Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1814 жылғы Пиреней соғысы кезіндегі шайқас
1814 battle during the Peninsular War
Тулуза шайқасы (1814 жылғы 10 сәуір) – Наполеон соғыстарының соңғы шайқастарының бірі, Наполеон Француз империясын Алтыншы коалиция елдеріне тапсырғаннан кейін өткен төрт күн. Өткен күзде қиын науқанда рухсыз және ыдырап бара жатқан француз императорлық әскерлерін Испаниядан ығыстырғаннан кейін, Веллингтон герцогының басқаруындағы одақтас британдық, португалдық және испандық армиясы 1814 жылдың көктемінде соғысты Оңтүстік Францияға жеткізді. Аймақтық орталық Тулуза маршал Сульт тарапынан күшті қорғалды. 10 сәуірде болған қанды шайқаста бір британдық және екі испандық дивизия ауыр зардап шекті, одақтастардың жоғалтулары француз әскерлерінен 3000-ға асып түсті. Сульт қаладан бір күнге қорғанып тұрғаннан кейін, әскерімен қаладан қашуды ұйымдастырды, үш генералдың ішінде 1600-ға жуық жараланған әскерін қалдырды. 12 сәуірде таңертең Веллингтонның қалаға кіруі көптеген француз роялистерімен тойланды, бұл Сульттың қаладағы жасырын күштердің болуы мүмкін деген бұрынғы алаңдауын растады. Сол күні түстен кейін Веллингтонға Наполеонның тақтан бас тарғаны және соғыстың аяқталғаны туралы ресми хабар жетті. 17 сәуірде Сульт қарулы келісімге келді.
The Battle of Toulouse (10 April 1814) was one of the final battles of the Napoleonic Wars, four days after Napoleon's surrender of the French Empire to the nations of the Sixth Coalition. Having pushed the demoralised and disintegrating French Imperial armies out of Spain in a difficult campaign the previous autumn, the Allied British Portuguese and Spanish army under the Duke of Wellington pursued the war into southern France in the spring of 1814. Toulouse, the regional capital, proved stoutly defended by Marshal Soult. One British and two Spanish divisions were badly mauled in bloody fighting on 10 April, with Allied losses exceeding French casualties by 3,000. Soult held the city for an additional day before orchestrating an escape from the town with his army, leaving behind some 1,600 of his wounded, including three generals. Wellington's entry on the morning of 12 April was acclaimed by a great number of French Royalists, validating Soult's earlier fears of potential fifth column elements within the city. That afternoon, the official word of Napoleon's abdication and the end of the war reached Wellington. Soult agreed to an armistice on 17 April.
Кіріспе
Жыл басында Францияға сәтті шабуыл жасағаннан кейін, Веллингтон маркизі, фельдмаршал Артур Уэлслидің басқаруындағы британдық, португалдық және испандық әскерлерден құралған Алтыншы коалицияның одақтас әскері, Наполеонға адал болған Франциядағы соңғы қалалардың бірі – Тулуза қаласын қоршауға алды. Тулуза қаласында Далмация герцогы, маршал Жан де Дью Соулттың басшылығымен шамамен 42 000 француз әскері орналасқан еді. Оңтүстік Франциядағы императорлық әскерлер өз жерлерінде англо-одақтас күштермен шайқасқаннан кейін көңілдері құлазып, солтүстік және шығыс Францияда коалицияның үнемі жеңіске жеткені туралы жаңалықтар оларды одан әрі дүрліктірді. 1813 жылы одақтастардың әскери науқаны француз әскерін Испаниядан біртіндеп ығыстырып шығарды, одан кейін аяқталмайтын партизандық соғыстар жүрді, нәтижесінде 1808 жылдан 1813 жылдың соңына дейін 300 000-нан астам француз әскері қаза тапты. Француздар оңтүстік Францияда адам күшінен зор шығынға ұшырады, себебі Наполеон 1813 жылғы қазан айында Лейпциг шайқасында одақтастардың жеңісінен кейін солтүстік және шығыс Францияға басып кірген коалициялық әскерлерге қарсы тұру үшін көптеген оңтүстік күштерін жұмылдырды.
