Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясындағы кентавр
Centaur in Greek mythology
Грек мифологиясында Несс (Νέσσος) – Гераклдың қолынан қаза тапқан, ал оның уланған қаны Гераклді өлтірген танымал кентавр. Ол Кентаврдың ұлы еді. Ол лапиттермен шайқаста күресіп, Эуэнос өзенінде салмен адамдарды тасымалдаған.
In Greek mythology, Nessus (Νέσσος) was a famous centaur who was killed by Heracles, and whose poisoned blood in turn killed Heracles. He was the son of Centauros. He fought in the battle with the Lapiths and became a ferryman on the river Euenos.
Мифология
Несс Несс көйлегінің оқиғасындағы әйгілі рөлімен танымал. Ол Гераклдың әйелі Деянейраны өзеннен көтеріп алып өтіп, оны зорлауға тырысты. Геракл мұны өзеннің арғы жағынан көріп, Гидраның уымен былғанылған жебені Несс көкірегіне атты. Өлім аузында жатқанда, соңғы қаскөйлік ретінде, Несс Деянейраға оның қаны Гераклдың оған мәңгі адал болатынын қамтамасыз ететінін айтты, өйткені ол қанның Гидраның уымен зарарланғанын білген. Деянейра оған ақымақтай сенді. Кейіннен, Иоле оның сенімін жоғалта бастағанда, ол кентаврдың қанын шапанға жағып, күйеуіне сыйлады. Геракл батырлар жиналысына барды, онда оның құштарлығы басым түсті. Ал Деянейра кентаврдың қанының бір бөлігін жерге төгіп жіберді. Күн шығысымен бірге ол қатты тұтанды және түтін шығарды. Ол оны бірден у деп танып, Гераклді ескерту үшін хабаршысын жіберді, бірақ тым кеш болды. Геракл жанын қиын және ауыр азаппен тапсырды, ал шапан оның терісін жалында немесе удың қызуынан күйдірді. Ол шырша бұтақтарынан жасалған сөреде абыройлы өліммен көз жұмды. Содан кейін Гераклді Зевс Олимп тауына алып барып, оның ерліктері үшін құдайлар арасында құрметпен қарсы алды. Медея туралы әңгіменің кейбір нұсқаларында да осыған ұқсас тақырып кездеседі. Софоклдің "Трахиния" пьесасы (Трахида әйелдері) осы мифтің қайта баяндалуына негізделген.
Nessus is known for his famous role in the story of the Tunic of Nessus. After carrying Deianeira, the wife of Heracles, across the river, he attempted to have intercourse with her. Heracles saw this from across the river and shot a Hydra poisoned arrow into Nessus's breast. As he lay dying, as a final act of malice, Nessus told Deianeira that his blood would ensure that Heracles would be true to her forever, knowing the blood to be infected with the hydra's poison. Deianeira foolishly believed him. Later, when her trust began to wane because of Iole, she spread the centaur's blood on a robe and gave it to her husband. Heracles went to a gathering of heroes, where his passion got the better of him. Meanwhile, Deianeira accidentally spilled a portion of the centaur's blood onto the floor. To her horror, it began to fume by the light of the rising sun. She instantly recognized it as poison and sent her messenger to warn Heracles but it was too late. Heracles lay dying slowly and painfully as the robe burned his skin—either in actual flames or by the heat of poison. He died a noble death on a funeral pyre of oak branches. Heracles was then taken to Mount Olympus by Zeus and welcomed among the gods for his heroic exploits. A similar theme appears in certain versions of the story of Medea. Sophocles' play Trachiniae (Women of Trachis) is extensively based on a retelling of this myth.
Аңыздан бұрын
Ежелгі гректер Несс туралы әңгіме айтып, кентаврларды "жаратқан" бұрын, касситтер оларды жетекші рухтар ретінде пайдаланған. Осы мифте кентаврлардың тегіне қатысты байланыс болуы мүмкін. Кентавр сөзінің этимологиялық түсіндірмесінің бірі – "суды қимылдатушы" немесе "су рухы" деген мағынаны білдіреді.
Before the ancient Greeks told the story of Nessus and 'created' centaurs, the Kassites used them as guiding spirtits. There may also be a connection to the origin of centaurs in this myth. One entymologcal explanation for centaur stems from the meaning water whipper, or water spirit.
