Кіріспе

Теннисонның 1850 жылғы өлеңі Альфред Лорд Теннисонның In Memoriam A. H. H. (1850) поэмасы – 1833 жылы Венада жиырма екі жасында ми қан кетуінен қайтыс болған Кембридждегі досы Артур Генри Халламға арналған жоқтау. Тетраметриялық лирикалық өлеңдегі тұрақты поэзиялық толғаныстары Халламның өлімінің мәнінен асып, «In Memoriam» Виктория дәуірінде (1837–1901) материалистік ғылым мен төмендеп бара жатқан христиандық сенімнің тұрғысынан қарағанда Табиғаттың қарапайым қатыгездігін зерттейді. Осылайша, бұл өлең – досқа, бір дәуірге және бір орынға арналған жоқтау, реквием және азалы жыр.

Тарих

In Memoriam A. H. H. (1850) – 2916 талдан тұратын иамбтық тетраметрмен жазылған, 133 кантодан тұратын, әр кантосы рим санымен белгіленген және үш бөлімге бөлінген, элегиялық, повестік өлең: (i) пролог, (ii) өлең және (iii) эпилог. Он жеті жылдық жазу, өңдеу және түзету жұмыстарынан кейін, 1833 жылдан 1850 жылға дейін Теннисон бұл өлеңді латын тілінде "In Memoriam A. H. H. Obiit MDCCCXXXIII" (In Memoriam A. H. H. 1833) деген атпен анонимді түрде жариялады. Сонымен қатар, поэзияның әдеби, көркемдік және коммерциялық сәттілігіне байланысты Теннисон өлеңді одан әрі дамытып, 1851 жылғы басылымға Canto LIX: 'О, Қайғы, менімен бірге тіршілік етесің бе?' деген кантоны қосты; ал 1871 жылғы басылымға Canto XXXIX: 'Осы жерленген сүйектердің ежелгі күзетшісі' деген кантоны қосты. Эпилог "In Memoriam" өлеңін эпиталамен, ақынның әпкесі Сесилия Теннисонның 1842 жылы академик Эдмунд Лоу Лушингтонға үйленген күніне арналған той өлеңімен аяқтайды.

Метрлік нысан

Иамбикалық тетраметрде (төрт тармақты АББА ұйқас схемасымен) жазылған "In Memoriam A.H.H." поэмасының поэтикалық өлшемі, қайғы мен аза тұтудың дыбыстарын тудыратын тондық әсерлерге ие. 133 кантода, соның ішінде пролог пен эпилогта, Теннисон рухани үзіліс, ностальгия, философиялық ойлар мен романтикалық қиял тақырыптарын, досы, ақын А.Х. Халламның өліміне күйініш білдіру үшін тетраметрдің стильдік ритмін пайдаланады. Сондықтан, IX кантода Теннисон мәйіттің Англияға оралуын былайша суреттейді: "Италия жағалауынан / тыныш мұхит кеңістігімен / жоғалған Артурдың денесімен / қанаттарыңды кең жайып, оны алып ұш".

Романдар

Артур Конан Дойлдың "Короско трагедиясы" (1898) романында кейіпкерлер поэзиялық цитаталар келтіре отырып, "In Memoriam" кітабының LIII әнінен: "Ой, бірақ біз қандай да бір жолмен жақсылық / жамандықтың соңғы мақсаты болады деп сенеміз" деген жолдарды, сондай-ақ Canto LIV-тен: "Мен берік тұрған жерде қағаймын" деген жолдарды айтады. Ал тағы бір кейіпкер Лорд Теннисонның "In Memoriam" өлеңінің "біздің тіліміздегі ең ұлы, ең терең және ең шабыттанған [шығарма]" екенін айтады. Элис Винннің "In Memoriam" романы (2023) бойына "In Memoriam" туралы жиі айтылады, онда басты кейіпкерлер Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған жағдайда бір-біріне "In Memoriam" өлеңдерін жазу мүмкіндігін талқылайды.

Виктория патшайым

In Memoriam – бұл Виктория патшайымының сүйікті өлеңі болатын, күйеуі, Принц-консорт Альберт қайтыс болғаннан кейін Теннисонның өлеңіндегі сезімдер оны "сергітіп, қуантқан". 1862 және 1883 жылдары Виктория патшайымы Теннисонмен кездесіп, оның өлеңдері өте ұнағанын айтты.