Following their successful invasion of France earlier in the year, an allied army of the Sixth Coalition, composed of British, Portuguese and Spanish troops under the supreme command of the Field Marshal Arthur Wellesley, Marquess of Wellington, laid siege to the city of Toulouse, one of the few remaining urban centres in France still loyal to Napoleon. The city of Toulouse was garrisoned by around 42,000 French troops, under the command of Marshal Jean de Dieu Soult, Duke of Dalmatia. Imperial forces across southern France were greatly demoralised by fighting the Anglo Allied forces in their own country, and were further shaken by news of repeated Coalition victories in northern and eastern France. Allied campaigning had gradually pushed French forces out of Spain during 1813, after endless guerrilla wars which had resulted in more than 300,000 French casualties between 1808 and late 1813. The French suffered greater losses in manpower in southern France, as Napoleon diverted many southern forces to bolster his troops facing the Coalition armies invading northern and eastern France after an allied victory at Leipzig in October 1813.
Ортез
1814 жылдың ақпан айының соңында Ортез шайқасында Веллингтоннан Соулттың жеңіліске ұшырағаннан кейін, француз маршалы Адур өзенінің арғы жағына, Сент-Северге қарай солтүстікке шегінді. Соулт екі жағдайдың арасында қысылып қалды. Ол солтүстік-батыстағы Бордоны немесе шығыстағы Тулузаны қорғай алатын, бірақ екеуін бірдей қорғау мүмкін емес еді. Француз армиясы Бордо маңында азық-түлік табуда қиындыққа тап болар еді, сонымен қатар Гаронна өзені олардың артында қалар еді. Сондықтан Соулт Тулузаны өз негізгі бекінісі ретінде таңдады.
After Soult's defeat by Wellington at the Battle of Orthez in late February 1814, the French Marshal retreated north behind the river Adour to Saint Sever. Soult was on the horns of a dilemma. He could defend Bordeaux to the north west or Toulouse to the east, but he could not protect both. The French army would have difficulty obtaining food near Bordeaux and it would place the river Garonne in their rear. Therefore, Soult elected to base himself on Toulouse.
Бордо
Соулт шығысқа қарай жылжыған кезде Веллингтон Бересфордты және екі дивизияны Франциядағы үшінші ірі қала Бордоны басып алуға жіберді. Осы күштің азаюын өтеу үшін британдық генерал 8000 испандық жаяу әскерін және британдық ауыр атты әскерін шақырды. Испаниялықтар француз ауылдарын тонап, партизандық соғысқа ұйытқызады деп қорқып, Веллингтон одақтастарын британдық жалақы тізіміне және жабдықтау жүйесіне қосты. Осы уақытта британдық-португалдық-испан армиясы 2 наурызда француздарды Эйр-сюр-л’Адурдан ығыстырып шығарды. Соулт Плесанс пен Мобургеге шегінді, батысқа бет бұрды. Он күндік үзіліс болды, осы уақытта Веллингтонның күштері келе бастады. 12 наурызда Бересфорд Бордоны қарсылықсыз басып алды. 7-дивизияны гарнизон ретінде қалдырып, ол 4-дивизиямен Веллингтонға қосылуға асықты. Осы арада 17-18 наурызда 100 француз атты әскерімен шабуыл жасаған капитан Дома одақтас армияның оңтүстік қанатын айналып өтіп, Сент-Северге шабуылдап, 100 адамды тұтқынға алды. Сол кезде Веллингтон Соулттың әскерін қоршауға тырысып, шабуылға көшті. Француздар жылдам Сент-Годенсқа шығысқа және Тулузаға солтүстік-шығысқа қарай жылдамдықпен жол тартқандықтан, британдық қанатты колонналарынан қашып кетті. Тулузаға жеткен Соулт әскерін қаланың қабырғалары мен бекіністерінің артына орналастырды.
With Soult moving east, Wellington sent Beresford and two divisions to seize Bordeaux, the third largest city of France. To make up for this subtraction of strength, the British general called up 8000 Spanish infantry and the British heavy cavalry as reinforcements. Fearful that the Spanish would plunder the French countryside and incite a guerrilla war, Wellington put his allies on the British payroll and supply system. Meanwhile, the British Portuguese Spanish army pushed the French out of Aire sur l'Adour on 2 March in a skirmish. Soult pulled back to Plaisance and Maubourguet, facing west. A ten day lull followed, during which time Wellington's reinforcements began to arrive. On 12 March, Beresford captured Bordeaux without resistance. Leaving the 7th Division as a garrison, he rushed back to join Wellington with the 4th Division. Meanwhile, on 17–18 March, in a raid with 100 French cavalrymen, Captain Dauma circled the Allied army's south flank and attacked Saint Sever where he captured 100 men. At the same time, Wellington launched his offensive, hoping to ensnare Soult's army. By rapidly marching east to Saint Gaudens and north east to Toulouse, the French avoided the British flanking columns. Reaching Toulouse, Soult placed his soldiers behind the city's walls and fortifications.
