Кіріспе

Тепозтлан (тепос’тлан) – Мексиканың Морелос штатындағы қала. Ол Тепозтлан аңғарының төрінде орналасқан. Қала сол аттас муниципалитеттің әкімшілік орталығы болып табылады. 2010 жылғы ұлттық халық санағы бойынша қаланың халқы 14 130 адамды, ал муниципалитет – 41 629 адамды құрады. Бұл қала Мехико қаласының жанындағы танымал туристік орын. Қала жақын жердегі Тепозтеко тауының үстіне салынған Эль-Тепозтеко храмының қиратылыстарымен және қала тұрғындары дайындаған ерекше балмұздақ түрлерімен әйгілі. Тепозтлан 2002 жылы "Pueblo Mágico" (немесе "сиқырлы қала") атағын алған, бірақ 2009 жылы талаптарды сақтамағандықтан бұл атағынан айырылды. 2010 жылы Тепозтлан осы мәселелерді шешіп, Pueblo Mágico атағын қайта иеленді.

Этимология

Тепостлан сөзі науатль тілінен шыққан және "мыстың көп жері" немесе "ұсақ-құсақ тастардың жері" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз "тепос тли" (мыс) және "тлан" ("жер/молдық орны") деген сөздерден туындаған.

Климат

Тепоцлан Сьеррасының (Эль-Тепоцтеко орналасқан жерде) айналасындағы климат орташа, сондай-ақ кейбір субтропиктік айырмашылықтарды көрсетеді. Жаңбырлы маусым жазда басталып, күздің басында аяқталады. Тепоцлан аңғарындағы жауын-шашын мөлшері /жылға дейін, ал тауларда /жылға дейін жетеді.

Экономика

Ауыл шаруашылығы, әсіресе жүгері, чили және томат өсіру, мал шаруашылығы. Дәстүрлі қыш өнімдері мен қолөнер бұйымдары (олар үшін жанды демалыс күнгі базарлар немесе тиангуистер бар). Туризм: Бүгінде Тепозтланның ең маңызды кірісі туризм есебінен түседі. Адамдар қалаға нағыз дәстүрлі ортасы, пирамидасы және экологиялық немесе прогрессивті бағытталған бірнеше қауымдастықтары үшін келеді. Жылжымайтын мүлік: Тепозтлан ауданындағы жерді пайдалануды реттейтін заң жүйесі – коммуналық. Осы заңдық шеңберде Тепозтлан жерін сатып алу мүмкін емес. Егер мәселе туындаса, қаржылық және сот институттары меншік құқығын қорғауға көмектесе алмайды. Мецтитла скаут лагері мектебі Мексика үкіметіне тиесілі және Тепоцтеко тауының жанында орналасқан. Мецтитла – Ұлттық скаут лагері мектебі. Мецтитлаға Мексикадан және әлемнің түкпір-түкпірінен скауттар жиі келсе де, ол жалпы қоғам үшін де ашық.

Тепозтеко туралы аңыз

Тепозтеко туралы бірнеше нұсқа бар. Солардың бірінде Тепозтон тегі бар адам, кір жуушының ұлы, Мексикадағы Теночтитлан қаласында жұмыс істейді және католик дінін қабылдайды. Католик шіркеулерінің бірінде қоңырау ілуге көмектескені үшін ол 3 қорап ақы алады, оларды ашуға тыйым салынады. Бірақ оның құлшыны басым келіп, қораптарды ашады. Қораптарды ашқанда ішіндегі құстар ұшып шығады, олар халықтың байлығы мен игілігінің символы болды. Тағы бір нұсқада Тепоцтеко 1532 жылдың 8 қыркүйегінде Акситла өзенінде, Ометочтли мүсіні табылған таудың етегінде крещениеден өтіп, католик шіркеуіне енген адам ретінде сипатталады. 22 жастағы миссионер Фрей Доминго де ла Анусиасьон Чиапас және Гватемаладан келген паломниктер құдай санаған мүсінді тік жардан лақтырып жібергеннен кейін Тепоцтеконы крещениеден өткізеді. Айналасындағы Яутепек, Оакстепек, Тлайакапан және Куанахуактан келген төрт беделді адам Тепоцтеконы өздерінің құдайларына опасыздық жасады деп айыптап, оған қарсы шығады. Ол оларды жеңіп, сөздерінің күшімен жаңа діннің барлық жақсылықтарына көндіреді. Осы аңыз бойынша, төрт табиғи элементтен бірі – ауа туралы айтылады, оған ойлау және ақыл жүргізу қабілеті тән. Бұл қасиет Тепозтекатль кез келген қиын жағдайдан аман шыққанда көрінеді. Ол өзін "Жел құдайы" Кетцалькоатльдің ұлы деп мақтанады, сондықтан ол оның қорғауында болады.

