Кіріспе
Бұл мақалада Ирландиядағы басты христиан шіркеулерінің қазіргі және бұрынғы кафедралық соборларының тізімі келтірілген. Басты конфессиялар бүкіл Ирландия бойынша ұйымдастырылғандықтан, бұл мақалада екі құзыреттілік аймағы туралы ақпарат бар: Солтүстік Ирландия және Ирландия Республикасы.
This article lists the current and former cathedrals of the main Christian churches in Ireland. Since the main denominations are organised on an all Ireland basis, this article includes information about both jurisdictions: Northern Ireland and the Republic of Ireland.
Шолу
Көптеген адамдар "кафедраль" терминінің кез келген үлкен немесе сәнді шіркеуге қолданылуы мүмкін деп санайды. Шынында, көптеген соборлар осындай болуы мүмкін, бірақ бұл олардың діни мәртебесіне байланысты (шіркеу үлкен болғандықтан собор, ал собор болғандықтан үлкен емес). Сондықтан собор кішкентай ғимарат болуы мүмкін, әсіресе сирек немесе кедей қоғамдарда. Қазіргі заманғы соборлар бұрынғыдай сәнділіктен айырылып, ғибадат орнының функционалдығына көбірек назар аударуы мүмкін. Дегенмен, бүгіндегі көптеген ұлы және ежелгі соборлар бастапқыда кішкентай жобамен салынған және ғасырлар бойы біртіндеп кеңейтіліп, қайта жаңартылған екенін естен шығармау керек. Кейбір соборлар мақсатты түрде салынған, ал басқалары бұрынғыда приходтық шіркеулер болған, кейіннен діни қажеттіліктерге байланысты, мысалы, епархиялық қайта ұйымдастыру кезінде мәртебесі жоғарылатылған. Қысқасы, соборлық шіркеу – епископтық орынның бас немесе "ана" шіркеуі болып табылатын және епископтың тақтысының орналасқан жері ретінде ерекшеленетін христиан ғибадат орны. Сондықтан, қатаң айтқанда, тек епископтық басқару құрылымы бар христиан діндерінде ғана соборлар болады. Алайда, "кафедраль" атауы бұрын епископтық дінге жатқан маңызды шіркеулер үшін де қолданылады, мысалы, қазір Шотландия Пресвитериан шіркеуіне кіретін кейбір шотланд шіркеулері (Шотландиядағы соборлар тізілімін қараңыз). Сонымен қатар, қазір қираған күйдегі бұрынғы соборлар номиналды мәртебесін сақтайды. Төмендегі тізімде Ирландия Республикасы және Солтүстік Ирландиядағы қазіргі және бұрынғы соборлық шіркеулердің барлық орналасқан жерлері, сондай-ақ құрылыстың іздері жоқ немесе орналасқан жері белгісіз жерлер көрсетілген. Сондай-ақ, жоспарланған соборлардың және уақытша соборлардың (мысалы, тұрақты собор салынғанша қызмет ететін шіркеулер) құрылыстары мен орындары да қосылған. Мысалы, епархиялық демографиясы/географиясы епископтың тақтысын басқа жердегі ғимаратпен бөлісуді талап еткен жағдайда, бірлескен соборлар (co-cathedral) болуы мүмкін. Ирландия аралының толық кіріктірілуі тек діни себептерге байланысты. Солтүстік Ирландия өкілдігі бар, өйткені ол саяси тұрғыдан Ұлыбританияның бөлігі болғанымен, діни тұрғыдан арал географиялық тұрғыдан біртұтас болып табылады. Тізімде соборлар діни атаулар бойынша және (қажет болған жағдайда) діни иерархия бойынша тізімделген. Пайдаланылмаған мекемелер бөлек тізімделген. Берілген географиялық координаттар Ordnance Survey Ireland ұсынған мәліметтерден алынған. Жоғарыдағы кіріспеде қамтылмаған терминдердің бірі – трансляция, яғни епископтың тақтысын бір жерден екінші жерге көшіру, бұрынғы шіркеуден собор мәртебесін алып, оны жаңа шіркеуге беру, мысалы, епархиялық немесе провинциялық қайта ұйымдастыру кезінде.
