Кіріспе

Американдық қылмыс әдебиеті жазушысы (1932–2010)

Роберт Браун Паркер (17 қыркүйек 1932 – 18 қаңтар 2010) – американдық жазушы, көбінесе құпия/детектив жанрындағы көркем әдебиетпен айналысқан. Оның ең танымал туындылары – жеке детектив Спенсер туралы жазылған 40 роман. 1980-ші жылдардың ортасында ABC телеарнасы осы кейіпкер негізінде "Спенсер: Жалға алуға болады" телесериалын жасады; сондай-ақ кейіпкер бойынша телефильмдер сериясы да түсірілді. Оның еңбектерінде Бостон агломерациясы туралы толыққанды энциклопедиялық білім қамтылған. Спенсер романдары сыншылар мен бестселлер авторлары, оның ішінде Роберт Крейс, Харлан Кобен және Дэннис Лехан тарапынан детектив жанрын жаңартып, өзгерте түскен туындылар деп бағаланды. Паркер сонымен қатар, Лос-Анджелес полициясының қызметкері болып жұмыс істеп, кейін Жаңа Англияның шағын қаласына көшіп келген Джесси Стоун кейіпкері туралы тоғыз роман, жеке тергеуші әйел Санни Рэндалл туралы алты роман және Вирджил Коул мен Эверетт Хитч есімді екі басты кейіпкер қатысқан төрт вестерн жазды. Олардың біріншісі – Эд Харрис пен Вигго Мортенсеннің қатысуымен түсірілген "Аппалуза" фильмі.

Ерте өмір

Паркер Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында дүниеге келген. 1956 жылы Паркер Джоан Х. Паркерге үйленді, оны балалар мерекесінде кездестіргенін айтқан. Олар балалық шақтарын бір маңайда өткізді. Мэн штатының Уотервилл қаласындағы Колби колледжінде бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Паркер Кореядағы АҚШ армиясының жаяу әскерінде қызмет етті. 1957 жылы Бостон университетінде ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша магистр дәрежесін алып, 1962 жылға дейін жарнама және техникалық жазу саласында жұмыс істеді. "Зорлық-зомбылыққа толы батыр, жабайы табиғат мұрасы және қалалық шындық" атты диссертациясында Дашиэлл Хэммет, Рэймонд Чандлер және Росс Макдональд жасаған ойдан шығарылған жеке детективтердің ерліктері талқыланды. Мысалы, Спенсер сериясының кейіпкерлерінің арасында Хоук пен Чолло, сәйкесінше афроамерикалық және мексикалық америкалықтар, сондай-ақ Спенсердің еврей қызы Сьюзан, түрлі ресейліктер, украиндер, қытайлар, гей полиция қызметкері Ли Фаррелл және тіпті гей мафия басшысы Джинно Фиш бар. Оның екі ұлының гомосексуализмі оның жазуына "[бір] сезімталдық" сыйлады, дейді ханым Нуньез, "[бұл] Паркердің гомосексуалдарға деген сезімталдығын күшейтеді". 1985 жылы Спенсер Роберт Урих, Эйвери Брукс және Барбара Стоктың қатысуымен "Жұмысқа алынған Спенсер" (Spenser for Hire) атты сәтті телесериалға айналды. 1994 жылы Паркер жапон фотографы Кашо Кумагаймен бірлесіп "Спенсердің Бостоны" атты суреттер жинағын жасады, қаланың көріністерін Спенсердің "көзімен" жоғары сапалы, төрт түсті суреттер арқылы көрсетті. Паркердің кіріспесімен қатар, Спенсердің бірнеше романдарынан үзінділер де қосылды. Паркер актриса Хелен Ханттың өтініші бойынша әйел детектив Санни Рэндалды жасады, ол оған өзі ойнайтын рөл үшін материал жазуды сұрады. Ол алғашқы кітабын жазды, ал фильмдік нұсқасы 2000 жылға және балалар кітаптарына жоспарланды. Паркердің Спенсер сериясы сияқты, оның вестерн шығармалары да сыншылардың назарына ілікті. Кормак Маккарти сияқты басқа авторлар туралы жазған Крис Дакус Паркердің вестерндерінің интеллектуалдық тереңдігі мен маңыздылығы туралы "The Stoic Western Hero: Robert B. Parker's Westerns" еңбегінде жазды. Паркер мен оның әйелі Бостонда орналасқан "Pearl Productions" атты тәуелсіз кинокомпаниясын құрды. Ол олардың неміс қысқа жүнді пойнтері Перлдің құрметіне аталды. Паркердің сүйікті кітаптары: "Аю", "Ұлы Гэтсби", "Гамлет", "Хаклберри Финннің баяулы", "Мальталық соқыр", "Ж. Альфред Пруфрокқа арналған махаббат әні", "Дублиндер", "Ұлы ұйқы", "АҚШ" трилогиясы және "Елшілер".

