«Декалог» (1989) – Кшиштоф Кесьлевскийдің әдемі поляк туындысы. Он бөлімнен тұратын, әдеп нормалары мен моральдық дилеммаларды зерттейтін фильмдер жинағы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1988–1989 жылдардағы фильмдер циклының режиссері Кшиштоф Киесловский.
1988–1989 Film cycle directed by Krzysztof Kieślowski
«Декалог» (сондай-ақ «Декалог: Он қазына» және «Декалог» деп те аталады) – 1989 жылы Кшиштоф Киесловскийдің режиссерлігімен түсірілген, Кшиштоф Пьесевичпен бірлесіп жазылған, Збигнев Прейснердің музыкасы қосылған поляк драмалық телесериалы. Ол он сағаттық фильмдерден тұрады, олар Он қазынаның декологынан шабыттандырылған. Әрбір қысқа фильм 1980-ші жылдардағы Польшадағы қарапайым тұрғын үйлерде өмір сүріп жатқанда моральдық немесе этикалық дилеммаларға тап болған кейіпкерлерді зерттейді. Бүкіл серия 46-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Киесловскийдің ең танымал туындысы саналатын бұл туынды 2002 жылы «телевизия үшін жасалған ең үздік драмалық туынды» деп аталды және көптеген халықаралық наградаларға ие болды, бірақ 1990-шы жылдардың соңына дейін Еуропадан тыс жерлерде кеңінен таралмады. Бұл Ватиканның фильмдер тізіміндегі «Ценностьтар» санатындағы он бес фильмнің бірі. 1991 жылы кинорежиссер Стэнли Кубрик жарияланған сценарийге әсерлі алғысөз жазды. Оның сөзіне қарағанда, «Декалог» – ол ойлаған жалғыз шедевр.
Dekalog (, also known as Dekalog: The Ten Commandments and The Decalogue) is a 1989 Polish drama television miniseries directed by Krzysztof Kieślowski and co written by Kieślowski with Krzysztof Piesiewicz, with music by Zbigniew Preisner. It consists of ten one hour films, inspired by the decalogue of the Ten Commandments. Each short film explores characters facing one or several moral or ethical dilemmas as they live in an austere housing project in 1980s Poland. The entire series was exhibited at the 46th Venice International Film Festival. The series, Kieślowski's most acclaimed work, was said in 2002 to be "the best dramatic work ever done specifically for television" and has won numerous international awards, though it was not widely released outside Europe until the late 1990s. It is one of fifteen films listed in the category "Values" on the Vatican film list. In 1991, filmmaker Stanley Kubrick wrote an admiring foreword to the published screenplay. According to him, Dekalog is the only masterpiece he could ever think of.
Өндіріс
Сериал сценарист Кшиштоф Пьесевичтің 15 ғасырдағы замандас көріністерде Он Буйрықты бейнелеген көркем туындыны көргеннен кейін туды. Кинорежиссер Кшиштоф Кисловский бұл философиялық сынға қызығушылық танытты, сонымен қатар сериалды поляк қоғамының ауыр жағдайларын бейнелеп, бұрынғы фильмдерінде көрсеткен саяси мәселелерден қасақана жалтаруды көздеді. Бастапқыда он түрлі режиссерді шақыруды жоспарлаған, бірақ түсірілімдерді өзі жүргізуге шешті. Әр эпизодқа әртүрлі оператор шақырды, бірақ III және IX эпизодтарда операторлықты Пиотр Собоцинский жүзеге асырды. Көптеген актерлерден тұратын құрамға белгілі де, беймәлім актерлер кірді, олардың көпшілігі Кисловскийдің басқа фильмдерінде де ойнаған. Кисловскийге тәндей, фильмдердің көпшілігі көңіл көтеріңкі емес, меланхолиялық, ал соңғы фильм – қара юморлы комедия, онда Джерзи Штур мен Збигнев Замаховский «Үш түс: Ақ» фильміндегідей рөлдерде ойнады.
The series was conceived when screenwriter Krzysztof Piesiewicz, who had seen a 15th century artwork illustrating the Commandments in scenes from that time period, suggested the idea of a modern equivalent. Filmmaker Krzysztof Kieślowski was interested in the philosophical challenge, and also wanted to use the series as a portrait of the hardships of Polish society, while deliberately avoiding the political issues he had depicted in earlier films. He originally meant to hire ten different directors, but decided to direct the films himself. He used a different cinematographer for each episode except III and IX, in both of which Piotr Sobociński was director of photography. The large cast includes both famous and unknown actors, many of whom Kieślowski also used in his other films. Typically for Kieślowski, the tone of most of the films is melancholic, except for the final one, which is a black comedy, featuring two of the same actors, Jerzy Stuhr and Zbigniew Zamachowski, as in Three Colors: White.
