Кіріспе

Ирландиядағы Англикан шіркеуі (Eaglais na hÉireann, ; , ) – Ирландиядағы христиан шіркеуі және Англикан қауымдастығының автономды провинциясы. Ол бүкіл Ирландия бойынша ұйымдастырылған және аралдағы Рим-католик шіркеуінен кейін екінші ірі христиан шіркеуі болып табылады. Басқа англикан шіркеулері сияқты, ол Реформацияға дейінгі дәстүрлердің элементтерін, әсіресе епископтық басқару жүйесін сақтайды, бірақ Рим папасының үстемдігін мойындамайды. Теологиялық және діни рәсімдер мәселелерінде ол Реформацияның көптеген қағидаларын, әсіресе Англия Реформациясының қағидаларын қамтиды, бірақ өзін бірден Реформацияшыл да, Католик те деп есептейді, себебі ол өзін Ирландияда христиан дінінің негізін қалаудан бастау алған, үздіксіз дәстүрдің жалғасы ретінде қарастырады. Әлемдік Англикан қауымдастығының басқа мүшелері сияқты, жекелеген шіркеулер ритуалдар мен формальдылық деңгейіне қатысты әртүрлі көзқарастарды қабылдайды, олар әдетте "Жоғары шіркеу" және "Төменгі шіркеу" деп аталады.

Шолу

Ирландия шіркеуі өзін «Реформацияның ықпалына түскен Ирландия шіркеуінің бір бөлігі» деп қарастырады және оның бастаулары ерте кельт шіркеуі, Әулие Патрикпен байланысты. Бұл оны «католик» етеді, өйткені ол сенім мен тәжірибенің үзіліссіз дәстүрінің мұрагері, сонымен қатар «протестант» етеді, себебі ол Римнің билігін мойындамайды және Реформацияның нәтижесінде доктрина мен діни рәсімдердегі өзгерістерді қабылдайды. 1111 жылғы Рат Брейсаил синодынан (кейде Ратбрейсаил деп те аталады) кейін Ирландия католиктері монастырьдықтан епархиялық және приходтық ұйымдасу мен басқару жүйесіне көшті. Көптеген қазіргі ирланд епархияларының шекаралары осы синодта қабылданған шешімдерге негізделген. Шіркеуді ұйымдастыру жұмысы 1152 жылы Джованни Кардинал Папарони төрағалығымен өткен Келс синодында аяқталды. Епархиялық реформа жалғасты, архиепископтардың саны екіден төртке дейін артты. Синод Армағ архиепископтығына Ирландиядағы біріншілік құқықты берді. Кейбір заманауи зерттеулер ерте Ирландия христиандығы функционалдық тұрғыдан Римнен бөлек болғанын, бірақ оның діни рәсімдері мен тәжірибесінің көп бөлігін ортақ пайдаланғанын, және бұл Ирландия шіркеуі мен Ирландия католиктерінің Әулие Патриктен таратылғанын мәлімдеуге мүмкіндік бергенін көрсетеді. Сондай-ақ, Ирландиядағы католик шіркеуі 1155 жылға дейін тәуелсіз билікке ие болғаны айтылады, сол кезде Папа Адриан IV оны Папаның феодалдық иелігі деп жариялап, Англияның Генрих II-іне ондық салығын төлеу шартымен Ирландияның иелігін берді; оның мұндай құқығы содан бері даулы болып келеді. 1534 жылы Генрих VIII Папалықтан жарылып, Англия шіркеуінің басшысы болды; екі жылдан кейін Ирландия Парламенті де осы қадамды жасап, оны Ирландия шіркеуінің басшысы етіп тағайындады. Көптеген епископтар мен дін қызметкерлері жаңа талаптарға бағынудан бас тартса да, Ирландияның жаңа шіркеуі епархиялық ғимараттар мен жерлерді сақтап қалды, себебі феодалдық жүйе бойынша епископтар осы мүлікті Коронаның вассалы ретінде иеленді. Жаңа шіркеуге мүше болудың саяси және экономикалық артықшылықтарына қарамастан, ирландиялықтардың көп бөлігі Рим шіркеуіне адал болды, ал Ольстерде шіркеудің мүшелерінің саны пресвитериандардан кем болды. Дегенмен, ол 1871 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енген 1869 жылғы Ирландия шіркеуі заңымен Бірінші Гладстон үкіметі таратып жібергенге дейін бүкіл Ирландияның мемлекеттік шіркеуі болып қала берді. Қазіргі Ирландия шіркеуі Ирландия Республикасындағы екінші ірі діни ұйым және Рим-католик және пресвитериан шіркеулерінен кейін Солтүстік Ирландиядағы үшінші ірі шіркеу.

