес Элой Мартинес Рохас (Куэрнавакада туған, 1953 ж.) Марста кратер тапты және оны Жоютла деп атады. 2017 жылы оның құрметіне (6159) Andréseloy (1991 YH) астероиды аталды. 2017 жылдың наурыз айында Жоютла қаласында үкімет тарапынан пайдаланылған заңсыз, құпия зират табылды. Бұл екі жыл бұрын Тетельцингода табылған зиратқа ұқсас болды. Жоютладан табылған 85 мәйіттің 54-і бойынша полиция тергеуді мүлдем бастамаған. 2018 жылдың ақпан айына дейін Мексикада 30 мың адам "жоғалып кеткен". 2017 жылдың 19 қыркүйегіндегі жер сілкінісінде Морелос штатындағы Жоютла аймағы ең көп зардап шекті. Кем дегенде 73 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды. 652 үй қирады, 1157 үй зақымданды, сондай-ақ мектептер мен Паласио Мунисипаль (қала әкімшілігі) сияқты көптеген басқа да ғимараттар зақымданды. Екі жылдан астам уақыт өткен соң, 2020 жылдың қаңтар айында тұрғындар әлі де қайта құру жұмыстарын күтіп отырды. 2018 жылдың 1 шілдесінде өткен сайлауда "Juntos Haremos Historia" (Біз бірге тарих жасаймыз) коалициясының өкілі Хуан Анхель Флорес Бустамонте муниципалдық президент болып сайланды. 2019 жылдың 23 наурызында екі парашютист, жабдықтары істен шығып, Мексиканың Autopista del Sol тас жолының 132-ші шақырымында, Jardines de Mexico маңына құлап, қаза тапты. Олар аймақтағы парашют мектебінің қызметкерлері болды. 2019 жылдың 30 наурызында Jardines de Mexico қаласында "Vaivén" фестивалі (сурет және музыка фестивалі) өтті. 2020 жылдың 4 мамырына дейін Морелос штатында 505 инфекция және 59 өлім тіркелді, ал Жоютлада COVID-19 пандемиясынан 18 расталған жағдай тіркелді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабық болды. 2019 жылы Жоютланың бұрынғы штат заң шығарушысы, PRD партиясының жетекшісі Хортенсия Фигероа Пералта жұмыскерлерге бөлінген 23,7 миллион песоны теріс пайдаланғаны үшін сотталды. Ол түрмеге қамаудан уақытша бас тартуға рұхсат алды, бірақ 2020 жылдың мамырында бұл шешімнің мерзімі бітіп, ол жақын арада Атлахолоядағы штаттық түрмеге жіберіледі. 2020 жылдың 27 сәуіріне дейін Морелос штатында Мексикада COVID-19 пандемиясынан 209 жағдай және 28 өлім тіркелді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабық болды. 2 маусымда Жоютлада вирустан 94 адам жұқтырғаны және 17 адам қайтыс болғаны хабарланды; штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға кейінге шегерілді. Жоютлада 31 тамызға дейін 211 жағдай тіркелді, 145 адам жазылып шықты және 46 адам қайтыс болды. 2020 жылдың 27 желтоқсанында үш жүз алпыс екі жағдай тіркелді. COVID-19 ауыр жағдайларына арналған аурухана 2021 жылдың 15 қаңтарында 100% толып кетті.
Текескуитенго көлі
Морелос теңізі деп аталатын Текескуитенго көлі су шаңғысы, парашютпен секіру, снорхелинг, банжи секіру немесе су астында жүзу сияқты демалыс пен ойын-сауық мүмкіндіктерін ұсынады. Көлдің айналасында барлық баға санаттарындағы қонақүйлер орналасқан. Текес – Мексика астанасы мен Морелос штатынан келген мексикалықтар үшін танымал демалыс орны. Көлдің трагикалық тарихы бар. Басым пікір бойынша, Текескитенго ауылын Моссо бауырлары суға батырған, олар Альфонсо Туссеннің сөзіне сүйенсек, 19-ғасырдың ортасында Сан-Хосе Виста-Гермоса ранчосына ие болған. Бұл ранчо отарлық дәуірде аңғардың жоғарғы бөлігінде салынған. 19-ғасырдың газеттерінде аңғардың солтүстік бөлігінде Текескитенго отарлық қаласының тіршілік көзі болған шағын көлдің бар екендігі айтылған, сондай-ақ, елді мекенге атын берген текескит минералы да осы жерде кездесетін. Шаруалар мен ранчо иелері арасындағы келіспеушілік салдарынан, соңғылары ранчоның суару каналдарынан артық суды аңғарға бұрып жіберіп, оны су басып, тұрғындарды қала мен Сан-Хуан Баутиста шіркеуін жапқан көлдің жағалауына көшуге мәжбүр еткен. Ғалымдар су тасқынының қашан басталғаны туралы әртүрлі пікір білдіреді, 1820 мен 1880 жылдар арасында болған деген болжамдар бар, ал кейбіреулері 1845 жылғы жер сілкінісін кінәлі деп есептейді. Ту күні, 24-28 ақпан, Хикареро. Мәдени апталық, 21-29 наурыз, Хохутла. Жануарлардың түрлеріне яғуарлар, қысқа мүйізді Барония көбелегі, мұршалы кесіртке, әскери ара, қызыл арқалы торғай, Балсас сұрғыр соу, қанатты ұшқалғыш, тау арыстаны, оцелот, маргай, бобкат және ягуарунди кіреді.