Кіріспе

Венециядағы өнер мұражайы және тарихи орын, Венециядағы сарай.

Дож сарайы – венециялық готика стилінде салынған сарай және Солтүстік Италиядағы Венеция қаласының маңызды ескерткіштерінің бірі. Бұл сарай бұрынғы Венеция Республикасының басшысы – Венеция дожының резиденциясы болған. Ол 1340 жылы салынды және келесі ғасырларда кеңейтіліп, жаңартылды. 1923 жылы мұражайға айналдырылды және Fondazione Musei Civici di Venezia басқаратын 11 мұражайдың бірі болып табылады.

Тарих

810 жылы дож Аньелло Партисипацио үкіметтің орнын Маламукко аралынан қазіргі Риальто аймағына көшірді, сол жерде дукалық сарай (латынша palatium duci) салу туралы шешім қабылданды. Бірақ, 9 ғасырдағы ғимараттың қалдықтары жоқ, себебі сарай 10 ғасырда өрт салдарынан ішінара қирады. Келесі қайта құру жұмыстарын дож Себастьяно Зиани (1172–1178) тапсырыс берді. Ұлы реформатор болған ол, Санкт-Марк алаңының тұтас жоспарын түбегейлі өзгертті. Жаңа сарай бекіністерден тұрғызылды, бір жағы Пьяццеттаға, екіншісі Сент-Марк лагунасына қарады. Бұл сарайдың көптеген іздері сақталмағанмен, жер қабатында византиялық-венециялық сәулет ерекшеліктерінің белгілері көрінеді, оның қабырғалары Истрия тасынан, ал едені – қабырғалы кірпіштен жасалған. 13 ғасырдың ортасындағы саяси өзгерістер сарай құрылымын қайта қарастыру қажеттігіне әкелді, себебі Ұлы Кеңестің мүшелерінің саны едәуір артты. Жаңа готикалық сарайдың құрылысы 1340 жылдары басталды, көбінесе лагунаға қараған жағына назар аударылды. 1424 жылға дейін дож Франческо Фоскари Пьяццеттаға қарап тұрған қанатты қайта құру жұмыстарын кеңейтуге шешім қабылдады, ол сот ретінде пайдаланылды, ал сыртқы жағында аркада, алдыңғы жағында лоджиялар мен ішкі аула жағындағы қанат аяқталды. 1442 жылы Порта делла Карта салынды. 1483 жылы сарайдың каналға қарап тұрған бөлігінде, дожның пәтерлері орналасқан жерде, қатты өрт шықты. Тағы да маңызды қайта құру қажет болды, ол Антонио Риццоға тапсырылды, ол ғимарат сәулетіне жаңа Ренессанс стилін енгізді. Канал бойында толыққандай жаңа құрылым салынды, ол Понте-делла-Каноникадан Понте-делла-Пальяға дейін созылды, үкіметтің ресми бөлмелері Витторе Карпаччо, Джорджоне, Альвизе Виварини және Джованни Беллинидің туындыларымен безендірілді. 1547 жылы тағы бір үлкен өрт екінші қабаттағы бірнеше бөлмелерді жойды, бірақ, әлдеқанда, құрылымға елеулі зиян келтірмеді. 1577 жылы үшінші өрт Скрутинио бөлмесі мен Ұлы Кеңес залын, сондай-ақ Джентиль да Фабриано, Пизанелло, Альвизе Виварини, Витторе Карпаччо, Джованни Беллини, Порденоне және Тицианның туындыларын жойғанда сарайда жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан еді. Одан кейінгі қайта құру жұмыстарында бастапқы готикалық стильді сақтауға шешім қабылданды, әйгілі Ренессанс сәулетшісі Андреа Палладионың неоклассикалық балама жобаларына қарамастан. Дегенмен, кейбір классикалық элементтер бар, мысалы, 16 ғасырдан бері сарай түрмемен "Қайғыру көпірі" арқылы байланысты. Герцогтың резиденциясы болғанмен қатар, сарай 1797 жылға дейін Венеция Республикасының саяси институттарына орналасқан, сол жылы Наполеон қаланы басып алғаннан кейін оның маңызы өзгерді. Венеция алдымен француз, содан кейін австриялық билікке көшті, ал 1866 жылы Италияның құрамына енді. Осы кезеңде сарайда әртүрлі әкімшілік кеңселер орналасқан, сонымен қатар Biblioteca Marciana және қаладағы басқа да маңызды мәдени орталықтар да орналасқан. 19 ғасырдың соңына қарай құрылымда құлдырау белгілері көріне бастады, ал Италия үкіметі оны қалпына келтіру үшін маңызды қаражат бөлді, барлық мемлекеттік кеңселер басқа жерге көшірілді, бірақ тарихи ескерткіштерді қорғау жөніндегі мемлекеттік кеңсе әлі күнге дейін сарайдың лоджия қабатында орналасқан. 1923 жылы ғимараттың иесі болған Италия мемлекеті оны мұражай ретінде басқаруды Венеция муниципалитетіне тапсырды. 1996 жылдан бері Дож сарайы Венеция мұражайлар желісінің құрамына кірді, ал 2008 жылдан бері ол Fondazione Musei Civici di Venezia басқаруында.