Құрылу

Ирландиядағы христиандық әдетте біздің заманымыздың бесінші ғасырының ортасы мен соңына дейін, римдік-британдық дін қызметкері әулие Патрик өзінің дін аудару миссиясын бастаған кезде таратылады, бірақ нақты мерзімдер даулы. 12 ғасырға дейін Ирландия шіркеуі Папаның бақылауынан тәуелсіз болды және епископтардың орнына күшті монастырлармен басқарылды. Дублин Корольдігі басшылықты Англияның Кентербери епархиясынан іздегенімен, 1005 жылы Брайан Бору Армаг монастырына үлкен қайырымдылық жасады және оның архиепискобын барлық Ирландияның бас архиепискобы деп мойындады, осылайша Ирландияның Жоғары Королі ретіндегі өзінің мәртебесін нығайтуға тырысты. Бангор аббаттығының реформашы басшысы Маэль Маэдок Уа Моргайрдың ықпалымен, 1111 жылғы Рат Бресайл Синоды Ирландиядан тыс жерлердегідей, епископтар басқаратын епархияларды құру арқылы монастырлардың билеуін азайтуға тырысты. 1152 жылғы Келлс Синодында Ирландия шіркеуі Кентербериге бағынышты болмай, өз архиепископтарын алды. 1155 жылғы Laudabiliter жарлығы бойынша, Англияда туған Папа Адриан IV Генрих II-ге Римге ондық салық төлеу шартымен Ирландияның иелігін берді. Оның талабы 4 ғасырлық Константиннің сыйлығына негізделген, ол Папалыққа Батыс Рим империясының барлық христиандық аумақтарына діни бақылау құқығын берді. Оның заңдылығы сол кезде даулы болды, өйткені Ирландия ешқашан империяның бір бөлігі болған емес, ал сыйлықтың өзі кейіннен жалған екені анықталды. Ирландия енді Папаның феодалдық иелігі деп есептелгендіктен, оның епископтарын Рим тағайындады, бірақ көбінесе ағылшын діни рәсімдерін және Эдуард Исповедник және Томас Бекет сияқты қасиеттілерді қабылдады. 1536 жылы Ирландия Парламенті Англияның Генрих VIII-ін Рим Папасының орнына шіркеудің басшысы деп қабылдап, ағылшын әріптестерінің үлгісін қайталады. Бұл 1541 жылы Генрих Ирландия Королі болғанда бекітілген, реформаланған Ирландия шіркеуінің құрылуын белгіледі. Көбінесе Дублинмен шектелген және архиепископ Джордж Браун басқарған, ол Эдуард VI тұсында кеңейді, 1553 жылы оның қарындасы Мария I католицизмді қалпына келтіргенге дейін. 1558 жылы Англия Королевасы Елизавета I таққа отырғанда, бес ғана епископ оның діни келісімін қабылдады, ал ирланд дін қызметкерлерінің көп бөлігі ауыстырылды. Бұл шіркеудің салыстырмалы кедейлігімен қиындыққа ұшырады, ал тәртіптердің өзгеруіне бейімделу қалғандардың беделін жойды. Хью Кервен 1555 жылға дейін Херефордтың деканы болды, содан кейін Мария оны 1558 жылы реформаланған шіркеуге қайта оралғанға дейін Дублиннің католик архиепискобы етіп тағайындады. "Моральдық бұзылулар" деген айыптауларға қарамастан, ол 1567 жылға дейін архиепископ және лорд-канцлер болып қалды, содан кейін ол Оксфорд епископы болып тағайындалды. Гаэль тілінде сөйлейтін дін қызметкерлерінің жетіспеуі Солтүстік Англияның католик аймақтарында қолданылған сияқты, біртіндеп саясатты қабылдауға әкелді. "Мүмкіндік бойынша сәйкестік" реформацияға дейінгі рәсімдерді қолдануға мүмкіндік берді, бұл қалыптасқан шіркеуді қабылдаумен үйлестірілді; бұл практика Англияда да, Ирландияда да 18 ғасырдың ортасына дейін жалғасты. Ирланд гаэль әдебиетінің жетіспеуі тағы бір шектеу болды; 1585 жылы қайтыс болғанға дейін аз уақыт бұрын Николас Уолш Жаңа Ғимаратты аударуды бастады. Джон Керни және Нехемия Доннелан оның еңбегін жалғастырып, 1602 жылы Уильям Дэниел баспаға шығарды, ол сондай-ақ 1606 жылы Ортақ дұға кітабын (Book of Common Prayer, BCP) аударды. Нарцисс Марш 1685 жылы Ескі Ғимараттың ирланд тіліндегі нұсқасын жариялады, бірақ қайта қарастырылған BCP 1712 жылға дейін қол жетімді болған жоқ.