Тақырыптар
Он фильмнің атауы жай ғана нөмірмен берілген, мысалы, «Декалог: Бір». Киносыншы Роджер Эберттің DVD жинағына жазған кіріспесінде Киесловский фильмдердің міндеттерге толық сәйкес келмейтінін және олардың аттарын өзі ешқашан қолданбағанын айтқан. Әр фильм жеке-жеке тәуелсіз болғанымен, көпшілігі Варшавадағы ортақ оқиға ортасында өтеді, ал кейбір кейіпкерлер бір-бірін таниды. Әр қысқа фильм 1980-ші жылдардағы Польшадағы үлкен тұрғын үй кешенінде өмір сүріп жатқанда, бір немесе бірнеше моральдық немесе этикалық дилеммаға тап болған кейіпкерлерді зерттейді. Міндеттер (Рим-католик санағы) Киесловскийдің идеалдық тақырыбы 1. Мен сендердің Құдайларыңмын, Менен басқа құдайларың болмасын. Өзіңе ешқандай сұрғын жасап, оларға табынба. Құдайдың қасиеттілігі және құлшылық ғылымды құдайландыру 2. Құдай Иеңнің атын бекерге айтпа. Сөздің қасиеттілігі Адамды анықтау және моральдық таңдау үшін есімдердің маңыздылығы; адам сөзінің адам өміріндегі орны. 3. Сен демалыс күнін қасиетті деп сақта. Уақыттың қасиеттілігі Уақыт белгілері (мерекелер, күндіз/түн және т.б.) мағынаны сақтайтын репозиторий ретінде 4. Әкең мен анаңды құрметте. Биліктің қасиеттілігі Отбасы және әлеуметтік қарым-қатынастар жеке тұлғаны реттеуші ретінде 5. Өлтірме. Өмірдің қасиеттілігі Қылмыс және жаза 6. Зина жасамай. Махаббаттың қасиеттілігі Махаббат пен құштарлықтың мәні және байланысы 7. Ұрлық жасама. Иеліктің қасиеттілігі Иелік ету – адамның қажеттілігі және құлқыны 8. Жақыныңа қарсы жалған куәлік берме. Ақиқаттың қасиеттілігі Зұлымдықтың ортасында ақиқатты табудың қиындығы 9. Жақыныңның әйеліне көз артпа. Эмоционалдық қанағаттың қасиеттілігі Секс, қызғану және адалдық 10. Жақыныңның мүлкіне көз артпа. Материалдық қанағаттың қасиеттілігі Ашкөздік және қарым-қатынастар.
The ten films are titled simply by number, e. g. Dekalog: One. According to film critic Roger Ebert's introduction to the DVD set, Kieślowski said that the films did not correspond exactly to the commandments, and never used their names himself. Though each film is independent, most of them share the same setting in Warsaw, and some of the characters are acquainted with each other. Each short film explores characters facing one or several moral or ethical dilemmas as they live in a large housing project in 1980s Poland. Commandment (Roman Catholic Enumeration) Ideal Kieślowskian Theme 1. I am the Lord thy God thou shalt not have other gods before me. Thou shalt not make unto thee any graven image Thou shalt not bow down thyself to them, nor serve them. The sanctity of God and worship Idolisation of science 2. Thou shalt not take the name of the Lord thy God in vain. The sanctity of speech Names as fundamental to identify and moral choice; the importance of one's word in human life. 3. Remember the Sabbath day, to keep it holy. The sanctity of time Time designations (holidays, day/night etc.) as repositories of meaning 4. Honor thy father and thy mother. The sanctity of authority Family and social relationship as regulators of identity 5. Thou shalt not kill. The sanctity of life Murder and punishment 6. Thou shalt not commit adultery. The sanctity of love The nature and relation of love and passion 7. Thou shalt not steal. The sanctity of dominion Possession as human need and temptation 8. Thou shalt not bear false witness against thy neighbor. The sanctity of truth The difficulties of truth amid desperate evil 9. Thou shalt not covet thy neighbor's wife. The sanctity of emotional contentment Sex, jealousy, and faithfulness 10. Thou shalt not covet thy neighbor's goods. The sanctity of material contentment Greed and relationships
Қабылдау