Сыртқы

Сарайдың ең көне бөлігі – лагунаға қарап тұрған қанаты, оның бұрыштары 14 ғасырға тән мүсіндермен әшекейленген. Бұл мүсіндерді Филиппо Календарио, Маттео Раверти және Антонио Брегно сияқты ломбард суретшілері жасаған деп саналады. Бірінші қабаттағы аркада мен үстіндегі лоджия 14 және 15 ғасырлардағы капительдермен безендірілген, олардың бір бөлігі 19 ғасырда көшірмелермен алмастырылған. 1438–1442 жылдары Джованни Бон мен Бартоломео Бон ғимараттың салтанатты кіреберісі ретінде қызмет еткен Порта-делла-Карта қақпасын салып, әшекейледі. Бұл қақпаның аты, мүмкін, мемлекеттік хатшылар осы жерде жұмыс істегендіктен немесе жақын жерде мемлекеттік құжаттар архиві – картабум орналасқандықтан шыққан. Готикалық қондырғылары бар қақпаның екі жағында әрбір жағынан Кардиналдық қасиеттердің екі мүсіні орналасқан. Қақпаның үстінде Евангелист Марк бюсті орнатылған, ал одан жоғарыда әділеттілік құдайының (қолдарында қылыш пен таразы бар) мүсіні тұр. Корнизге дейінгі кеңістікте дож Франческо Фоскаридің Киелі Марк арыстанының алдында тізе бүгіп тұрған мүсіні бейнеленген. Алайда, бұл 19 ғасырдың суретшісі Луиджи Ферраридің еңбегі, ол 1797 жылы жойылған түпнұсқаның орнына жасалған. Бүгінде Дож сарайына кіру Porta del Frumento қақпасы арқылы, ғимараттың жағалау жағынан жүзеге асырылады.

Аула

Ауланың солтүстік жағы сарай мен дождың шіркеуі болған Санкт-Марк базиликасы арасындағы қосылыспен жабылады. Ауланың ортасында 16 ғасырдың ортасына қарай жасалған екі құдық тұр. 1485 жылы Ұлы Кеңес аула ішінде салтанатты баспалдақ салу туралы шешім қабылдады. Жобада дөңгеленген Фоскари аркасы бар тік ось көзделген, Истрия тасы мен қызыл Верона мәрмәрінен кезектестірілген жолақтармен баспалдақ Порта делла Картаға жалғастырылып, осылайша алаңнан ғимараттың ортасына бір монументалды жол жасалды. 1567 жылдан бері алыптар баспалдағын Сансовиноның Марс және Нептунның екі алып мүсіні күзетіп тұр, олар Венецияның құрлықтағы және теңіздегі күшін көрсетеді, содан да оның аты осылай аталады. Сенат мүшелері үкіметтік отырыстар алдында Алыптар баспалдағының оң жағындағы Сенаторлар ауласында жиналатын.