17 ғасыр

XVII ғасырдың басында ирландтардың көпшілігі католик болған, ал Ольстердегі протестант қоныс аударушылар тәуелсіз пресвитериан шіркеуін құрды. Көбінесе ағылшын тілінде сөйлейтін азшылықпен шектелген шіркеудің дамуындағы ең маңызды тұлға – Дублинде туған теолог және тарихшы Джеймс Ушер, 1625 жылдан 1656 жылға дейін Армағ архиепискобы. 1615 жылы Ирландия шіркеуі ағылшын нұсқасына ұқсас, бірақ толық, нақтырақ және көбінесе ашық кальвинистік сенімді білдірген өзінің сенім қағидаларын жасады. 1634 жылы Ирландия шіркеуі отыз тоғыз бапты ресми қабылдағанда, Ушер олардың Ирландия баптарына қосымша екенін қамтамасыз етті; алайда, олар тез арада отыз тоғыз баппен алмастырылды, олар бүгінгі күнге дейін қолданылуда. I Чарльз тұсында Ирландия шіркеуі өзінің бастапқы және әмбебап шіркеу екенін мәлімдеді, ал Папалық – жаңалық, осылайша Апостолдық мұрагерлік үстемдігін иеленді. Ушер бұл пікірді қолдады, ал I Чарльздың бұрынғы жеке капелланы Джон Лесли, Шотландиядағы Каролин реформаларының белсенді жақтаушысы, 1633 жылы Дерри және Рафое епископы болып тағайындалды. 1641–1653 жылдардағы Ирландия Конфедерациясы соғыстары кезінде Ирландияның үштен екі бөлігін негізінен католик Конфедерациясы бақылады, ал 1644 жылы Джованни Баттиста Ринуччини Ирландияға Папалық нунциі болып келді. Ирландия католиктері протестанттарға көбірек төзімділік танытты, бірақ олардың жоғары деңгейдегі ритуалдарына қарсы болды. Ринуччинидің Рим литургиясын ұстануға және аяқ жуу сияқты рәсімдерді қайта енгізуге тырысуы Конфедерацияны бөліп, 1649–1652 жылдардағы Кромвельдің Ирландияны қайта басып алуына себеп болды. Шіркеу 1660 жылы II Чарльздің таққа қайта отыруынан кейін қайта құрылды және 1661 жылдың қаңтарында «папистер, пресвитериандар, тәуелсіздер немесе сепаратистердің» жиналуы заңсыз деп жарияланды. Іс жүзінде, жазалау заңдары қатаң орындалмады және 1666 жылдан кейін протестант диссиденттері мен католиктерге Ирландия Парламентіне оралуға рұқсат берілді. 1685 жылы католик II Джеймс үш патшалықта да айтарлықтай қолдаумен патша болды; бірақ оның саясаты католиктерге төзімділіктен асып, орнаған шіркеуге шабуылға айналғанда жағдай өзгерді. 1688 жылдың маусымында Англиядағы жеті епископты қоздырылған жаламен айыптауы оның қолдаушыларын жойды, ал көптеген адамдар Джеймс протестанттық діннің басымдығын сақтауға берген тәж кигізу антына немқұрайлы қарауы арқылы билеу құқығын жоғалтты деп ойлады. Бұл антты маңызды мәселеге айналдырды, өйткені Англия, Шотландия және Ирландияның ұлттық шіркеулерінің қызметкерлері биліктегі монархқа адалдықпен ант беруге міндетті болды. 1688 жылғы Даңқты революция Джеймсті оның протестант қызы мен күйеу баласы II Мария және III Уильяммен ауыстырғанда, азғын топ бұрынғы антына адал болды және жаңа ант беруден бас тартты. Бұл Нейрингтік шиеленіске әкелді, бірақ көптеген адамдар үшін бұл Джеймске саяси қолдау көрсетуден гөрі жеке ар-ождан мәселесі болды. Ирландия шіркеуі бұл дауға аз шалдықты, бірақ Килмор және Ардаг епискобы, сондай-ақ бірнеше дін қызметкерлері, оның ішінде якобит пропагандисі Чарльз Лесли де Нейрингтіктерге қосылды. Ирландиядағы протестанттық үстемдік дәстүрлі түрде 1691 жылы Лимерик шарты 1689–1691 жылдардағы Уильям соғысын аяқтаған кезде басталды деп есептеледі. Шіркеу бақылауды қайта орнатты және 1697 жылғы Шығарылу заңы католик епископтары мен дін қызметкерлерін Ирландиядан қуды, тек «әдеттегі дін қызметкерлері» ғана қалды.

18 ғасыр

1704 жылы Тест актісі Ирландияға таратылды; бұл, тиімді түрде, мемлекеттік қызметке Ирландия шіркеуінің мүшелерін ғана қабылдауға шектеу қойды және 1829 жылғы Католиктерге жеңілдік беру туралы актіге дейін ресми түрде күшінде болды. Дегенмен, эпизодтық сәйкестік практикасы жалғасты, ал көптеген католик ақсүйектері бұл шектеулерді ұлдарына протестанттық тәрбие беріп, қыздарына католиктік тәрбие беріп айналып өтті; Эдмунд Берк Ирландия шіркеуінде тәрбиеленген, бірақ оның ата-анасы бір мезгілде оның қарындасы Джулиананы католик ретінде тәрбиелеген. Ирландия халқының шамамен 15-20% ғана шіркеудің номиналды мүшелері болды, ол католиктер мен протестант конформистерінің қысымымен азшылық болып қала берді. 1719 жылғы Бас бостандық актісі конформистерге құлшылық ету еркіндігін берді, ал Ирландия Парламенті олардың пасторларына «regium donum» деп аталатын шағын үлестеме төледі. Ирландия епископтары, ағылшын әріптестері сияқты, белгілі бір икемділікке жол беруге дайын болғанымен, ұлттық шіркеу ретіндегі мәртебесін келіссөздерге жатпайтын деп есептеді және осыны қамтамасыз ету үшін Ирландия Лордтар палатасындағы орындарын пайдаланды. Алайда, 1725 жылы Парламент «уақытша» Индемити актілерінің біріншісін қабылдады, ол мемлекеттік қызметкерлерге ант беруді «кейінге қалдыруға» мүмкіндік берді; епископтар оларды мақұлдауға дайын болды, өйткені оларды кез келген уақытта жоюға болады. 17 ғасырда діни және саяси сенімдер көбінесе бірдей деп есептелді; осылайша, католиктер олардың дініне байланысты саяси бүлікшілер деп есептелді. 18 ғасырда секталық бөліністердің орнына Ирландияның тәуелсіздік сезімі күшейді. 1749 жылы епископ Беркли католик дін қызметкерлеріне үндеу жасап, оларды (ирланд) ұлттық мүддеде шіркеумен бірлесіп жұмыс істеуге шақырды. 1750 жылдан кейін үкімет католиктердің азаттығын Біріккен ирландтар сияқты протестант ұлтшылдарының күшін азайтудың жолы ретінде қарастырды; бұл шіркеу үшін әлеуетті салдарға ие болды, өйткені шіркеу емес мүшелердің ондық салымын талап етуге қарсы наразылық күшті болды. Бұл қозғалыс 1798 жылғы көтерілістен кейін және Ирландияның Ұлыбританиямен бірігуімен аяқталды.

