Кіріспе

Венеция, Италиядағы сарай және өнер галереясы

Ca' d'Oro немесе Палаццо Санта София – Италияның солтүстігіндегі Венециядағы Гранд-каналдың жағасында орналасқан сарай. Қаланың ең көне сарайларының бірі, оның атауы "алтын үй" деген мағынаны білдіреді, себебі бұрын оның қабырғаларын әшекейлеген алтын жалатылған және түрлі түсті сыртқы безендірулер болған. 1927 жылдан бері ол музей ретінде, Галлерия Джорджио Франчетти ретінде пайдаланылуда. Бұл сарай венециялық готикалық сәулет өнерінің ең жақсы сақталған мысалы болып есептеледі, көптеген ерекшеліктеріне қарамастан, кейбір бөліктері жоғалған. Фасадындағы лоджияға ұқсас, тығыз орналасқан кіші бағаналар тобы, үстінде төрт жапырақты ою-өрнектермен әшекейленген салмақты торамалар, Дож сарайынан алынған танымал үлгіні қолданады. Сонымен қатар, шатыр бойында византиялық стильдегі әшекейлер мен қабырғалардың тегіс беттеріне түрлі түсті тастардан жасалған әсем өрнектер салынған. Кіші терезелер түрлі формаларда жасалған, олардың үстінде ою-өрнектермен жабылған доға тәрізді элементтер бар, ал жиектері мен аймақ шекаралары арқан түріндегі бедерлермен белгіленген. Амилкаре Понкиеллидің "La gioconda" операсының үшінші әрекеті осы сарайда өтеді.

Тарих

Сарай 1428 және 1430 жылдар аралығында Контарини отбасы үшін салынған, олар 1043 және 1676 жылдар аралығында Венецияға сегіз дог сыйлаған. Ca d'Oro-ның сәулетшілері Джованни Бон және оның ұлы Бартоломео Бон болды. 1797 жылы Венеция Республикасы құлағаннан кейін сарай бірнеше рет қожайынын ауыстырды. 1846 жылы Алессандро Трубецкой балет бишісі Мари Тальониге сыйлық ретінде қираған күйдегі сарайды сатып алды. Архитектордың салғысыз жөндеу жұмыстары оның вандализм айыбымен түрмеге қамалуына әкелді. Нәтижесінде, ішкі ауланың баспалдағы және аулаға қарап тұрған балкондар сияқты көптеген готикалық элементтер алынып тасталды. 1894 жылы сарайды соңғы иесі, барон Джорджио Франчетти сатып алды; өмірі бойы ол маңызды өнер жинағын жасады және баспалдақты қайта жаңарту және ежелгі мәрмәрлермен Косматес ауласын қалпына келтіруді қоса алғанда, оның кең ауқымды қалпына келтіруін жеке бақылады. 1916 жылы Франчетти Ca' d'Oro-ны Италия мемлекетіне мұра етті. Қазір ол Galleria Giorgio Franchetti alla Ca' d'Oro атымен жұртшылыққа ашық галерея ретінде жұмыс істейді. 2019 жылғы Венеция су тасқыны кезінде су ішкі ауладағы құдыққа дейін көтерілді.

Сипаттама

Ка' д'Ороның Гранд-каналға қараған басты қасбеті Бонның гүлді венециялық готика стилінде салынған. Осы стильдегі басқа да жақын маңдағы ғимараттар – Барбаро және Джустиниан сарайлары. Венеция сәулетшілері ұнатқан бұл сызықтық стиль 15 ғасырдың соңына дейін немесе одан кейін ғана венециялық Ренессанс сәулетімен ығыстырылды. Бірінші қабатта, бағаналы лоджия кіреберіс залына (portego de mezo) тікелей каналдан кіруге мүмкіндік береді. Осы бағаналы қабаттың үстінде пиано нобильдегі негізгі залдың жабық балконы орналасқан. Бұл балкондағы бағаналар мен аркалар өз кезегінде төрт жапырақты терезелерді қолдайтын капительдерге ие; осы балконда осыған ұқсас, бірақ жеңіл дизайнмен жасалған тағы бір жабық балкон немесе лоджия бар. Сарайда (Венециядағы басқа да ұқсас ғимараттар сияқты) кішкентай ішкі аула бар. Іргелес сарай – Палаццо Джустиниан Пезаро. Фрэнсис Х. Кимболл, Эмпайр Стейт Билдинг сияқты ескерткіштердің авторы болған әйгілі американдық сәулетші, Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Монток клубының идеясын Ка' д'Ородан алған.

Мұражай

Галерея Джорджо Франкетти өмірі бойы жинаған өнер туындыларының коллекциясын қамтиды. 1916 жылы Италия мемлекетіне сыйға берілгеннен кейін және мұражайды ашуға дайындық барысында Франкетти коллекциясымен бірге мемлекеттік коллекциялардың бір бөлігі де қосылды, олардың ішінде экспозициядағы қола мен мүсіндердің көп бөлігі, сондай-ақ көптеген венециялық және фламанд суреттері бар. Ең бағалы туындылардың қатарында Андреа Мантеньяның "Сан-Себастьяно" және Антоон ван Дейктің "Марчелло Дюраццоның портреті" тұрады. Көрме залдарынан өзге, мұражайда өнер туындыларын сақтау және қалпына келтіруге арналған түрлі зертханалар да орналасқан.