Опера мұражайы

Ғасырлар бойы Дож сарайы көптеген рет қайта құрылып, жаңартылды. Өрт, құрылымдық зақымданулар, ылғалдану, жаңа ұйымдастыру талаптары, әшекейлік безендірулердің өзгеруі немесе толықтай жаңаруы салдарынан ғимаратта үнемі жұмыстар жүріп тұрды. Орта ғасырлардан бастап, күтім мен консервациялау жұмыстары "техникалық кеңсе" деген ұйымның қолында болды, ол барлық осындай операцияларды басқарып, жұмысшылар мен жұмыс орындарын қадағалады: Опера, фабрицерия немесе прокуратория. 19 ғасырдың ортасынан кейін сарайдың тым құрып кеткендігіне күмән туды, сондықтан 1876 жылы ауқымды қалпына келтіру жоспары іске қосылды. Жұмысқа екі қасбеті, сондай-ақ жер қабатындағы аркада мен жоғарғы лоджияға тиесілі капиталдар кірді: олардың 42-сі, ерекше түрде тозығы жеткендей болғандықтан, алынып тасталды да, орнына көшірмелері қойылды. Түпнұсқалар, олардың кейбіреулері 14 және 15 ғасырлардағы венециандық мүсін өнерінің шедеврлері болатын, фасадтағы басқа мүсіндермен бірге осы мақсат үшін арнайы бөлінген Museo dell'Opera мұражайына орналастырылды. Мұражайдағы бұл алты бөлмеде, ежелгі қабырғалармен бөлінген, толығымен қалпына келтірілген мүсіндердің фрагменттері мен сарай қасбеттерінен алынған маңызды сәулеттік және декоративтік тас бұйымдары қойылған.

Дождың пәтері

Дождың тұратын бөлмелері әрқашан сарайдың осы бөлігінде, Рио-делла-Каноника – ғимараттың су кіреберісі, қазіргі Алтын баспалдақ пен Киелі Марк базиликасының апсидасы арасында орналасқан. 1483 жылы ғимараттың осы бөлігінде болған қасіретті өрт маңызды қайта құру жұмыстарын қажет етті, және Дождың пәтерлері 1510 жылы аяқталды. Бұл пәтерлердің ядросы құрметті, бірақ аса үлкен емес резиденцияны құрайды, себебі Алтын баспалдаққа жақын бөлмелер жеке және қоғамдық функцияларды бірге атқарды. Жеке пәтерлерде Дож кеңсесінің атрибуттарын шегіне қойып, күннің соңында демалып, өз үйінен әкелген жиһаздардың арасында отбасы мүшелерімен бірге тамақтана алатын. (Және ол қайтыс болғанда, жаңа сайланған Дождың мүлігіне орын ашу үшін дереу алынып тасталатын еді). Қызыл бөлме, мүмкін, Герцог кеңесшілері мен кеңесшілері киген киімнің түсіне байланысты осы атауды алған. Дож Андреа Гриттидің гербтерімен әшекейленген оюлы төбе, Бьяджио мен Пьетро да Фаенцаның жобалауы болуы мүмкін, бастапқы безендірудің бөлігі болып табылады. Қабырға безендірілімінің арасында екі фрескалы люнет ерекше назарға лайық: бірі Джузеппе Сальвиатидің, екіншісі Тицианның. "Скудо" бөлмесі биліктегі Дождың гербінен осы атауын алды, ол мұнда