19-20 ғасырлар

1800 жылғы Одақ актісі арқылы Ирландия мен Ұлыбритания Корольдігінің заңды бірігуінен кейін, Ирландия шіркеуі Англия шіркеуімен бірігіп, Англия және Ирландияның Біріккен шіркеуі құрылды. Сонымен қатар, Ирландиядан бір архиепископ және үш епископ (кезекпен сайлап алынған) Вестминстердегі Лордтар палатасына орын алды, бұл Англия шіркеуінен тағы екі архиепископ пен жиырма төрт епископқа қосылды. Ирландия шіркеуінде 22 епископ, оның ішінде 4 архиепископ болды, ал ресми мүшелерінің саны 852 000 адамды құрады, бұл Англия шіркеуінің Дурхам епархиясынан кем. 1833 жылғы «Шіркеу мүліктері (Ирландия) туралы» заң (3 және 4 Will. 4. c. 37) олардың санын 12-ге дейін азайтты, сондай-ақ қаржылық өзгерістер енгізді. Бұл 1830–1834 жылдардағы виг үкіметі жасаған реформалардың бір бөлігі болды, оған 1832 жылғы реформалар актісі де кірді, бұл терең саяси жіктерге алып келді. Үкіметтің шіркеу басқаруын заңмен реттеуі Оксфорд қозғалысының туындауына себеп болған факторлардың бірі болды және Англикан қауымына кең ауқымда әсер етті. Тағы бір наразылық тудырған мәселе – шіркеуді қаржыландыру үшін Ирландияның барлық азаматтарынан, тіпті көпшілігі шіркеу мүшелері болмаса да, ондық салымын алу болды. Бұл, мысалы, Бессбороның жанындағы приходтың иесінің 1833 жылы, приходта протестанттар немесе тіпті шіркеу болмаса да, жылына 1000 фунт стерлинг алуы сияқты жағдайларға әкелді. 1831–1836 жылдардағы «Ондық соғысы» оларды ондық жалға ауыстыруға әкелді, бірақ олар 1869 жылғы «Ирландия шіркеуі туралы» заңға дейін толығымен жойылған жоқ. Аталған заң шіркеудің мемлекеттік ұйым мәртебесін жойды; оның епископтары Лордтар палатасынан алынып тасталды және оның мүлігі үкіметке берілді. Өтемақы төленді, бірақ дереу соң, жер мен ғимараттарды жалға беруден түсетін кірістен айырылғаннан кейін, приходтар жергілікті қаржыландыруда үлкен қиындықтарға тап болды.

Басқару

Ирландия шіркеуінің басшысы лауазымы бойынша Армағ архиепискобы болып табылады. 1870 жылы, мемлекеттен бөлінуге бірден дейін, шіркеу өз ішкі басқаруын Бас Синодтың жетекшілігімен және Өкілдік шіркеу органының қаржылық және әкімшілік қолдауымен қамтамасыз етті. Басқа ирланд шіркеулері сияқты, Ирландия шіркеуі де 1920 жылдары Ирландия бөлінген кезде бөлінбеді және бүкіл Ирландия бойынша басқарыла береді.

Құрылымы

Ирландия шіркеуінің басқару жүйесі басқа Англикан шіркеулеріндегідей епископтық басқару болып табылады. Шіркеу реформацияға дейінгі дәуірден келе жатқан дәстүрлі құрылымын сақтайды, ол – епархияларға біріктірілген географиялық приходтар жүйесі. Тарихи түрде олардың саны 30-дан асып кеткен, және төрт провинцияға бөлінген; бүгінде ғасырлар бойы біріктіру процесінен өткеннен кейін, Ирландия шіркеуінің он бір епархиясы немесе біріктірілген епархиясы бар, олардың әрқайсысын епископ басқарады және екі сақталған провинцияның біріне қарасты. 2022 жылы Туам, Киллала және Ахонри епархиясы, екі жеке епархияның епископтары зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Лимерик және Киллао епархиясымен біріктірілді, ал біріктірілген Туам, Лимерик және Киллао епархиясына жаңа епископ тағайындалды. Оңтүстік провинцияның басшысы – Дублин архиепискобы, қазіргі уақытта Майкл Джексон; ал солтүстік провинцияның басшысы – Армаг архиепискобы, қазіргі уақытта Фрэнсис Джон Макдауэлл. Бұл екі архиепископ сәйкесінше Ирландияның және Барлық Ирландияның біріншісі деп аталады, бұл соңғысының жоғары дәрежелі екенін көрсетеді. Армаг архиепискобының абсолютті билігі салыстырмалы түрде шектеулі болғанымен, ол шіркеудің жалпы басшысы және өкілі ретінде құрметтеледі, және басқа епископтардан өзгеше тәртіппен сайланады.