Танымал мәдениетте
Данте Алигиеридің "Тозақ" поэмасында Несс, Зорлық шеңберінің сыртқы қабаттарын күзеткен кентаврлардың бірі болып табылады, Флегетонға батып кеткендердің орнынан шығуына жол бермейді. Ол Хиронмен Данте мен Вергилийге Флегетон бойымен жетекшілік етуге тағайындалды. Несс Джим Каммингстің дауысында Диснейдің "Геркулес" фильмінде қарсыласы ретінде көрінеді. Фильмде ол құмарлыққа ұмтылған өзен сақшысы болып бейнеленеді және Геркулестің алғашқы маңызды қарсыласы болып табылады. Геркулес оны жеңіп, Мегараны құтқарады, бірақ кейіннен Мегараның Несске өзінің мақсаты үшін жіберілгені белгілі болады. Несс фильм негізінде жасалған бейне ойында пайда болады және ойынның бірінші боссы рөлінде, "Геркулес және Араб түні" эпизодында фильмге негізделген анимациялық сериалдан Хадестің шахмат фигурасы ретінде және "Спортқа Салауат" эпизодында "Тышқан үйі" телесериалынан камео ретінде көрінеді. Лари Нивеннің "Жүзік әлемі" кітаптар сериясының басты кейіпкерлерінің бірі Несс деп аталады. Ол үш аяқты, қауырсыны жоқ страусқа ұқсас және ұзын мойнында екі жылан басы бар шетелдік нәсілдің өкілі. Джин Вольфтың "Жаңа Күн Кітабы" романында Несс мегаполисі осы кейіпкердің уланған қанымен байланыстырылған сияқты, себебі қала "өзен уланбаған кезде" басқаша аталып келген. Несс "Данте Тозағы: Анимациялық Эпос" (видео ойын "Данте Тозағы" негізінде) фильмінде Шарлотта Корнуэлл дауысында пайда болады. Бұл нұсқа әйел ретінде бейнеленген және Вергилийдің жақын досы. Ол Данте мен Вергилийге Флегетон арқылы өтуге көмектеседі. Эпизод Т.С. Элиоттың "Төрт квартет" поэмасының "Кіші Гиддинг IV" бөлімінің негізі болып табылады, поэманың басты тақырыбын көрсетеді. Несс 2006 жылғы "Titan Quest" бейне ойынында босс ретінде пайда болады. Несс – 2017 жылғы "Destiny 2" бейне ойынындағы ойналатын локацияның Centaur (кіші планета) атауы. Бұл туралы серияның бірінші ойынындағы гримуар картасында да айтылады, онда Кейд 6 Мұнараның деректер базасын іздеу кезінде планетаның тұрақсыз қозғалысы туралы мәліметтерді кездестіреді, бұл оны "бізге жылқы басқан адамдар шапқан ба?" және "жылқы басқан адамдар болған ба?" деген сұрақтарды енгізуге итермелейді. Несс 2008 жылғы "Argonauts Rise" бейне ойынында босс ретінде де пайда болады. 1994 жылғы "Геркулес Астыртпасында" телефильмінде Клифф Кертис Несс рөлін ойнады. Ол сондай-ақ "Геркулес: Аңыз саяхаттары" телесериалының "Қараңғылық Түскенде" эпизодында Несстің егіз бауыры Немис рөлін ойнады. Пирс Браунның "Қызыл Көтеріліс" ғылыми-фантастикалық сериясында Несс – Ио планетасының астанасы, бұл планетаның жарамсыз, күкіртті ландшафтынан Данте Тозағына жасалған шамалы сілтеме. Кейінгі кітапта астана Сунграв деп аталады, бұл редакциялау кезінде жіберілген сабақтастық қатесі.
In Dante Alighieri's Inferno, Nessus is among the centaurs who patrol the outer rings of the Circle of Violence, making sure those immersed in the Phlegethon don't get out of their position. He was appointed by Chiron to guide Dante and Virgil alongside the Phlegethon. Nessus appears as an antagonist in the Disney movie Hercules voiced by Jim Cummings. In the film, he is portrayed as a lecherous river guardian and is Hercules's first major opponent. Hercules defeats him in battle and saves Megara from him, but it is later revealed that Megara had been sent by Hades to recruit Nessus for his cause. Nessus appears in the video game based on the film and serves as the game's first boss, in the episode "Hercules and the Arabian Night" as Hades's chessboard piece from the animated series based on the film and in the episode "Salute to Sports" as a cameo from the TV series House of Mouse. One of the main characters in Larry Niven's series of books from the Ringworld universe is called Nessus. He is of an alien race with a three legged body similar to an ostrich without feathers and two snake like heads on long necks. In Gene Wolfe's novel The Book of the New Sun, the metropolis Nessus seems to be named for this character's poisoned blood, as the city had a different name back when "the river was unpoisoned." Nessus appears in Dante's Inferno: An Animated Epic (which is based on the video game Dante's Inferno) voiced by Charlotte Cornwell. This version is depicted as a female and is a good friend of Virgil. She helps Dante and Virgil across the Phlegethon. The episode is the basis for a section of T. S. Eliot's Four Quartets, Little Gidding IV, mirroring the greater theme of the poem. Nessus appears as a boss character in the 2006 video game Titan Quest. Nessus is the name of the Centaur (minor planet) setting of a playable location in the 2017 video game Destiny 2. It is also mentioned in a grimoire card in the first game of the series, where Cayde 6 comes across a mention of the planetoid's erratic motions while searching the Tower's database, leading him to enter the queries "did we get invaded by horse people?" and "did horse people ever exist?" Nessus also appears as a boss character in the 2008 video game Rise of the Argonauts. Nessus appears in the 1994 made for TV movie Hercules in the Underworld, played by Cliff Curtis. He also played Nessus's twin brother Nemis in the episode "As Darkness Falls" from the TV series Hercules: The Legendary Journeys. in Pierce Brown's Red Rising sci fi series, Nessus is the capital city of the planet Io, a loose nod to Dante's Inferno on account of the planet's inhospitable, sulfurous landscape. In a subsequent book, The capital is said to be Sungrave, a continuity error missed during editing.
Тарихи сілтемелер
"Нессус" жейдесінің тарихын нақты оқиғалармен және тілдік есімдермен байланыстыруға болады. Ол алғашқы қоныс аударушылардың жергілікті американдықтарға инфекциялық төсеніштер таратуына жасалған теңеу ретінде қолданылған.
The Nessus Shirt story can be connected to real world events and figues of speech. It has been used as an allusion to the early settlers giving infected blankets to Native Americans.