Бастапқы қадамдар
4 сәуірде Веллингтонның инженерлері француз қаласының солтүстігіндегі су тасқан Гаронна өзені арқылы понтондық көпір салды. 19 000 ағылшын-одақтас әскері көпірден өткеннен кейін, көпір құлап, үш күнге оларды тұтқын қалдырды. Бірақ Соулт Веллингтон әскерін бөліп-жарып жеңу мүмкіндігін пайдаланбады. 8 сәуірде британдық 18-гусарлар полковник сэр Генри Мюррей басшылығымен Хёрс өзеніндегі Круа-д'Ораде көпірін басып алды. Осы уақытта, 7 сәуірде түнгі жарты сағатта ресми елшілер Наполеон тақтан бас тарғаны және соғыс аяқталғаны туралы жаңалықпен Парижден жолға шықты.
On 4April, Wellington's engineers threw a pontoon bridge across the flooding Garonne north of the French city. After 19,000 Anglo Allies crossed, the bridge gave way, trapping the men for three days. But Soult failed to take advantage of his opportunity to defeat Wellington's army in detail. On 8April, in a fine charge, the British 18th Hussars under Lieutenant colonel Sir Henry Murray seized the bridge at Croix d'Orade on the Hers. Meanwhile, on 7April at midnight, the official couriers left Paris with news that Napoleon had abdicated and that the war was over.
Француз қорғанысы
Тулуза Гаронна өзенінің жағасында орналасқан, ол оңтүстік-батыстан қалаға құйып кіріп, кейін бұрылып солтүстік-батысқа қарай ағып шығады. Гароннадан шығысқа қарай, кішкентай Херс Морт (Херс) өзені қаланың оңтүстік-шығысынан солтүстік-шығысына қарай өтеді, тар дәліз құрайды. Веллингтонның бас күші қалаға солтүстіктен шабуыл жасау үшін Гароннаның шығыс жағалауына өтіп, содан кейін екі өзен арасындағы дәлізбен оңтүстік-шығысқа қарай жылжуға тиіс еді. Гароннаның батысында Сент-Сиприан бекінілген қалашығы жатыр. Солтүстікте Соулттың сыртқы қорғаныс шебі Лангедок каналына тіреліп тұрды. Үш көпір каналдан өтеді: солтүстік-батыста Пон-Жюмо, солтүстікте Пон-де-Миним және солтүстік-шығыста Пон-де-Матабиау. Әрбір өтпелі жерде қуатты редуттар орналасқан. Кальвинет (Монт-Рав) биіктіктері қаланың шығысында және Херс өзенінің батысында көтеріледі. Биіктіктер бірнеше редуттармен қоршалған. Соулт Сент-Сиприанды бір дивизиямен, ал канал шебін тағы бір дивизиямен ұстады. Жан-Пьер Травоттың жаңадан шақырылған әскері қала қабырғаларын қоршап тұрды. Жан Дарманьяк дивизиясы биіктіктер мен каналдың арасында орналасқан. Жан Исидор Хариспе мен Эжен Казимир Виллатте дивизиялары биіктіктерді қорғады, ал Елой Таупин дивизиясы резервте болды. Пьер Соулттың кавалериясы шығыс және оңтүстікке қарап күзетті. (Қазіргі кезде шайқас алаңы қазіргі Тулуза қаласының ішінде жатыр.)
Toulouse lies on the Garonne, which runs into the city from the south west, then turns and exits to the north west. Just east of the Garonne, the smaller Hers Mort (Hers) runs past the city from the south east to the north east, forming a narrow corridor. To attack the city from the north, Wellington's main force would have to cross to the east bank of the Garonne, then drive south east down the corridor between the two rivers. West of the Garonne lies the fortified suburb of St Cyprien. To the north, Soult's outer defence line rested on the Languedoc Canal. Three bridges crossed the canal, at Pont Jumeaux to the north west, Pont des Minimes to the north and Pont de Matabiau to the north east. Each crossing was commanded by a powerful redoubt. The Heights of Calvinet (Mont Rave) rose east of the city and west of the Hers River. The Heights were crowned with several redoubts. Soult held St Cyprien with one division and the canal line with another division. Jean Pierre Travot's conscripts lined the city walls. Jean Darmagnac's division stood between the Heights and the canal. The divisions of Jean Isidore Harispe and Eugene Casimir Villatte defended the Heights with Eloi Taupin's division in reserve. Pierre Soult's cavalry screened to the east and south. (The battlefield is now within the modern city of Toulouse.)