Қысқартулар мен кілт
+ - кафедралық емес діни мақсатта қолданылуын көрсетеді. NM = Ұлттық ескерткіш.
Армаг провинциясы
Құрылыс Бейнесі Құрылған мерзімі Белгілемелер/Тұрағы Орналасқан жері және веб-сайтыАрмаг Әулие Патрик 1870 Армаг архиепископиясыБелфаст Әулие Петр 1866 Даун және Коннор епархиясыАрхитекторлар Джеремия МакОули, туған Белфаст ділдары және Джон О'НиллКаван Әулие Патрик және Әулие Фейдлим 1942 Килмор епархиясыДерри Әулие Евгений 1873 Дерри епархиясыЛеттеркенни Әулие Юнан және Әулие Колумба 1901 Рафо епархиясыЛонгфорд Әулие Мел 1840 Ардаг және Клонмакнойс епархиясы2009 жылдың желтоқсан айында өрттен қирап, кейін қалпына келтіріліп, 2014 жылдың 24 желтоқсанында қайта ашылды.Монаган Әулие Макартан 1892 Клогер епархиясыМуллингар Христостың Патшалығы 1936 Мет епархиясыНьюри Әулие Патрик және Әулие Колман 1829 Дромор епархиясы
Architects Jeremiah McAuley, a native Belfast priest and John O'NeillCavanSt. Patrick and St. Feidlim 1942Diocese of KilmoreDerrySt. Eugene 1873Diocese of DerryLetterkennySt. Eunan and St. Columba 1901Diocese of RaphoeLongford St. Mel 1840 Diocese of Ardagh and Clonmacnois
Destroyed by fire in December 2009, then restored and reopened on 24 December 2014. Monaghan St. Macartan 1892Diocese of ClogherMullingar Christ the King1936Diocese of MeathNewry St. Patrick and St. Colman 1829Diocese of Dromore
Туам провинциясы
Establishment Image Dedication Established Notes/Provenance Location & Website
Ballaghaderreen Қасиетті Мариям мен Сент-Нэтидің хабарлауы 1860 Ахонри епархиясы
Ballina Сент-Мюредах 1892 Киллала епархиясы
Galway Сент-Николас және Көкке көтерілген Әйел 1965 Галвей, Килмакдуаг және Кильфенора епархиясы
Loughrea Сент-Брендан 1902 Клонферт епархиясы
Sligo Қасиетті Мариямның таза тұжырымдамасы 1874 Эльфин епархиясы
Tuam Қасиетті Мариямның көтерілуі 1837 Туам архиепархиясы
Армаг провинциясы
Құрылу Имиджі Арналуы Құрылған Жазбалар/Тексерілгендігі Орналасқан жері & Сайттар ДәуірАрмаг Қасиетті Патрик соборы мен митрополиттік шіркеуі445 АрмагБелфаст Қасиетті Анна1904 Коннор және Даун және ДроморКлогер Сент-Макартан1744 ежелгі монастырь орнында КлогерДерри Сент-Колумб1633 Дерри және РапхоДаунпатрик Қасиетті және бөлінбеген Үштік 1818 (Даун соборы деп те аталады) ежелгі монастырь орнында Даун және ДроморДромор Христос Құтқарушы1609 ертерек шіркеу орнында Даун және ДроморЭннискиллен Сент-Макартан 1923 бұрынғы 17 ғасырлық шіркеу КлогерКилмор Сент-Фетлимид1860 Беделл ескерткіш шіркеуі Килмор, Эльфин және АрдаГарн 1662 Христос шіркеуіКоннорРапхо Сент-Эунан9 ғасыр ежелгі 6 ғасырлық монастырь орнында Дерри және РапхоСлиго Қасиетті Мария және Қасиетті Жохан1874 Килмор, Эльфин және АрдаГарн
