Кіріспе
Avia S 199 – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрастырылған, винттік Messerschmitt Bf 109G негізіндегі, Bf 109G фюзеляжын және Daimler Benz DB 605 қозғалтқышының орнына Junkers Jumo 211F қозғалтқышын пайдаланып жасалған күрес ұшағы. Бұл ұшақ Израиль әуе күштері алған алғашқы ұшақ ретінде белгілі және 1948 жылғы Араб-Израиль соғысында қолданылған. Чехословакияда, Люфтваффе ұшақтарын өндіруден қалған бөлшектер мен жоспарлармен жасалған, ұшақ көптеген мәселелерге тап болды және ұшқыштардың арасында кең танылмады. Чехословакиялық ұшқыштар оны Mezek ("Есек") деп лақап берді, ал Израильде оны ресми түрде Sakeen ("пышақ" иврит тілінде) деп атады. Көбінесе ұшақты Messerschmitt немесе Messer деп атады (бұл сөз неміс және идиш тілдерінде де "пышақ" деген мағынаны білдіреді).
The Avia S 199 is a propeller driven Messerschmitt Bf 109G based fighter aircraft built after World War II using the Bf 109G airframe and a Junkers Jumo 211F engine in place of the original and unavailable Daimler Benz DB 605 engine. It is notable as the first fighter obtained by the Israeli Air Force, and used during the 1948 Arab Israeli War. Constructed in Czechoslovakia, with parts and plans left over from Luftwaffe aircraft production, the aircraft had numerous problems and was generally unpopular with its pilots. Czechoslovak pilots nicknamed it Mezek ("Mule"), while in Israel, it was officially known as the Sakeen ("knife" in Hebrew). In practice, the aircraft was more often called Messerschmitt or Messer (which also means "knife", in German and Yiddish).
Жобалау және әзірлеу
Avia соғыстан кейін Messerschmitt Bf 109G 6 ұшақтарын Avia S 99 атауымен Чехословакиядағы екі ұшақ зауытында жасауды жалғастырды. Олардың бірі ресми түрде Avia заводы (1946–48) және Прага маңындағы Чаковицедегі Avia Jiřího Dimitrova заводы (Avia Джордж Димитров заводы, 1948–49) деп аталды, ол соғыстан кейінгі корпоративтік бөлігі ретінде Automobilové závody, n. p. [Автомобильдік жұмыстар, Ұлттық корпорация] құрамына кірді. Екіншісі Прагадағы závod Vysočany (Vysočany заводы, 1948–49) деп аталды, ол Letecké závody, n. p. [Авиациялық жұмыстар, Ұлттық корпорация] корпоративтік бөлігі болды, бірақ көп ұзамай 109 ұшақтарының Daimler Benz DB 605 қозғалтқыштары таусылып қалды, себебі олардың көп бөлігі Красне Бжезнодағы қоймада болған жарылыстан зардап шекті. S 199 ұшағы Bf 109G фюзеляжын пайдалануды жалғастырды, бірақ бастапқы DB 605 қозғалтқыштары болмағандықтан, баламалы қуат блогын табу қажет болды. Ұшаққа Junkers Jumo 211F қозғалтқышы мен бірдей винт орнатылуы шешілді, бұл екеуі де Heinkel He 111 бомбалаушысына орнатылған. Алайда, нәтижелер қанағаттандырмайтын болды және ұшақ өте алаңдатарлықтай басқару сипаттамаларын көрсетті. Пропеллерлі ауыстыру қозғалтқышы Daimler Benz қозғалтқышының сезімталдығына ие болған жоқ, ал үлкен лопасты пропеллердің тудырған айналу күші басқаруды өте қиын етті. Бұл, 109 ұшағының тар шассисімен бірігіп, қону мен ұшып көтерілуді өте қауіпті етті. Daimler Benz DB 605 қозғалтқышы винт бұрауышы арқылы атылатын орталық пушканы (неміс тілінде Motorkanone) орнатуға мүмкіндік берді. Jumo 211 мұндай мүмкіндікке ие болмағандықтан, S 199 Rüstsatz VI модификация жиынтығының нұсқасын қолданды. Бұл әрбір қанаттың астына орнатылған бір MG 151 пушкасынан тұрды, бірақ бұл ұшақтың көрсеткіштерін одан әрі нашарлатты. Соңғы жасырын қауіп – капотқа орнатылған MG 131 пулеметтерінің синхронизаторы, ол күтілгендей жұмыс істемеді, нәтижесінде кейбір израильдік ұшқыштар өздерінің винттерін атып түсірді. Осы кемшіліктерге қарамастан, шамамен 550 S 199 ұшағы салынды, оның ішінде CS 199 (жауынгерлік) және C 210 (жауынгерлік емес) деп белгіленген бірнеше оқу-жаттығу ұшақтары болды. Бірінші ұшу 1947 жылдың наурыз айында өтті, ал өндіріс 1949 жылы аяқталды. Соңғы үлгілер 1957 жылы Чехословакия қызметінен (Ұлттық қауіпсіздік күзетімен бірге) алынып тасталды.
Израиль қызметі
Израиль агенттері Чехословакия үкіметінен Avia S 199 ұшақтарын сатып алу туралы келіссөздер жүргізді, бұл Израиль сол кезде қолданып келген қару-жарақ эмбаргосын бұзуға бағытталған әрекет болды. Жиырма бес ұшақ алынды, олардың барлығынан екеуі басқасы жеткізілді. Толық жабдықталған ұшақтың бағасы 190 000 долларға тең болды. Алғашқы төрт ұшақ 1948 жылдың 20 мамырында, Израиль тәуелсіздік жариялағаннан кейін алты күн өткен соң және Мысырдың әскери қимылдарды бастағаннан бес күн өткен соң жетті. Израильдің алғашқы истребитель эскадрильясын құраған төрт Avia ұшағы 29 мамырда "Плешет" операциясы барысында алғаш рет соғысқа шықты, Тель-Авивтің оңтүстігіндегі Исдуд пен Ад Халом көпірі арасындағы Мысыр армиясына шабуыл жасады. Бірнеше күннен кейін, 3 маусымда Герцлия әуежайынан ұшып, Моди Алон Тель-Авивті бомбалаған екі египеттік C 47 ұшағын атып түсірген кезде Израиль әуе күштерінің алғашқы әуе жеңісіне қол жеткізді. Бұл типтің ұшақтары сенімсіз және жауынгерлік оқиғаларда нашар өнер көрсетті. Сонымен қатар, техникалық қызмет көрсетудегі мәселелер салдарынан бір уақытта бес ұшақтан астам әуеге көтеріле алмады. Дегенмен, Израильдегі S 199 ұшақтары қарсыластарынан жеңіске жетті, оның ішінде Мысыр әуе күштерінде де қолданылған Spitfire ұшағынан да. Avia ұшақтары қазан айының соңына дейін негізінен қызметтен алынды, сол кезде тек алты ұшақ ғана жұмыс істеді. S 199 ұшақтары желтоқсанның ортасына дейін сирек-сирек соғысқа қатысып тұрды.