Шайқас
Веллингтон шабуылды 10 сәуірде, Пасха жексенбісінде бастады. Солттың күштерін бөлуді үміттене отырып, британдық генерал Хиллді 2-дивизияның 12 600 әскерімен және португал дивизиясымен Сент-Сиприанға шабуыл жасауға жіберді. Ағылшын-одақтас әскерінің қалғаны (36 000) Гароннаның шығысында және қаланың солтүстігінде қимыл жасады. 3-дивизия солтүстік-батыс канал желісіне қарсы тұрды, ал жеңіл дивизия шығысқа қарай орналасты. Веллингтон Кальвинет биіктігіне басты шабуылды жасауды жоспарлады. Бересфорд 4-ші және 6-шы дивизияларды, сондай-ақ гусар бригадаларын Герс өзенінің батыс жағалауымен жылжытады. Қаланың шығысына жеткен соң, Бересфорд батысқа бұрылып, гусарлардың оңтүстік жағын қорғап, биіктікке шабуылдайды. Сонымен қатар, Фрейр екі испан дивизиясымен биіктіктің солтүстік жағына шабуыл жасайды. Екі ауыр драгун бригадасы резервте күтіп тұрды.
Wellington began his attack on Easter Sunday, 10 April. Hoping to divert some of Soult's forces, the British general sent Hill with the 12,600 men of the 2nd Division and Portuguese Division to attack St Cyprien. The rest of the Anglo Allied army (36,000) operated east of the Garonne and north of the city. The 3rd Division faced the north west canal line with the Light Division to the east. Wellington planned to make his major effort against the Heights of Calvinet. Beresford would take the 4th and 6th Divisions and the Hussar brigades down the west bank of the Hers. Once he reached a point east of the city, Beresford would veer west and attack the Heights with the Hussars protecting his south flank. At the same time, Freire would assault the northern end of the Heights with his two Spanish divisions. Two heavy dragoon brigades waited in reserve.
Бастапқы шабуылдар
Батысқа қарай Хилл француз бекіністерін басып алды, бірақ шайқас ауыр болған жоқ. Оның әскері шамамен 80 адамдық шығынға ұшырады. Бұйрықтан асып түсіп, Томас Пиктон өзінің 3-дивизиясымен Пон-Жюмоға толыққанды шабуыл жасады, бірақ 400 адамдық шығынмен кері шегінді. Ал осы уақытта Бересфордтың әскері лайлы далаға тап болып, жоспардан қалып қойды. Артиллериясын жылжыта алмай, ол пушкаларға Биіктіктің солтүстік жағына орналасып, атуды бұйырды. Фрейр мұны біріккен шабуылдың сигналы деп ойлап, өз әскерін Биіктікке шабуылға жіберді. Испан жаяу әскері жол бойында уақытша бекініп, биікке көтерілді, бірақ француз ұсақ отрядының қарсы шабуылына ұшырап, дереу қашқанға мәжбүр болды. Жеңіл дивизияның қорғауымен испан жаяу әскері қайта жиналып, тағы шабуыл жасады, бірақ екінші рет жеңілді.
To the west, Hill drove in the French outposts but the fighting was not serious. His forces suffered about 80 casualties. Exceeding his orders, Thomas Picton mounted a full scale attack on the Pont Jumeaux with his 3rd Division and was repulsed with 400 casualties. Meanwhile, Beresford's men encountered muddy fields and fell behind schedule. Unable to move his artillery, he ordered the cannons to take a position near the northern end of the Heights and open fire. Freire, thinking this was the signal for the combined attack, sent his men to assault the Heights. The Spanish infantry forged uphill and gained a momentary foothold in a road cut, but they were counter attacked by a cloud of French skirmishers and soon sent fleeing. Covered by the Light Division, the Spanish foot soldiers rallied, then attacked and were defeated a second time.