көрермендерді қабылдап, қонақтарды күтіп алатын. Қазіргі уақытта көрсетіліп тұрған герб – Людовико Маниннің гербі, ол 1797 жылы Санкт-Марко Республикасы аяқталған кезде билік құрған. Бұл Дождың пәтерлеріндегі ең үлкен бөлме және сарайдың осы қанатының бүкіл енін қамтиды. Зал қабылдау бөлмесі ретінде пайдаланылды, ал оның үлкен географиялық карталармен безендірілуі Венеция билігінің негізі болған даңқты дәстүрді көрсету үшін жасалған. Залдың ортасындағы екі глобус бір кезеңнен: біреуі аспан сферасын, екіншісі Жер бетін көрсетеді. Эриццо бөлмесі өзінің атын Дож Франческо Эриццоға (1631–1646) тиесілі және алдыңғылары сияқты безендірілген: ашық көк түстегі фонға алтынмен қапталған оюлы ағаш төбе және Ломбардия мектебінің отшашығы. Бұл жерден кішкентай баспалдақпен үйдің төбесіндегі баққа шығатын терезеге жетіп, онда кішкентай есік бар. Stucchi немесе Priùli бөлмесі екі атауға ие, себебі мұнараның үңгірін және люнеттерін әшекейлейтін штукатурлық жұмыстар, Дож Марино Гримани (1595–1605) кезеңінен басталады, және Дож Антонио Приулидің (1618–1623) гербінің болуы, оларды от үстінде көруге болады, аллегориялық фигуралармен бірге. Қабырғалар мен төбедегі стукколар кейін басқа Дож Пьетро Гримани (1741–1752) тапсырған. Бұл бөлмеде Иса Мәсіхтің өмірін бейнелейтін әртүрлі суреттер, сондай-ақ Франция королі Генрих III-нің портреті (мүмкін, Тинтореттоның) 1574 жылы қалаға Польшадан келгені үшін, оның ағасы Карл IX-ның өлімінен бос қалған француз тағына отыру үшін сақталып тұр. Шалқ залына тікелей байланысты Философтар бөлмесі өзінің атын XVIII ғасырда мұнда орнатылған ежелгі философтардың он екі суретінен алған, кейіннен аллегориялық жұмыстармен және Дождардың портреттерімен алмастырылған. Сол жақтағы кішкентай есіктен тар баспалдаққа шығады, бұл Дожға өз пәтерлерінен жоғары қабаттағы залдарға тез өтуге мүмкіндік берді, онда Сенат пен Ұлы Кеңестің отырыстары өткізілетін. Есіктің екінші жағында Тицианның Киелі Кристофердің маңызды фрескасы орналасқан. Бұрыш бөлмесінің атауы Дож Джованни Корнерді (1625–1629) бейнелейтін түрлі суреттердің болуынан шыққан. Карарра мәрмәрінен жасалған отшашық ортадағы арыстанның бейнесінің айналасында делфиндердегі қанатты періштелердің фризімен әшекейленген. Келесі бөлме сияқты, бұл бөлме де нақты функция атқармаған; ол Дождың жеке пайдалануына бөлінген. Экуэри бөлмесі Дождың жеке пәтерлеріне негізгі кіреберіс болды. Сарайдағы атбасарларды Дож өмір бойы тағайындаған және олар кез келген уақытта оның қарамағында болуы керек еді.

