Кіріспе

Saab 91 Safir (швед тілінде сапфир) – үш (91A, B, B 2) немесе төрт (91C, D) орындық, бір қозғалтқышты оқу-жаттығу ұшағы. Safir ұшақтары Saab AB компаниясы Швецияның Линчепинг қаласында (203 дана) және Нидерландының Дордрехт қаласында De Schelde компаниясы (120 дана) тарапынан құрастырылған.

Жобалау және әзірлеу

Сафирді жасау 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін әскери ұшақтарға тапсырыс берудің азаюын өтеу жоспары аясында басталды. Үш ірі азаматтық бағдарлама жоспарланған: 90 типті Scandia авиалайнері, 91 типті Safir жеңіл ұшағы және Saab 92 автокөлігі. Сафирді бұған дейін Bücker компаниясында жұмыс істеген Андерс Й. Андерссон жобалаған, ол толығымен ағаштан жасалған Bücker Bü 181 "Bestmann" ұшағын жобалаған. Сафир көптеген тұжырымдамалық дизайнымен Bestmann ұшағымен ортақ. Ол негізінен металлдан жасалған, бірақ басқару беттері матамен жабылған. Дамуды жеделдетілген әскери жұмыстарға және жеткізушілердегі өндірістік әрекеттерге шоғырлану қажеттілігі тежеді. Сафирдің алғашқы ұшуы 1945 жылдың 20 қарашасында өтті. Прототип алғашқыда төрт цилиндрлі de Havilland Gipsy Major IC поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ Saab 91A бастапқы өндіріс үлгісі Gipsy Major 10 қозғалтқышын пайдаланды. 1953 жылдың қыркүйегінде алғаш рет ұшқан Saab 91C O 435 қозғалтқышын сақтап, төрт орындық кабинасын жаңартты. 91D O 435 қозғалтқышын жеңілірек төрт цилиндрлі Lycoming O 360 A1A қозғалтқышымен алмастырды.

Пайдалану тарихы

Сааб 91А-ның өндірісі 1946 жылы басталды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көптеген арзан әскери оқу ұшақтары сатылғанына байланысты сату өте баяу болды. 91А-ны ең көп пайдаланғандар – швед және эфиопиялық әуе күштері. 1951 жылы Швеция Bestmanns ұшақтарының орнына 74 91B оқу ұшағын тапсырыс берді, бірақ Saab J29 Tunnan истребительдерін құрастырумен айналысқандықтан, Saab 91B өндірісі голландтық De Schelde компаниясына, олардың Дордрехт зауытына көшірілді. De Schelde 1955 жылға дейін Safir ұшағын жасауды жалғастырды, барлығы 120 Saab 91B және 91C ұшағы құрастырылды. Бұл типтегі ұшақтар Норвегия мен Финляндияда 1980 жылдардың соңына дейін, ал Австрияда 1992 жылға дейін пайдаланылды. Air France, Lufthansa және голландтық Rijksluchtvaartschool (RLS) Groningen әуежайындағы Eelde, Гронинген қаласының жанындағы аэродромдағы ұшақтарды азаматтық мақсатта кеңінен қолданды. Saab 29 ұшағын жасау барысында, бастапқы Saab 91 прототипі Saab 29 ұшағының қанаттарының кішірейтілген нұсқасымен жаңартылды; бұл ұшақ Saab 201 эксперименталды ұшағы деп аталды. Кейіннен осы ұшақ корпусына Saab 32 Lansen үшін арналған қанаттар орнатылды, ол Saab 202 деп аталды. Бір Saab 91 Safir Жапониядағы зерттеулер үшін Saab X1G ретінде қайта жабдықталды.