Қалалық әкімдік

Муниципалитет Мексика қаласымен шекаралас 17 муниципалитеттың бірі. Ол астананың оңтүстік жағында Милпа-Альта ауданымен шектеседі. 2018 жылдың 1 шілдесінде өткен сайлауда "Бірге тарих жасаймыз" коалициясының Рохелио Торрес Ортегасы муниципалитет әкімі (Президент Муниципаль) болып сайланды.

Көрермендер мен фестивальдар

Тепостлан карнавалы Морелос штатындағы ең ірі карнавал болып табылады. Ол Күл сәрсенбісінен үш күн бұрын өтеді. 8 қыркүйек. Тепоцтеко және Тепостланның Мәриямның тууы мерекелері. Сан-Хуан Тлакотенко теңіз деңгейінен 2350 метр биіктікте, Тепостланнан солтүстікке қарай 5 шақырым жерде орналасқан. Оның ішінде Чичинахутзин биологиялық дәлізі мен Тепоцтеко ұлттық паркінде (1937 ж. құрылған) жайылған көрнекті ормандар бар. Қаланың негізі шамамен 1100 жылға дейін, науатл тілінде сөйлейтін иммигранттардың келуімен байланысты. Сан-Хуан 1897 жылдан 1997 жылға дейін Мексика қаласы – Куернавака теміржолының Тепостланға ең жақын аялдамасы болды. 1993 жылы жақын жердегі Чималакатепетл төбесінде біздің заманымыздың 1028 жылына жататын археологиялық заттар табылды; олар 1995 жылы ашылған шағын мұражайда сақталады. Әулие Иоанн мерекесі 24 маусымда тойланады. Үңгірлерді зерттеушілер Cueva del Diablo (Ібіліс үңгірі), Cueva del Ferrocarril (Теміржол үңгірі) және аймақтағы басқа да үңгірлерді зерттеуден ләззат алады. Санта-Каталина Тепостланның батысында орналасқан. Әулие Екатерина Александрийскаяға арналған шіркеудің екі қабаттан тұратын, әсем безендірілген қоңырау мұнарасы бар. Әулие Екатерина мерекесі 24 қарашада атап өтіледі. Аматлан Тепостланның шығысында орналасқан. Кетцалькоатль құдайының мифтік туған жері қаладан қысқа серуенде орналасқан, әсем сарқыраманың жанында. Аматлан жыл бойы екі мереке өткізеді: 29 мамыр – Кетцалькоатль құрметіне, 22 маусым – Санта-Магдалена мерекесі. Монастырьдың артында орналасқан Карлос Пеллисер мұражайы 1965 жылы ашылған археологиялық мұражай. Меститла скаут лагері – 1956 жылдан бері Мексика скауттары қауымдастығының (Asociación de Scouts de México, Asociación Civil) меншігіндегі және басқаратын лагерь/мектеп. Атауы "Айға жақын жер" дегенді білдіреді; әлемнің түкпір-түкпірінен келген скауттар үшін іс-шаралар ұйымдастырудан басқа, ол жалпы жұртшылыққа серуендеу, кемпинг және раппел жасау үшін ашық. Ол Тепостланның батысындағы Санто-Доминго-Окуиткода орналасқан.

Тепозтеко пирамидасы

Эль-Тепоцтеко археологиялық ескертігі 13 ғасырда Тепоцтекатлға, пульке құдайына арналған ғибадатхананың төңірегінде орналасқан. Қасиетті орын теңіз деңгейінен 2310 метр биіктікте, ал Тепостлан қаласының орталық алаңы 1715 метр биіктікте жатыр. Қасиетті орынға дейін тау жолымен 2 км қашықтыққа 595 метрлік көтеріліммен жетуге болады. Жылдамдығы мен таулы жер болғандықтан, адамдар саяхатқа 20 минуттан үш сағатқа дейін уақыт жұмсайды. Биіктен Тепостлан қаласы мен Куернавака аңғарының көрінісі ашылады.

Тепозланның бұрынғы монастырының мұражайы (Мюзео де ла Натиvidad)

Тепостлан экс-конвенто мұражайы 1555 және 1580 жылдар аралығында доминикан монахтарының бұйрығымен тепостек үндістерімен салынды, ол Туған Күнге арналған. 1993 жылы INAH қайта жаңарту жобасын жасады, ал 1994 жылы ЮНЕСКО оны Әлемдік мұра ретінде жариялады. Бұл орын Тепостланның Туған күні шіркеуі, сондай-ақ Мұражай және Тарихи құжаттама орталығы болып табылады. Бұл монастырь үлкен атриумнан тұрады, ол қабірстандық және саябақ ретінде пайдаланылған. Әр бұрышында төрт капелла посасы бар, бірақ солтүстік жағындағылары ғана жақсы сақталған. Капелла посастары Жаңа Испанияда үнді халқының көпшілігін оқыту үшін ойлап табылды, кейін олардың қолданылуы Гватемала, Колумбия, Перу және Боливияға тарады.

Басқа дереккөздер

Мексика муниципалитеттерінің энциклопедиясы: Тепостлан. Испан тілінде.