Декалог Rotten Tomatoes веб-сайтында 40 сыншы пікірінің негізінде 100% рейтинг алды, орташа бағасы 9.6/10. Сайттың консенсусы былай деді: "Декалогта Кшиштоф Кисловский Он Буйрыққа сүйене отырып, теңдесіз ойыншылдық әңгімелерді жеткізеді". Сондай-ақ, Metacritic сайтында 13 сыншы пікіріне негізделген 100/100 орташа балл алды, бұл "әмбебап мақтауға" ие екенін көрсетеді. Ол 1991 жылы үздік халықаралық бағдарлама үшін BAFTA TV жүлдесін және үздік еуропалық фильм үшін Bodil жүлдесін жеңіп алды. Фильм сонымен қатар француз киносыншыларының синдикатынан үздік шетелдік фильм сыйлығын алды. Сериалды Роджер Эберт сияқты танымал киносыншылар жоғары бағалады. Сонымен қатар, өткен 25 жылдың ең жақсы 10 фильмін анықтау мақсатымен сол жылы өткізілген Sight & Sound сауалнамасында Кисловский үздік режиссерлер тізімінде 2-орынға ие болды, оның фильмдеріне берілген дауыстар Декалог, Үш Түс (Қызыл/Көк) және Верониканың қос өмірі арасында бөлінді. 2012 жылғы сауалнамаларда Декалог Кеннет Туран сияқты сыншылардан алты дауыс және режиссер Милчо Манчевскийден бір дауыс алып, барлық уақыттың ең ұлы фильмі деп танылды. The Village Voice журналы 1999 жылы сыншылардың сауалнамасына негізделген "Ғасырдың ең жақсы 250 фильмі" тізімінде Декалогты 112-орынға қойды. 2002 жылдың қаңтар айында фильм Ұлттық киносыншылар қоғамы тарапынан барлық уақыттың ең маңызды 100 фильміне енді. 2010 жылы Empire журналының "Әлемдік киноның 100 ең жақсы фильмі" тізімінде фильм 36-орынды иеленді. They Shoot Pictures, Don't They? онлайн киноресурсының мәліметінше, Декалог 1989 жылдың ең жоғары бағаланған екінші фильмі.
Dekalog was assigned a rating of 100% at review aggregator website Rotten Tomatoes based on 40 critic reviews, with an average rating of 9.6/10. The website's consensus reads, "With The Decalogue, Krzysztof Kieślowski draws on the Ten Commandments to deliver an epic feat of parable storytelling." It also received an average score of 100 out of 100 on Metacritic, based on 13 critic reviews, indicating "universal acclaim". It won the 1991 BAFTA TV Award for Best International Programme and the Bodil Award for Best European Film. The film also won the Best Foreign Film award from French Syndicate of Cinema Critics. The series was praised by renowned film critics including Roger Ebert Additionally, in the Sight & Sound poll held the same year to determine the top 10 films of the previous 25 years, Kieslowski was named #2 on the list of Top Directors, with votes for his films being split between Dekalog, Three Colors Red/Blue, and The Double Life of Veronique. In the 2012 polls Dekalog received six votes from critics including Kenneth Turan and one vote from director Milcho Manchevski as the Greatest Film of All Time. The Village Voice ranked The Decalogue at No. 112 in its Top 250 "Best Films of the Century" list in 1999, based on a poll of critics. In January 2002, the film was listed among the Top 100 "Essential Films" of all time by the National Society of Film Critics. The film ranked #36 in Empire magazine's "The 100 Best Films of World Cinema" in 2010. According to online film resource They Shoot Pictures, Don't They?, Dekalog is the 2nd most acclaimed film of 1989.
Ұзақ метражды фильмдер
Киесловский "Бес және алты" сериясын толық метражды фильмдерге ("Қырғын туралы қысқа фильм" және "Махаббат туралы қысқа фильм") ұзартты, сол актерлерді қолданып, оқиғаларды сәл өзгертті. Бұл өндірушілермен жасалған келісімшарт талабы болды, себебі толық метражды фильмдерді Польшадан тыс елдерде тарату оңайырақ еді. 2000 жылы серия бес DVD-де жарық көрді, әр дискіде шамамен 2 сағаттық екі бөлімнен орын алды.
Kieślowski expanded Five and Six into longer feature films (A Short Film About Killing and A Short Film About Love), using the same cast and changing the stories slightly. This was part of a contractual obligation with the producers, since feature films were easier to distribute outside Poland. In 2000, the series was released on five DVDs, each containing two parts of about 2 hours.