Жалпы синод және саясатты қалыптастыру

Дін ілімдері, діни заңдар, шіркеу басқаруы, шіркеу саясаты және құлшылық мәселелері шіркеудің жалпы синодында шешіледі. Жалпы синод екі палатадан тұрады: Епископтар палатасы және Өкілдер палатасы. Епископтар палатасына 10 епархиялық епископ және екі архиепископ кіреді, олар бір тәртіпті құрайды. Өкілдер палатасы екі топтан тұрады: дін қызметкерлері мен миряндар. Дін қызметкерлері орындықтардың үштен бірін, ал миряндар орындықтардың үштен екісін иеленеді. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, Өкілдер палатасында 216 дін қызметкері және 432 мирян мүше болып табылады. Өкілдер палатасының құрамы епархиялардан келген делегаттардан тұрады, әр епархияның дін қызметкерлері мен миряндарына белгілі бір санда орын бөлінеді; бұл делегаттар үш жыл сайын сайланады. Жалпы синод жыл сайын өтеді, ал ерекше мәжілістерді жетекші епископ немесе оның кез келген палатасының үштен бірі шақыруы мүмкін. Саясаттағы өзгерістер Епископтар палатасы мен Өкілдер палатасының қарапайым көпшілігімен бекітілуі керек. Дін іліміндегі өзгерістер, мысалы, әйелдерді дін қызметкерлері ретінде тағайындау туралы шешім, екі палатаның үштен екі көпшілігімен қабылдануы тиіс. Екі палата жалпы мәселелерді талқылау үшін бірге отырады, бірақ кейбір талқылаулар мен дауыс берулерде бөлек жиналады. Өкілдер палатасы әрқашан ашық түрде, көбінесе палаталар бойынша дауыс береді, ал Епископтар палатасы көбінесе жеке дауыс береді, мәселе синодтың қарауына дейін шешімге келеді. Бұл тәжірибе 1999 жылы Армағ архиепискобының, Армағ епархиясының және Жалпы синодтың тұрақты комитетінің Портадаун қаласының жанындағы Аспанға Көтерілу шіркеуіндегі дағдарысты шешудегі күш-жігерін қолдау үшін бірауыздан ашық дауыс берген кезде ғана бұзылды.

Жарғылар мен конституция

Шіркеудің ішкі заңдары жалпы синодтың палаталарына ұсынылатын заң жобалары түрінде қалыптасады, және қабылданған кезде Статуттарға айналады. Шіркеудің басқару құжаты – оның конституциясы да Статут арқылы өзгертіліп, жинақталып, жарияланады, соңғы, 13-ші басылымы 2003 жылы жарық көрді.

Өкілді орган

Ирландия шіркеуінің өкілді органы, көбінесе "Өкілдік шіркеу органы" (ӨШО) деп аталады, заңмен белгіленген шіркеудің корпоративтік сенімдісі болып табылады және шіркеудің көп бөлігі оған тиесілі. ӨШО мүшелері – епископтар, епархиялық делегаттар және он екі қосымша мүше, және ол жылына кемінде төрт рет жиналады. Өкілдік органның қызметкерлері діни қызметкерлерге ұқсас, және олардың басқа міндеттерінің ішінде шіркеу ғимараттары, зираттар және инвестицияларды қоса алғанда мүлікті бақылау, кейбір жалақылар мен зейнетақыны басқару және шіркеу кітапханасын басқару кіреді. Қауымдар, епархиялар және шіркеу құрылымының басқа бөлімдері өздерінің мүліктеріне қамқорлық жасаса да, бұл көбінесе ӨШО ережелеріне бағынады.

Министрлік реті мен лауазымдары

Ирландия шіркеуі үш дәрежелі рухани қызметті қамтиды: дьякондар, ділдер (немесе пресвитерлер) және епископтар. Бұл дәрежелер ректор, викарий немесе канон лауазымдарынан өзгеше.

Епархиялық басқару

Әрбір епархия немесе біріккен епархияны оның Ординариі, тоғыз епископ пен екі архиепископтың бірі басқарады, ал Ординариі оларды қолдау үшін бір немесе бірнеше архидиаконға және әрбір шіркеулер тобы үшін ауылдық деканға ие болуы мүмкін. Әрбір епархия үшін епархиялық синод болады; біріккен епархиялардың тарихи епархиялары үшін жеке синодтар болуы мүмкін. Бұл синодтар епископтан, сондай-ақ шіркеу қызметкерлері мен приходтардан сайланған өкілдерден тұрады және шіркеу заңдарына, жалпы синодтың және оның комитеттерінің жұмысына, сондай-ақ өкілдік орган мен оның комитеттеріне бағынып, епархияның жұмысын қадағалайды. Әрбір епархиялық синод өз кезегінде өкілеттік беруге болатын епархиялық кеңес тағайындайды.

Қауымды басқару

Әрбір приходтың діни қызметкерлердің төрағалық етуші мүшесі болады, оған екі шіркеу сақшысы және көбінесе екі жер сақшысы көмектеседі. Сақшылардың бірін діни қызметкер тағайындайды, ал екіншісін халық сайлайды. Приходтың барлық ересек, сайлау құқығы бар мүшелері жалпы vestry құрайды, ол жыл сайын, Пасхадан 20 күн бұрын немесе кейін, Пасхалық vestry ретінде жиналады. Приход үшін, немесе кейде приходтағы әрбір жұмыс істеп тұрған шіркеу үшін таңдалған vestry де болады. Оған төрағалық етуші дін қызметкері, кез келген көмекші пасторлар, сондай-ақ тиісті шіркеу сақшылары мен жер сақшылары және Пасхалық жиналыста сайланған бірнеше мүшелер кіреді. Таңдалған vestry приходтың және бір немесе бірнеше шіркеу ғимараттарының күтімі мен жұмыс істеуіне көмектеседі.

Кафедралды басқару

Арнайы ережелер Дублиндегі (онда Ирландия шіркеуінің екі соборы бар), Армаг, Даун және Белфаст қалаларындағы бес маңызды собордың басқарылуы мен жұмыс істеуіне қолданылады.

Соттар

Шіркеуде тәртіптік және шағымдану соттары, сондай-ақ епархиялық соттар мен жалпы синодтың соты бар.

