Кіріспе
Кеміргіштердің түрі
түрлер қойындысы
| атауы = Оңтүстік Африканың көктемгі қояны
| қазбалық таралуы = Калабриядан қазіргі уақытқа дейін
speciesbox
| name = South African springhare
| fossil range =Calabrian to present
| суреті = Spring Hare (Pedetes capensis) (6042009463).jpg
| күйі = LC
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі =
| туысы = Pedetes
| түрі = capensis
| авторы = (Forster, 1778)
| синонимдері = Yerbua capensis
| таралу картасы = South African springhare Pedetes capensis distribution map.png
| таралу картасының сипаттамасы = Оңтүстік Африканың көктемгі қоянының таралу аймағы. Ол Оңтүстік Африкаға тән. Бұрын, бұл туыс монотипті деп есептелген және Шығыс Африканың көктемгі қояны (P. surdaster) P. capensis-ке қосылған. Көктемгі қояндар Оңтүстік Африканың жартылай шөлейтті аймақтарында, әсіресе құмды жазықтарда және қысқа шөпті алаптарда мекендейді. Ауыл шаруашылығы аймақтарында көктемгі қояндар егінге зиян келтіретіндіктен зиянкестер саналады. Алайда, олардың жойылу қаупі төніп тұр деп есептелмейді. Кейде құлақтарының ұштары да қара болады. Олардың биофлуоресценциясы дақтанып келген, күтім мен түр ішіндегі өзара әрекеттесу үшін маңызды аймақтар ең көп биофлуоресценцияға ие. Оның биофлуоресценциясы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ көктемгі қоянның екі түрі де Ескі әлемнің эутериялық сүтқоректілеріндегі биофлуоресценцияның алғашқы толыққанды құжатталған жағдайлары болып табылады.
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Pedetes
| species = capensis
| authority = (Forster, 1778)
| synonyms =
Yerbua capensis
| range map = South African springhare Pedetes capensis distribution map. png
| range map caption = South African springhare range. and is native to southern Africa. Formerly, the genus was considered monotypic and the East African springhare (P. surdaster) was included in P. capensis. Springhares live throughout semi arid areas in southern Africa, preferentially in sandy plains and pans with short grasses. In agricultural areas, springhares can be considered a pest due to their destructive feeding on crops. However, they are not currently considered under an impending risk of extinction. Sometimes the ear tips are also black. Their biofluorescence is patchy, with areas important to grooming and intra specific interactions being the most biofluorescent. Little is known about its biofluorescence, but both species of springhare are the first thoroughly documented cases of biofluorescence in an Old World eutherian mammal.
Экология және мінез-құлық
Спрингхарлар түнгі жануарлар, олар түнде жем іздеп, күндіз қуысқа (мойынға) тығынады. Қуыста ұйықтағанда, спрингхарлар тік тұрып ұйықтайды, бастары мен алдыңғы аяқтары артқы аяқтарының арасына иілген күйде, ал құйрықтары аяқтарына оралған болады.
Қазбалау
Спрингхарлар - қорға жасап тіршілік ететін жануарлар. Олар ылғалды маусымда, әсіресе құмды, жақсы кеуіп жататын топыраққа өздеріне қазған қорғаларын салады. Спрингхарлар өз қорғаларын немесе аумағын қорғап жүргені көрінбесе де, олар қорғаларын перинеалдық бездерінен шығатын секрециямен немесе қорғаның кіреберісіне несеп тастау арқылы белгілейді, бұл басқа спрингхарларды белгілі бір қорғаның иеленілгендігі туралы ескерту үшін жасалған болуы мүмкін.
Тамақтандыру және азық жинау
Спрингхарлар шөпқоректі жануарлар болып, тамырлар, сабаулар, жапырақтар және тұқымдар сияқты әртүрлі өсімдіктермен қоректенеді. Кейде спрингхарлар қоңыздар немесе шегірткелер сияқты жәндіктермен, тіпті өліктермен де қоректене алады. Спрингхарлар түнде жем жейді және өздерінің қуыстарының бірінен 150–400 метрдей қашықтыққа дейін жүреді.
Адамның дәстүрлі пайдалануы
Сан және батсвана халқы дәстүрлі түрде жазғы шұбарларды пайдаланады. Екі топ та жазғы шұбарларды аулайды, олардан 1360 граммға дейін (3 фунт) ет алуға болады. Сан халқы еттен басқа, жазғы шұбардың терісін түрлі мақсаттар үшін қолданады, мысалы, сөмкелер, кілемшелер, каросс (тігілген жануар терісінен жасалған киімдер немесе жамылғылар) және бас киімдер жасауға. Құйрығы тігуге арналған жіпшелерді береді, ал жазғы шұбардың саусақтарын жіпке байлап, дыбыс шығаратын әшекейлі белбеу жасауға болады.