Кіріспе

Палладиана базиликасы – Италияның солтүстік-шығысындағы Виченца қаласындағы Пьяцца-дей-Синьори орталық алаңында орналасқан Ренессанс кезеңінің ғимараты. Бұл ғимараттың ең ерекше белгісі – лоджиясы, ол Палладиан терезесі деп аталатын алғашқы мысалдардың бірін көрсетеді. Бұл жоба жас Андреа Палладионың еңбегінің нәтижесі болды, ол Ренессанс және одан кейінгі кезеңдерде архитектура саласына зор әсер етті. 1994 жылдан бері Палладиана базиликасы, Виченца қаласындағы және оның төңірегіндегі басқа Палладиандық ғимараттармен бірге ЮНЕСКО-ның «Виченца қаласы және Венето аймағындағы Палладиан виллалары» деген аталымменгі Мәдени мұра тізіміне енді.

Тарих

Ғимарат бастапқыда 15 ғасырда салынған және Доменико да Венеция екі бұрыннан бар қоғамдық сарайды біріктіру үшін жобалаған. Готика стиліндегі ғимарат үкімет орны ретінде қызмет етіп, бірінші қабатта бірнеше дүкендер орналасқан. Бұл құрылыстан бұрын, 1172 жылдан бері белгілі болған биік Torre Bissara орналасқан; алайда, оның биіктігі осы кезде арттырылып, шыңы 1444 жылы аяқталды. Онда Е аккордында бес қоңырау бар. 15 ғасырлық ғимараттың үстіңгі жағы кері болған, ірі архивольттармен қолдау көрсетілген, бұл 1306 жылы Падуадағы сол аттас ғимарат үшін салынған нұсқадан шабыттандырылған. Готикалық қасбеті қызыл және gialletto Верона мраморынан жасалған, және ол әлі күнге дейін Палладионың қосымшасының артында көрініп тұр. 1481–1494 жылдары Томмазо Форментон сарайды айналдыра екі қатар бағаналар тұрғызды. Дегенмен, құрылысы аяқталғаннан кейін екі жыл өткен соң, оңтүстік-батыс бұрышы құлап кетті. Келесі онжылдықтарда Виченца үкіметі Антонио Риццо, Джорджио Спавенто, Антонио Скарпагнино, Жакопо Сансовино, Себастьяно Серлио, Микеле Санмикели және Джулио Романо сияқты сәулетшілерді ғимаратты қайта құру жоспарын ұсынуға шақырды. 1546 жылы жүздік кеңес 40 жастағы жергілікті сәулетші Андреа Палладионың 1549 жылдың сәуірінен бастап ғимаратты қайта жаңартуын бекітті. Палладио классикалық формадағы жаңа сыртқы қабырғаны, лоджияны және портикті қосты, олар бастапқы готикалық сәулетті жасырады. Ол сондай-ақ, бұл атаумен белгілі ежелгі римдік азаматтық құрылыстардың үлгісімен ғимаратты "базилика" деп атады. Базиликаның құрылысы қымбатқа түсті (аяқталғаннан кейін шамамен 60 000 дукат) және көп уақыт талап етті. Палладио бұл жұмысы үшін өмірінің көп бөлігінде айына бес дукаттан табыс тапты. 1614 жылы, оның қайтысынан кейін отыз жыл өткен соң, ғимарат аяқталды, Piazza delle Erbe-дегі негізгі қасбеті толыққанды бітірілді.

Сипаттама

1546 жылғы бастапқы ұсынысынан бастап соңғы құрылысқа дейін Палладионың суреттері сақталған. Оның шешімі, сонымен қатар, қосымшаны бұрыннан бар құрылымға бейімдеуге қажетті шараларды қамтиды, ол «серлиана» деп аталады: бұл қайталамалы құрылым, онда дөңгелек аркалар тіктөртбұрышты ашылулармен үйлесе орналасқан; соңғылары ішкі бөлімнің өзгермелі өлшемдеріне сәйкес әртүрлі өлшемде болды. Бұрыштық аркадаларда архитрав ашылулары өте тар болады. «Серлиананы» Жакопо Сансовино Венетода бірнеше жыл бұрын өзінің «Biblioteca Marciana» (1537) үшін, сондай-ақ Джулио Романо Полироне аббаттығын қайта жаңартуда (1540) қолданған. Төменгі қабаттағы лоджиялар дорикалық тәртіпте салынған; оған сәйкес антаблетурада дискілер мен букраниялармен безендірілген метопалар мен триглифтер кезектесіп орналасқан фриз бар. Керісінше, жоғарғы қабаттағы лоджиялар ионикалық тәртіпте, үздіксіз фриздік антаблетурамен жасалған. Парапетінде Джованни Баттиста Албанезе, Грациоли және Лоренцо Рубинидің мүсіндері орналасқан. Сағат мұнарасында Ми мажор аккордында бес қоңырау бар.

Қорғау

1994 жылдан бері базилика Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізіліп, қорғалып келеді, оған Виченца қаласының басқа Палладиандық ғимараттары да кіреді. Қазір ғимараттың үлкен залында қоғамдық шаралармен қатар көрмелер жиі өткізіледі.

Қалпына келтіру

2007 жылы ірі қайта жаңарту жобасы басталды. 2014 жылы ол Еуропалық Одақтың мәдени мұрасы үшін сыйлығы / Europa Nostra сыйлығын жеңіп алды.