Мүшелік

Ирландия шіркеуі 20-шы ғасырда мүшелерінің санының күрт төмендеуін бастан өткізді, Солтүстік Ирландияда, онда оның мүшелерінің шамамен 65% тұрады, және Ирландия Республикасында. Шіркеу Ирландия Республикасында әлі де екінші ірі шіркеу болып табылады, 2016 жылы 126 414 мүшесі бар (2011 жылғы санақ нәтижелерімен салыстырғанда 2% азайған), ал Солтүстік Ирландияда үшінші ірі шіркеу, шамамен 260 000 мүшесімен. Ирландия шіркеуінің 2013 жылға дейінгі соңғы жарияланған деректері бойынша, шіркеудегі орташа жексенбілік қатысу 58 257 адамды құрады, оның 74 пайызы Армаг провинциясында. Епархиялар бойынша қатысушылықтың көрсеткіштері әртүрлі болды; ең көп қатысқан епархия – Даун және Дромор, орташа жексенбілік қатысу 12 731 адамды құрады, ал ең аз қатысқан – Мит және Килдаре, онда 1 463 адам қатысты. Сол сияқты, 2016 жылы Кембридж университеті баспасынан шыққан «Англикандық зерттеулер журналында» жарияланған, сарапшылар қарауынан өткен зерттеуде Ирландия шіркеуінің жалпы мүше саны шамамен 384 176 адамды, ал белсенді крещение алған мүшелер саны 58 000-ды құрауы анықталды.

Кафедральдық соборлар

Ирландия шіркеуінің Дублинде екі соборы бар: ескі қала қабырғаларының ішінде Дублин архиепискобының тақтысы – Христос шіркеуінің соборы, ал ескі қабырғалардың сыртында – Санкт-Патрик соборы, ол 1870 жылы Ирландияның Ұлттық соборы деп жарияланды. Басқа діни округтарда да соборлар бар. Сонымен қатар, Армағ қаласында орналасқан Ирландияның метрополиттік собор шіркеуі – Сент-Патрик соборы бар. Бұл собор архиепископ және метрополит, өте құрметті Джон Макдауэллдің тақтысы болып табылады.

Кеңселер, діни қызметкерлер мен мұғалімдерді даярлау

Шіркеудің орталық кеңсесі Ратминде, бұрынғы Ирландия шіркеуінің білім беру колледжіне жақын орналасқан, ал шіркеу кітапханасы Черчтаун қаласында. Мұғалімдерді даярлау енді Дублин қалалық университетінің білім беру институтында жүзеге асырылады, ол бұрынғы All Hallows колледжінде орналасқан Ирландия шіркеуінің орталығының бақылауында. Шіркеу Дублиннің оңтүстік-ішкі аймағындағы Ратгарда Ирландия шіркеуінің теологиялық институты семинариясын басқарады.

Англикандық Қауымдастық

Англикан қауымының шіркеулері бір-біріне деген құрмет пен ортақ адалдықпен байланысты. Олар Кентербери тақтысымен толық қарым-қатынаста және осылайша Кентербери архиепискобы өз тұлғасында англикандық бірліктің бірегей орталығы болып табылады. Ол он жылда бір рет өткізілетін Ламбет конференциясын шақырады, Приматтар кеңесінің төрағасы болып табылады және Англикандық консультативтік кеңестің президенті болып табылады. Қазіргі Ирландия шіркеуі, көптеген жоғары шіркеу (көбінесе англо-католик деп аталады) приходтарына қарамастан, әлемдік англикандық спектрде көбінесе төменгі шіркеуге жатады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл шіркеуде басқа англикандық провинцияларына тән приходтар арасындағы айырмашылықтар аз болды, бірақ соңғы онжылдықтарда бірқатар айқын либералды, жоғары шіркеу немесе евангелистік приходтар пайда болды. Ол 1857 жылы құрылған Жаңа Зеландияның Англикан шіркеуінен кейін, 1871 жылы мемлекеттен бөлінген кезде синодтық басқаруды қабылдаған Англикан қауымының екінші провинциясы болды. Сондай-ақ, ол әйелдерді дін қызметкерлеріне бекітуді бастаған алғашқы провинциялардың бірі болды (1991).

GAFCON қозғалысымен байланысы

GAFCON Ireland 2018 жылдың 21 сәуірінде Белфастта Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландиядан 320 қатысушымен іске қосылды. Халықаралық спикерлердің қатарында архиепископ Питер Дженсен (Сиднейдің зейнеткер архиепискобы) және Грегори Венаблс (Оңтүстік Американың Англикан шіркеуінің приматы) болды. Ирландия шіркеуі 2018 жылдың 17-22 маусымында Иерусалимде өткен GAFCON III-те екі епископ кіретін алты мүшелі делегациямен қатысты; Килмор, Эльфин және Ардаг епискобы Ферран Гленфилд және Даун және Дромор епискобы Гарольд Миллер. Олардың қатысуын Ирландия шіркеуінің кейбір мүшелері сынады. Ирландия шіркеуі GAFCON мүшесі емес және шіркеу дін қызметкерлерінің қатысуы "жеке тұлға ретінде" ресми емес екенін хабарлады, ал Бас Синод GAFCON-ның Ламбет конференциясы туралы мәлімдемесіне қарсы дауыс берді. GAFCON қолдаушылары сыншыларының айыптауларын жоққа шығарып, олар Ламбет 1.10 қарарына қолдау білдіретінін, ол әлі де Ирландия шіркеуінің ресми ұстанымы болып табылады, бірақ Англикан қауымдастығының либералды провинциялары тарапынан қабылданбаған. Пастор Чарльз Рейвен былай деді: "GAFCON бөлшектенуші немесе сепаратистік топ деген айыпқа дәлелдер жоқ. Бұл адал англикандықтарға, әсіресе Солтүстік Америка мен Бразилияда қауымдастықта қалуға мүмкіндік берген реформа және қайта жандану қозғалысы. 2008 жылғы Иерусалим мәлімдемесі мен декларациясында ортақ өмірге қатысу тарихи байланыстарға ғана емес, Киелі кітаптағы жақсы хабарға адалдыққа негізделгені анық айтылса да, «Біздің қауымдастығымыз Англикан қауымдастығынан бөлінбейді» делінген."