Марапаттар

Паркер Америка құпия жазушыларынан үш номинация және екі Эдгар сыйлығын алды. Ол 1977 жылы Спенсер сериясының төртінші романы – "Уәде етілген жер" үшін "Ең үздік роман" сыйлығымен марапатталды. 1983 жылы "Тұңғыш күз" романы үшін ол Жапонияның "Мальтийлік соқыр" сыйлығын алды. 1990 жылы әйелі Джоанмен бірге "Б. Л. Страйкер" телесериалының бір эпизоды үшін "Ең үздік телешоу эпизоды" номинациясын бөлісті, бірақ сыйлық Дэвид Дж. Берк пен Альфонс Руггиероға – "Wiseguy" үшін берілді. 2002 жылы ол барлық туындылары үшін "Эдгар" сыйлығының иегері атанды. Паркер 2002 жылы Эмерсон колледжінің Phi Alpha Tau студенттік бауырластығынан Джозеф Э. Коннордың естелік сыйлығын алды. 2003 жылғы көктемде ол құрметті бауыр ретінде бауырластыққа қабылданды. 2008 жылы ол өмірінің жетістіктері үшін Gumshoe сыйлығымен марапатталды.

Өлім

Паркер 77 жасында 2010 жылдың 18 қаңтарында Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы үйінде күрт жүрек талмасынан қайтыс болды. Әйелі Джоан оны кеңсесінде тапты, ол сол кезде роман жазып жатқан еді. Спенсер сериясындағы Сьюзан Сильверман кейіпкеріне шабыт берген Джоан Паркер 2013 жылдың 12 маусымында дүние салды. Кейіннен Эйс Аткинс жазған Спенсер сериясы Паркердің өлімінен кейін де жалғасты. "Бостон глоб" газеті жазғандай, кейбір адамдар бұл қадамды жөнсіз деп есептеген шығар, бірақ олар Роберт Б. Паркерді білмеген. Ол өз жұмысына мақтан тұтқан, бірақ жазуды отбасына жайлы өмір сыйлау құралы ретінде қарастырған. Спенсер романдарын жалғастыру үшін Эйс Аткинс таңдалды. Паркер қайтыс болған кезде жазып жатқан кітабын оның әдеби агенті Хелен Бран аяқтады. Паркердің өлімінен кейін Джесси Стоунның он бір романы жарық көрді. Алғашқы үшеуін Паркердің көп жылдық досы және серігі Майкл Брэндман, ал келесі алтауын Рид Фаррел Коулман жазды. Майк Лупика 2020 жылы онінші, ал 2021 жылы он бірінші кітапты жазды. Паркердің Виргиль Коул мен Эверетт Хич сериясын актер және сценарист Роберт Кнотт жалғастырды. Sunny Randall сериясы Blood Feud (2018 жылдың 27 қарашасы) және Grudge Match (2020 жылдың 4 мамыры) кітаптарымен жалғасты. Бұл кітаптарды Паркердің досы, спорт журналисі Майк Лупика жазды.