Институционалдық палаталар

Атриум әртүрлі залдардың алдындағы бөлме ретінде қызмет етті. Безендіруі 16 ғасырға, дож Жироламо Приулидің (1486–1567) билік ету кезеңіне дейін жетеді. Ол Тинтореттоның төбелік суретінде кеңсесінің символдарымен бейнеленген. Төрт есік бөлмесі сарайдағы маңызды бөлмелерге дейінгі ресми алқап болды, ал оған есімін берген есіктер құнды шығыс мраморымен әшекейленген; әрқайсысының үстінде үкіметтік жауапкершілікті мойнына алғандарды шабыттандыруға тиіс қасиеттерді бейнелейтін аллегориялық мүсіндер тобы орналасқан. Қазіргі безендірудің авторы Антонио да Понте, дизайнын Андреа Палладио мен Джован Антонио Рускони жасаған. Тинторетто 1578 жылдан бастап салған мифологиялық сюжеттер мен Венецияның билігіндегі қалалар мен аймақтардың фрескалары Венецияның негізі, тәуелсіздігі және Венеция аристократиясының тарихи миссиясы арасындағы тығыз байланысты көрсетуге арналған. Қабырғадағы суреттердің арасында Тицианның дож Антонио Гриманидің (1521–1523) портреті ерекше көзге түседі. Төрешік үстінде Тиеполоның Венецияға Нептуннен теңіздің сыйларын табыс етуін бейнелейтін суреті тұр. Толық колледж залының алқабы – шетелдік елшілер мен делегациялардың Сенаттың шетелдік істермен айналысу үшін жіберген Толық колледжі қабылдауын күткен ресми алқабы. Бұл бөлме 1574 жылғы өрттен кейін қалпына келтірілді, сондай-ақ оның безендірулері, штукатурлық жұмыстар мен төбедегі фрескалары да жаңартылды. Веронезе салған орталық фрескада Венецияның құрмет пен сыйлықтарды таратып беруі бейнеленген. Қабырғалардың жоғарғы бөлігі әдемі фриздермен және басқа да сәнді жабдықтармен безендірілген, оның ішінде терезелер арасындағы камин мен Толық колледж залына апаратын әдемі есік бар, оның коринфтік бағаналары мармар мүсінмен еңселенген фронтонмен безендірілген, ол Венецияның әйел бейнесін, арыстанның үстінде отырған және Даңқ пен Келісім аллегорияларымен бірге бейнелейді. Есіктердің жанында Тинтореттоның Атриум үшін салған төрт картинасы орналасқан, бірақ олар 1716 жылы түпнұсқа былғары қабырға панельдерін ауыстыру үшін мұнда әкелінген. Суреттелген мифологиялық көріністердің әрқайсысы Республиканың үкіметінің аллегориясы болып табылады. Кеңес палатасы: Толық колледж негізінен Венеция Сенатының жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру, елшілер мен қала басшыларының хаттарын оқу, шетелдік делегацияларды қабылдау және басқа да саяси және заңнамалық қызметті ілгерілету үшін жауапты болды. Осы ортақ функциялармен қатар, әр органның өзінің ерекше мандаттары болды, бұл орган Сенаттың жұмысының артында, әсіресе сыртқы істерде «бағдарлаушы ақыл-ой» рөлін атқаратындығын анықтады. 1574 жылғы өртте жойылғандарды алмастыру үшін Андреа Палладио жобаларды жасаған; қабырғалардың және соңғы трибунаның ағаш панельдері мен ою-өрнектелген төбесін Франческо Белло жасаған. Төбедегі суреттерге 1575 және 1578 жылдар аралығында оларды аяқтаған Веронезеге тапсырыс берілген. Бұл төбе суретшінің шедеврлерінің бірі болып табылады және Республиканың жақсы үкіметін, оның негізі болып табылатын сенімді және оны басшылыққа алып, нығайтатын ізгіліктерді бейнелейді. Басқа суреттер Тинтореттоның туындылары, олар әртүрлі дождарды Мәсіхпен, Мәрияммен және әулиелермен бейнелейді. Сенат палатасы Sala dei Pregadi деп те аталды, өйткені дож Сенат мүшелерін осы жерде өткізілетін кездесулерге қатысуға шақыратын. Бұл палатада отырған Сенат Венецияның ең көне мемлекеттік институттарының бірі болды; ол алғаш рет 13 ғасырда құрылған, содан кейін уақыт өте келе бірте-бірте дамып, 16 ғасырға дейін ол негізінен