Экуменикалық қатынастар

Көптеген басқа Англикан шіркеулері сияқты, Ирландия шіркеуі де көптеген экуменикалық ұйымдардың мүшесі болып табылады, оның ішінде Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі, Еуропалық шіркеулер конференциясы, Ұлыбритания мен Ирландиядағы шіркеулер бірлестігі және Ирландия шіркеулер кеңесі. Сондай-ақ ол Порвоо қауымдастығының мүшесі.

Тулар

1999 жылы шіркеу Сент-Патрик туы мен Англикан қауымының туынан өзге туларды көтеруге тыйым салу туралы шешім қабылдады. Дегенмен, Солтүстік Ирландиядағы көптеген шіркеулерде Ұлыбритания туы әлі де көтеріліп тұр.

Жарияланымдар

Шіркеудің ресми сайты бар. Оның журналы – «Ирландия шіркеуінің хабаршысы» (The Church of Ireland Gazette), ол редакциялық тұрғыдан тәуелсіз, бірақ оның басқару органы шіркеу тағайындайды. Көптеген приходтар және басқа да ішкі ұйымдар да жаңалықтар хаттарын немесе басқа да басылымдар шығарады, сондай-ақ веб-сайттарды ұстап тұрады.

Доктрина және практика

Ирландия шіркеуінің ілімінің ортасы – Иса Мәсіхтің өмірі, өлімі және қайта тірілуі. Шіркеудің негізгі ілімдері мыналарды қамтиды: Халкидондық христология; Иса Мәсіх – бір тұлғада толыққанды адам және толыққанды Құдай. Ол қайтыс болып, өлгендерден қайта тірілді. Иса сенушілерге мәңгілік өмірдің жолын сыйлайды. Киелі кітаптың Ескі және Жаңа өсиеттері («Құдайдың жазылған сөзі») «Құдай Рухының ықпалымен» жазылған адамдармен жазылған. Апокрифтер – бұл ілімді анықтау үшін емес, оқуға арналған қосымша кітаптар. Киелі кітаптың «Король Джеймс» нұсқасындағы апокрифтер, еврей Ескі және Жаңа өсиеттерінде кездеспейтін «Вулгата» нұсқасының кітаптарынан тұрады. «Евангелияда қасиетті деп есептелмейтін, бірақ қасиетті деп аталатын» қасиетті істер: крещение, евхаристия (сондай-ақ Ақ қасиет және Раббының кеші), мінездеме беру, дін қызметкеріне тағайындау, неке, тәубешінің кешірімі және майлау. Жұмақ пен тозаққа, Иса Мәсіхтің даңғал түрде қайта оралуына сенім. 16 ғасырдың апологы Ричард Хукер англиканизмдегі үш билік көзі бар екенін айтады: жазба, дәстүр және ақыл. Бұл идеяның англиканизм ішінде қаншалықты қабылданғаны белгісіз. Сондай-ақ, үш көз бір-бірін серпінді түрде қолдайды және сынап бағалайды. Хукердің моделінде, жазба ілімге жетудің негізгі құралы болып табылады; жазбада анық айтылған нәрселер шындық ретінде қабылданады. Нақты емес мәселелер дәстүрмен шешіледі, ол ақылмен тексеріледі.

Әйелдердің діни қызметке тағайындалуы

Соңғы онжылдықтарда шіркеу әйелдерді барлық лауазымдарға бекітті. 1984 жылы Бас Синод әйелдерді диякондыққа бекітуді мақұлдады, ал 1987 жылы алғашқы әйел, Кэтрин Пултон, диякон ретінде бекітілді. 1990 жылы шіркеу әйелдерді священниктерге бекітуді бастады. Алғашқы екі священник Кэтлин Маргарет Браун және Айрин Темплтон болды. 2013 жылы шіркеу өзінің алғашқы әйел епископын, Пат Сториді тағайындады.