Биіктікпен билік ету
Ақырында Бересфордтың екі ағылшын-португалдық дивизиясы, 6-шы дивизия жетекшілік етіп, өздерінің шабуылға шығу позицияларына жетті. Француз дивизиясы қарсы шабуыл жасады, бірақ олар оңайлы түрде жоғары қарай ығыстырылды. "Жақын қашықтықтан атылған Конгрев ракеталары француздарды дүрліксітіп, тәртіпсіздікке түсірді; Рей бригадасы жеңіліске ұшырады, ал бұл өз кезегінде Гаске бригадасының да тәртіпсіздікке түсуіне әкеп соқты." Одақтас дивизиялардың беткейге қарай жылжуы басталды. Олар қаһарлы қарсылыққа қарамастан биіктікке дейін жол ашты, содан кейін бірнеше зеңбіректерді көтеріп әкелу үшін тоқталды. Солтүстікке бұрылып, олар француз қорғанысын құлатуға кірісті. Бересфордтың әскері екі редутты басып алды, қарсы шабуылда оларды жоғалтты, бірақ 4-ші дивизияны алға жылжытқаннан кейін оларды қайтадан басып алды. Биіктіктерді жоғалтқаннан кейін Сульт өзінің әскерін қаланың бекіністеріне шегіндірді.
At last, Beresford's two Anglo Portuguese divisions reached their jumping off positions, with the 6th Division leading. A French division counter attacked, but was easily driven uphill. "A shower of Congreve rockets at very close range threw the French into disorder; Rey's Brigade was routed and this, in turn, caused Gasquet's Brigade to fall back in disorder" The Allied divisions began to advance up the slope. They fought their way to the top of the Heights despite bitter resistance, then paused to drag up some cannon. Swinging to the north, they began rolling up the French defences. Beresford's men captured two redoubts, lost them to a counterattack and finally seized them again after bringing the 4th Division forward. The heights being lost, Soult withdrew his soldiers behind the city's fortifications.
Салдары
11 сәуір күні Соулт Тулузаны бақылап ұстады, бірақ Тулуза-Каркассон жолымен көтеріліп келе жатқан одақтас атты әскерін байқаған соң қаладан шығуға шешім қабылдады. Сол күні кешкі сағат 9-да француздар Тулузадан Каркассон жолымен кері шегінді. 12 сәуір күні таңертең қалалық шенеуніктердің делегациясы қаланы одақтас әскерлеріне тапсырды. Сол күні түстен кейін Веллингтон Бордо арқылы Фредерик Понсонбиден Наполеонның тақтан басқанын естіді. Бірнеше сағаттан соң кешке Парижден ресми хабаршылар келгенде, бұл мәлімдеме расталды. Веллингтон оларды дереу Соултке жіберді.
Soult held Toulouse during the day of 11 April but decided to pull out of the city upon detecting allied cavalry moving up the Toulouse Carcassonne road. At 9 pm that evening, the French withdrew out of Toulouse by the Carcassonne road. On the morning of 12 April a delegation of city officials handed over the city to the Allied army. That afternoon, Wellington got news via Bordeaux from Frederick Ponsonby of Napoleon's abdication. A few hours later in the evening, this was confirmed when the official couriers arrived from Paris. Wellington sent them on at once to Soult.
Шығындар
Достасқан әскерлер 4558 адамдық шығынға ұшырады, оның ішінде Фрейр дивизиясынан 1900 және 6-шы дивизиядан 1500 адам болды. Бригада командирлері Денис Пак, Джеймс Дуглас және Томас Брисбен жараланды. Француз әскерінің шығыны 231 офицер мен 3005 сарбазды құрады, соның ішінде Таупин қаза тапты.
The Allied army suffered 4,558 casualties, including 1,900 from Freire's divisions and 1,500 from the 6th Division. Brigade commanders Denis Pack, James Douglas, and Thomas Brisbane were wounded. French casualties numbered 231 officers and 3,005 privates, including Taupin killed.