Дублин провинциясы
Құрылу Имиджі Арналуы Құрылған Жазбалар/Тексерілгендігі Орналасқан жері & Сайт ЕпархияКашел Әйіпті Жоханн және Әйіпті Патрик тасы 1780 Кашел және ОсссориКлонферт Әйіпті Брендан Туам, Лимерик және КиллалоэКлойн Әйіпті Колман Корк, Клойн және РоссКорк Әйіпті Фин Барре 1870 Корк, Клойн және РоссДублин Қасиетті Үштік, әдетте Christ Church Cathedral деп аталады Дублин және ГлендалоуДублин Әйіпті Патрик Ұлттық собор Дублин епархиясының соборы емес. Ол Ирландия шіркеуінің барлық епархияларымен ортақ байланыста Дублин және ГлендалоуФернс Әйіпті Эдан Кашел және ОсссориКилдере Әйіпті Бригид Мейт және КильдереКилфенора Әйіпті Фахтанц.1200 ішінара қираған; ғибадат ету үшін қолданылатын килькенни Әйіпті Кэнис Кашел және ОсссориКиллала Әйіпті Патрик 17 ғ. Туам, Лимерик және КиллалоэКиллалоэ Әйіпті Фланнан 12 ғ. 1185 жылы Донал Мор О'Брайенмен құрылған (алдыңғы монастырь орнында) Туам, Лимерик және КиллалоэЛейглин Әйіпті Лассериан Кашел және ОсссориЛимерик Қасиетті Мария 1168 Туам, Лимерик және КиллалоэЛисмор Қасиетті Мария және Әйіпті Картаж Кашел және ОсссориРоскарбери Әйіпті Фахтна Корк, Клойн және РоссТрим Әйіпті Патрик 1954 19 ғ. Патшалық шіркеуі Мейт және КильдереТуам Әйіпті Мария 19 ғ. Туам, Лимерик және КиллалоэУотерфорд Қасиетті Үштік 1770, әдетте Christ Church Cathedral деп аталады Кашел және Осссори
Бұрынғы соборлар
Кейбір ерекшеліктермен, бұл бұрынғы соборлар Ирландиядағы Реформацияға дейін және одан кейін шіркеу мүліктерінің орнатылған шіркеуге берілуіне дейін салынған. Көбі Ирландия шіркеуі құрылмас бұрын собор статусын жоғалтқан. Сурет Негізгі бет Белгілемелер/Тұғыры Орналасқан жері және веб-сайты Ахонри Әйіргі Крумнати 1822–1997 ж. 1997 ж. жабылды. Собор монастырь орнында салынған. Аннагдаун Әйіргі Брендан 10 ғ. Ардаг Әйіргі Мель 10 ғ. Әйіргі Мельдің заманынан бастау алған болса да, бүгінде көрініп тұрған құрылыс 9 немесе 10 ғасырға жатады. Ардферт Әйіргі Брендан 13 ғ. 1641 ж. өрттен қирады (NM). Ардмор 13 ғ. Кашел Клонард Әйіргі Жоан 1206 ж. өрттен қирады. Коннор + Әйіргі Салватор 1641 жылғы Ирландия көтерілісінде қирады; CI шіркеуі сол жерде. Дулик Ко. Мит Элфин Әйіргі Мария Ирландия шіркеуінің шіркеуі, 1950 жылдары дауылдан зардап шекті, қазір қираған; диоцез Слигомен біріктірілді. Эмли Әйіргі Алибеус 1877 ж. бұзылды. Фермой Әйіргі Патрик қазіргі шіркеу соборы, қазіргі шіркеу. Глендалоу Әйіргі Петр және Әйіргі Павел 7-13 ғ. (NM). Килмакдуа Әйіргі Колман 15 ғ. (NM). Ньютаун Трим Әйіргі Петр және Әйіргі Павел 15 ғ. (NM). Скеттери Ко. Клэр аралы.