өндіріс, сауда және сыртқы саясат сияқты салалардағы саяси және қаржылық істерді қадағалауға жауапты орган болды. Бұл бөлме үшін Тинторетто салған суреттерде Мәсіх басым тұлға болып табылады; бұл Сенаттың «конклавына» сілтеме болуы мүмкін, ол Дожды сайлаған, ол Құдайдың Ұлының қорғауында деп есептелген. Сондай-ақ, бөлмеде Джакопо Палма-ил-Жованенің төрт суреті бар, олар Венеция тарихының нақты оқиғаларымен байланысты. Ондық кеңес палатасы өзінің атын 1310 жылы Баджамонте Тиеполо және басқа да ақсүйектер мемлекеттік институттарды құлатуға тырысқаннан кейін құрылған Ондық кеңесінен алады. Төбелік безендіруді Джан Баттиста Пончино жасаған, жас Веронезе мен Джан Баттиста Зелотти көмектескен. Оюланып, жалатылған төбе 25 бөлікке бөлінген, онда ондық кеңестің билігін бейнелейтін құдайлар мен аллегориялар бейнеленген. Компас бөлмесі әділетке арналған; оның аты – үлкен ағаш компас, үстіне Әділет статуясы орнатылған, ол бір бұрышта тұр және Ондық кеңестің үш басшысы мен мемлекеттік инквизиторлардың бөлмелеріне кіретін қақпаны жасырады. Бұл бөлме осы қуатты судьялар шақырғандар күтіп отыратын алқап болды және безендіруі Республиканың заң жүйесінің қадір-қасиетін көрсетуге арналған, ол 16 ғасырдан бастап сақталған. Төбедегі суреттерді Веронезе салған, ал үлкен каминды Сансовино жобалаған. Осы бөлмеден Зәулім қару-жарақ сарайы мен Жаңа түрмеге, Соққылар көпірінің арғы жағына өтуге болады, немесе Цензорлар баспалдағымен тікелей бірінші қабаттағы әділет кеңестері орналасқан бөлмелерге түсуге болады. Венеция тілінде Лиаго – шынымен жабық терраса немесе балкон. Бұл мысал патша отбасының мүшелері үшін дәліз және кеңес отырыстары арасындағы кездесу орны болды. Ескі азаматтық кеңес палатасы: бастапқыда саяси және заңнамалық билігі зор 40 адамнан тұратын кеңес, 15 ғасыр бойында үш жеке кеңеске бөлінді. Бұл бөлме 17 ғасырға дейін жаңартылды; кіреберістің оң жағындағы фреска фрагменті – түпнұсқа безендірудің жалғыз қалдығы. Гуариенто бөлмесінің аты оның ішінде Падуан суретшісі Гуариенто шамамен 1365 жылы салған фрескаға байланысты. 1577 жылғы өртте салған суреттердің көбі жойылды, ал қалдықтары 1903 жылы Тинтореттоға салып беруге тапсырыс берілген үлкен «Жұмақ» суретінің астынан қайта табылды. 14 ғасырда қайта құрылған Ұлы кеңес палатасы Гуариенто салған фрескамен және кейінірек Джентиле да Фабриано, Пизанелло, Альвизе Виварини, Витторе Карпаччо, Джованни Беллини, Порденоне және Тициан сияқты кезеңнің ең танымал суретшілерінің туындыларымен безендірілді, сондай-ақ 1582 жылғы «Жеңіспен шыршаланған Венецияның жеңісі» төбелік суреті Палма-ил-Жоване, ал 1585 жылғы «Венецияның қасиеттіленуі» Веронезе салған. 53 метр ұзындығы және 25 метр ені бар бұл Дож сарайындағы ең үлкен зал ғана емес, сонымен қатар Еуропадағы ең үлкен бөлмелердің бірі. Осы жерде Республиканың ең маңызды саяси органы – Ұлы кеңестің отырыстары өтті. Өте көне институт болған бұл кеңеске 25 жастан асқан барлық патша Венеция отбасының ер адамдары кірді, олардың жеке статусына, еңбегіне немесе байлығына қарамастан. Сондықтан, Сенаттың ғасырлар бойына оның өкілеттіктерін шектегеніне қарамастан, Ұлы кеңес Республикалық теңдіктің бекінісі ретінде қарастырыла берді. Жаңа залдың құрылысы аяқталғаннан кейін 1577 жылғы өрт осы палатаны ғана емес, сонымен қатар Скрутинио бөлмесін де зардап шекті. Құрылымдық зақымдар тез жөнделді, түпнұсқа жоспар сақталды және барлық жұмыстар бірнеше жыл ішінде аяқталды, 1579–80 жылдары аяқталды. Жаңартылған құрылымды безендіруге Веронезе, Джакопо және Доменико Тинторетто, Палма сияқты суретшілер қатысты.