Бір жынысты ерлер мен әйелдер арасындағы қатынастар және ЛГБТ дінбасылары

Шіркеу адамдардың сексуалды бағдарына қатысты мәселелерде екіге бөлінген. 2002 жылы бір пастор лесбияндар жұбына бата берген кезде бұл мәселе өзекті болды. Дін өкілдері талқылаудағы түрлі көзқарастарды зерделеу үшін ажырату кезеңін жариялады. 2010 жылы бір қауым ЛГБТИ адамдарға қызмет көрсеткені үшін ЛГБТИ сыйлығын алды. Ирландия шіркеуінің каноны некені бір ер және бір әйелдің арасындағы одақ деп анықтайды және бір жынысты некелерді өткізбейді, бірақ шіркеу бір жынысты жұптардың азаматтық некеге тіркелу құқығын да қолдайды. Азаматтық серіктестік 2005 жылдан бері рұқсат етілген. Шіркеудің азаматтық серіктестікке қатысты ресми ұстанымы жоқ. 2008 жылы «Ирландия шіркеуінің зейнетақы қоры серіктестікте тұратын жұптарды күйеу мен әйелге тең қарастырады» деп мәлімдеді. 2008 жылы Бас Синод зейнетақы қорының саясатын қабылдады. 2011 жылы Ирландия шіркеуінің бір дін қызметкері епископының рұқсатымен бір жынысты азаматтық серіктестікке түсті. Одан сексуалдық қанағаттанбайтынына кепілдік беру талап етілмеді. 2012 жылы шіркеудің дін қызметкерлерінің зейнетақы қоры «мүшесінің тіркелген серігінің зейнетақы құқығы күйеуі немесе әйелінің зейнетақы құқығымен бірдей болады» деген шешімді қабылдады. Бірге тұру туралы шіркеудің пікірі бойынша, «бірге тұруға қатысты кез келген көзқарас жұптың өмір бойы адал болу және бір-біріне берілгендік ниетіне байланысты болуы керек». 2004 жылы сол кездегі архиепископ Джон Нилл «Шіркеу салық, әлеуметтік жәрдемақы, мүлік және ауруханаға бару сияқты мәселелерде бірге тұратын жұптарға, оның ішінде бір жынысты жұптарға заңдық құқықтарды кеңейтуді қолдайды» деді. Шіркеу бір жынысты қатынастарға қарсылықтан бастап қабылдауға дейінгі түрлі көзқарастарды мойындайды. Бір жынысты некеге қатысты референдумға дейін шіркеу бұл мәселеде бейтарапты сақтады. 2015 жылы Корк епискобы, Пол Колтон, Кашел епискобы Майкл Барроуз және Дублиннің екі зейнеткер архиепискобы бір жынысты некелерді қолдады. Епископ Пэт Стори гей-некелерге қарсы дауыс бергенімен, азаматтық серіктестікті қолдады. Сондай-ақ, 55 дін қызметкері бір жынысты жұптарды баталауды қолдаған хатқа қол қойды. Пасторлық хатында шіркеу қазіргі уақытта шіркеудегі некелердің тек гетеросексуалды жұптарға арналғанын, бірақ дін қызметкерлері бір жынысты жұптар үшін дұға жасай алатынын қайталады. Бір жынысты азаматтық некеге түсуге ниеттенген дін қызметкерлері туралы сұраққа жауапта, хатта «барлығы заңмен бекітілген жағдайда демократиялық құқықтарын пайдалануға ерікті. Алайда, дін қызметкерлері Ирландия шіркеуінің Бас Синодының билігімен және Ординарлық кеңесінің талаптарымен байланысқан» делінген. ЛГБТИ қызметтерін Корк, Клойн және Росс епархиясы да рұқсат етеді. РЕФОРМ Ирландия консервативті лоббисі ресми хатты «Англикандық сенімнен қауіпті тайып кету» деп сынады және бір жынысты некелерді мойындауға қарсы күресін жалғастыруда. Шіркеу бөліністің бар екенін көрсету үшін бір жынысты неке туралы есебін кейінге шегерді, барлық пікірлерді тыңдау үшін. «Редакциялық тәуелсіздігіне» қарамастан, Ирландия шіркеуінің газеті бір жынысты жұптарды баталау рәсімін қолдады. Көптеген қауымдар, соның ішінде соборлар ЛГБТИ құқықтарын ашық қолдауда. Шіркеу есебінде «Киелі кітапта бір жынысты сексуалдық қатынасқа деген көзқарас жағымсыз сипатталған, бірақ бұл берілген, сүйіспеншілікке толы және қасиетті бір жынысты қатынастарға қатысты емес» делінген. 2017 жылы Бас Синод бір жынысты жұптар үшін алғыс айту рәсімдерін өткізу туралы ұсынысты қарастырды, бірақ ол қабылданбады; шіркеудің адамдардың сексуалды бағдары жөніндегі арнайы комитеті епископтарға мәселені одан әрі зерттеуді ұсынды. Ұсынысқа 176 дауыс қарсы, 146 дауыс қолдады, 24 адам дауыс бермей қойды. Корк епискобы Пол Колтон Ирландия шіркеуінде бір жынысты неке рәсімдерін қолдайтынын мәлімдеді. Туам, Лимерик және Киллало, Дублин және Глендалоу, Кашел, Фернс және Оссори епархиялары азаматтық бір жынысты некелерді баталауды қолдап, Бас Синодтың қарауына ұсыныс енгізді.

Ирланд тілі

1606 жылы "Ортақ дұға кітабының" алғашқы аудармасы жарық көрді. 1712 жылы 1662 жылғы түзетілген дұға кітабының ирланд тіліне аудармасы жарық көрді. Ирландия шіркеуінің өз ирланд тілі қоғамы бар, Cumann Gaelach na hEaglaise ("Ирландия шіркеуінің гэль гильдиясы"). Бұл 1914 жылы ирланд тілі мен гэль мәдениетіне қызығушылық танытқан Ирландия шіркеуінің мүшелерін біріктіру және Ирландия шіркеуі ішінде ирланд тілін дамыту мақсатымен құрылды. Гильдия өз бағдарламаларын Крайст-Черч соборы төңірегіндегі ирланд тіліне қатысты жобалармен байланыстыруды көздейді. Ол айына екі рет ирланд тілінде құлшылық қызметтерін өткізеді. 1926 жылдан 1995 жылға дейін шіркеудің өз ирланд тілінде мұғалімдер даярлайтын Coláiste Moibhí колледжі болды. Бүгінде көптеген конфессияаралық Gaelscoileanna (ирланд тілінде оқытатын мектептер) бар.