Атыс тоқтату
13 сәуірде Вильфранштан Кастельнуарға жол тартып бара жатқан маршалды Париж офицерлері қуып жетеді. Оларға қарсылық танылды – Соулт олардың өкілеттіктерінің нақтылығына көз жеткізбегенін мәлімдеді. Ол, өзінің заңдылығын растайтын нақты дәлелдер келтіргенге дейін, уақытша үкіметті мойындаудан түбегейлі бас тартты. Соулттың Уақытша үкіметті мойындаудан бас тартуын алғаннан кейін, Веллингтон 14 сәуірде оған жауап хат жіберіп, ол бағыныш көрсеткенге дейін ешқандай келісім жасалмайтынын хабарлады; маршалдың Наполеонның қастандықтары үшін әскерін өзінің бақылауында ұстағысы келгені күдік тудырды. 15 сәуірде Перпиньяндағы маршал Сюше дәлелдерді қабылдап, өзін жаңа үкіметтің қарамағына берді және Веллингтоннан келісім сұрады. Соғыстың соңғы маңызды шайқасы 14 сәуірде Байон қаласы түбінде болды, онда француз командирі Тювенот қоршаудағы қаладан одақтас әскерлеріне қарсы шабуыл жасады. 17 сәуірде Соулт, ақыры, Бертьеден императордың тақтан бас тарғаны және барлық бағыттағы жауынгерлік әрекеттердің тоқтатылуы туралы ресми хабарлама алды. Басқа ештеңе жасау қажет болмады, сол күні оның штаб бастығы Тулузаға қарулы келісімге қол қою үшін барды, бұл оңтүстіктегі соғысты аяқтады. Қала 1814 жылдың жазында Коалицияның бақылауына берілді, ал қыркүйекте одақтас әскерлер шығарылды.
On 13 April while on his march from Villefranche to Castelnaudary the Marshal was caught up by the officers from Paris. They were met with a rebuff – Soult declared himself not convinced of the authenticity of their credentials. He definitely refused to acknowledge the provisional regime till he should have, what he considered, solid evidence of its legality. On receiving Soult's refusal to acknowledge the Provisional Government, Wellington sent him on 14 April a reply to the effect that no armistice would be granted until he made his submission; it was suspected that the Marshal wished to keep his army under his own hand for the purpose of Napoleonic intrigues. By 15 April Marshal Suchet at Perpignan had accepted the evidence, placed himself at the disposition of the new government and asked Wellington for an armistice. The last major action of the war occurred on 14 April at the Battle of Bayonne, when the French commander Thouvenot led a sortie from the besieged city against the Allied lines. On 17 April, Soult at last received a dispatch from Berthier which formally announced the Emperor's abdication and consequent cessation of hostilities in all quarters. There was nothing more to be done and, the same day, his chief of staff went to Toulouse to sign an armistice, ending the fighting in the south. The city was briefly placed under Coalition control during the summer of 1814, with the withdrawal of allied troops in September.
Комментарийлер
Британдық және француз тарихшыларының екеуі де өз елдерінің жеңіске жеткенін жариялады. Француздар жеңіске жеткенін мәлімдеді, себебі Веллингтон француз армиясын қоршау мақсатына қол жеткізе алмады, ал Соулт осы позицияны ұстауды емес, тек даулап қана қоюды көздеді, Веллингтон армиясына шабуыл жасамас бұрын маршал Сюшемен бірігуді жоспарлады: Тулузаны басып алу аса маңызды болған жоқ, француздар бір позициясын жоғалтты, бірақ олардың армиясы жеңілмеді, нәтижесінде Веллингтонның жабдықталуы ысырапқа салынды және ол ауыр шығынға ұшырады. Британдықтар жеңіске жеткенін мәлімдеді, өйткені Тулуза олардың бақылауына өтті және француздар жерін босатуға мәжбүр болды. Бұған қоса, британдықтар биіктікте бір зеңбірек алды, ал француздар Тулузадан шыға бергенде тағы басқаларын тастап кетті (замандастар зеңбіректерді алу немесе жоғалтуды жеңіс немесе жеңіліс белгісі ретінде жиі қарастырды).
Both British and French historians claimed victory for their respective nations. The French claimed victory because Wellington failed to accomplish his aims of entrapping the French army, whilst Soult never intended to hold this position but to merely dispute it, intending to unite with Marshal Suchet before attacking Wellington's army: the taking of Toulouse amounted to very little, whilst the French lost one of their positions but their army was not defeated, causing Wellington to waste supplies and suffer heavy casualties. The British claimed victory because Toulouse ended up in their hands and the French were forced to give up ground. In addition, the British took one gun on the heights and the French abandoned others when they left Toulouse (the taking or loss of guns being often taken by contemporaries as a sign of victory or defeat).