Ескі түрме немесе Пиомби

12 ғасырдан бұрын Дож сарайында ұстау камералары болған, бірақ 13 және 14 ғасырларда оңтүстік қанаттың бүкіл бірінші қабатын алып түрме кеңістіктері құрылды. Бұл жоспарлау 1540 жыл шамасында шығыс қанаттың бірінші қабатындағы құрылыспен өзгерді. Олардың қараңғы, ылғалды және оқшауланған сипаттарына байланысты олар Поцци (Құдықтар) деп аталды. 1591 жылы жоғарғы шығыс қанатта тағы да камералар салынды. Олардың орналасуына байланысты, тікелей қорғасын шатырдың астында болғандықтан, олар Пиомби деп аталды. Көпірдің барлық жақтары жабық, және екі жеке дәліз бір-бірімен қатар жүреді. Бүгінге дейін келушілер пайдаланатын дәліз түрмені Magistrato alle Leggi және Quarantia Criminal палаталарымен байланыстырды; ал екіншісі түрмені Мемлекеттік адвокаттық кеңселермен және Парлаториомен байланыстырды. Екі дәліз де Поццидің бірінші қабаттағы камераларынан Пиомбидің шатырлық камераларына жететін қызметтік баспалдақпен байланысты. Көпірдің танымал аты Романтика дәуірінен басталады және сот залынан жазасын өтеуге тиіс камераға өтіп бара жатқан тұтқындардың көңілсіздігін білдіреді деп есептеледі. Олар терезелерден лагуна мен Сан-Джорджоға соңғы рет қарап, бостандыққа үңіліп қарады. 16 ғасырдың ортасында сарайдың қарамағындағы арнаның екінші жағында түрме және Notte al Criminal деп аталатын судьялардың кеңселерін салу туралы шешім қабылданды. Көпір арқылы сараймен байланыстырылған бұл ғимарат түрме жағдайын жақсартуға, үлкен, жарық және кең камералармен қамтамасыз етуге арналған. Алайда, жаңа түрмелердің кейбір бөлімдері бұл мақсатқа жетпейді, әсіресе барлық жағынан дәліздермен жабдықталған және ғимараттың ішкі ауласына терезесі бар камералар. Бұрынғы дәстүрді сақтай отырып, әрбір камераның қабырғасы бір-біріне жабысқан және бекітілген шырша тақтайшаларымен қапталған. Дож сарайынан жасалған жалғыз өнер ұрлығы 1991 жылдың 9 қазанында Винченцо Пипино жасады. Ол жаңа түрмелердің бірінде жасырынғаннан кейін экскурсиялық топтан қалып қойды, содан кейін түнгі уақытта Үркіп жылау көпірінен өтіп, Sala di Censori-ге барды. Бұл бөлмеде ерте 1500 жылдардың басында Виварини мектебінің суретшісі салған «Венеция мемлекетінің күшінің» символы болған «Мадонна кол бамбино» суреті болды. Ертесіне таңертең ол «Мала дель Брента» ұйымдық қылмыстық тобының қолында болды. Сурет 1991 жылдың 7 қарашасында полицияға қайтарылды.

Әзірбайжан

Бакудегі Исмаилия ғимараты, қазіргі уақытта Әзірбайжан Ғылым академиясының Президиумы болып табылады, Венецияның Дож сарайы үлгісінде салынған.

Румыния

1870 жылы салынған Яссы қаласындағы Орталық теміржол вокзалы Дож сарайының архитектурасы үлгісімен салынған. Орталық бөлігінде бес аркасы бар лоджия орналасқан, ал оның ішінде қисайған тастан жасалған бағаналар мен жоғары жағында үш огива бар.

19 ғасырдағы еліктеулер

Бруклиндегі Парк-Слоптағы Монток клубы (1889) сарай сәулетінің элементтерін еліктейді, бірақ сәулетші әдетте басқа венециялық готикалық сарай – Ca' d'Oro-дан шабыттанды деген пікір бар. 1895 жылы салынған Сан-Францискодағы Буш-стрит ғибадатханасының әсем аркалы фасады – боялған секвойядан жасалған Дож сарайының көшірмесі. Чикаго атлетикалық қауымдастығы ғимаратының (1893) сыртқы пішіні Дож сарайы үлгісінде салынған.

ХХ ғасырдағы еліктеулер

Дож сарайының (және Италиядағы басқа да ұқсас сарайлардың) әсем готикалық стилі архитектор Киртланд Каттердің Вашингтон штатының Спокан қаласындағы Давенпорт қонақ үйіндегі Дождар залында көшірілген. Ғимараттың фасады Флорида штатының Орландо қаласындағы Уолт Дисней әлемі курортындағы Эпкоттегі Италия павильонында қайталанған. Венецияның басқа да танымал орындарымен бірге, сарай Las Vegas-тағы The Venetian және оның серіктес курорты The Venetian Macao-да ұқсатылған.

ХХІ ғасырдың еліктеулері

Дож сарайы қайта құрылды және 2009 жылғы Assassin's Creed II видео ойынында ойнауға болады. Ойынның бір мақсаты – басты кейіпкер Эцио Аудиторе да Флоренцияны Леонардо да Винчи осы үшін салған жолтырақтың көмегімен Палаццо Дукалеге ұшырып, қазіргі дож Джованни Моченигоны өлтіруге жасалған Темплерлердің қастандығын болдырмау. Ол дож уланып қалғаннан кейін келгенімен, Ондық кеңестің мүшесі болған қаскөй Карло Грималдини өлтіре алады.