Кіріспе
Халиско – Мексиканың батысында орналасқан, 125 муниципалитетке бөлінген штат. 2020 жылғы Мексика халық санағы бойынша, ол 8 348 151 тұрғынымен үшінші ең көп халқы бар штат және жер ауданы бойынша жетінші орында. Халық саны бойынша ең ірі муниципалитет – 1 476 491 тұрғыны бар (штаттың жалпы санының 17,68%) Сапопан, ал ең кішісі – 1815 тұрғыны бар Санта-Мария-дель-Оро. Халискодағы муниципалитеттер 1917 жылғы Мексика Конституциясының 115-бабына сәйкес әкімшілік тұрғыдан дербес. Олардың құқықтық негізі штат Конституциясынан туындайды. Әр үш жыл сайын азаматтар көпшілік дауыс беру жүйесі арқылы муниципалды президентті (испан тілінде: presidente municipal) сайлайды, ол бір уақытта сайланған муниципалды кеңестің (ayuntamiento) төрағасы болып табылады және өз сайлаушыларына барлық мемлекеттік қызметтерді ұсынуға жауапты. Муниципалды кеңес әртүрлі сандағы сенімділер мен кеңесшілерден (regidores y síndicos) тұрады. Муниципалитеттер су және кәріз сияқты қоғамдық қызметтерге, көшелерді жарықтандыруға, қоғамдық қауіпсіздікке, жол қозғалысына, сондай-ақ қоғамдық саябақтарды, бақшаларды және зираттарды күтіп ұстауға жауапты. Олар сонымен қатар білім беру, төтенше жағдайлардағы өрттен қорғау және медициналық көмек көрсету, қоршаған ортаны қорғау және ескерткіштер мен тарихи ескерткіштерді күтіп ұстау салаларында штаттық және федералдық үкіметтерге көмектесе алады. 1984 жылдан бері олар мүлік салығы мен пайдалану ақысын жинау құқығына ие, бірақ өз кірістерінен гөрі штаттық және федералдық үкіметтерден көбірек қаржы алады.
Jalisco is a state in Western Mexico that is divided into 125 municipalities. According to the 2020 Mexican census, it is the third most populated state with 8348151 inhabitants and the seventh largest by land area spanning The largest municipality by population is Zapopan, with 1,476,491 residents (17.68% of the state's total), while the smallest is Santa María del Oro with 1,815 residents. Municipalities in Jalisco are administratively autonomous of the state according to the 115th article of the 1917 Constitution of Mexico. Their legal framework derives from the state Constitution. Every three years, citizens elect a municipal president (Spanish: presidente municipal) by a plurality voting system who heads a concurrently elected municipal council (ayuntamiento) responsible for providing all the public services for their constituents. The municipal council consists of a variable number of trustees and councillors (regidores y síndicos). Municipalities are responsible for public services (such as water and sewerage), street lighting, public safety, traffic, and the maintenance of public parks, gardens and cemeteries. They may also assist the state and federal governments in education, emergency fire and medical services, environmental protection and maintenance of monuments and historical landmarks. Since 1984, they have had the power to collect property taxes and user fees, although more funds are obtained from the state and federal governments than from their own income.
Қалалық округтер
+ Атау Муниципалдық орталық Халқы (2020) Өзгеріс Жер ауданы км2 шаршы миль
Акатик Акатик 15 тамыз, 1823
Акатлан Акатлан-де-Хуарес 15 тамыз, 1823
Ахуалулько Ахуалулько-де-Меркадо 15 тамыз, 1823
Амакуэка Амакуэка 15 тамыз, 1823
Аматитан Аматитан 15 тамыз, 1823
Амека Амека 15 тамыз, 1823
Арандас Арандас 15 тамыз, 1823
Атемахак-де-Брисуэла Атемахак-де-Брисуэла 15 тамыз, 1823
Атенго Атенго 5 маусым, 1918
Атенгуильо Атенгуильо 20 наурыз, 1885
Атотонилько Эль Альто Атотонилько Эль Альто 15 тамыз, 1823
Атояк Атояк 15 тамыз, 1823
Аутлан Аутлан-де-Наварро 21 маусым, 1823
Айотлан Айотлан 15 тамыз, 1823
Айутла Айутла 15 тамыз, 1823
Боланьос Боланьос 15 тамыз, 1823
Кабо Коррьентес Эль Туито 14 қараша, 1824
Каньядас Каньядас-де-Обрегон 15 тамыз, 1823
Касимиро Кастильо Касимиро Кастильо 11 желтоқсан, 1943
Чапала Чапала 15 тамыз, 1823
Чимальтитлан Чимальтитлан 15 тамыз, 1823
Чикилистлан Чикилистлан 15 тамыз, 1823
Сиуатлан Сиуатлан 12 қыркүйек, 1904
Кокула Кокула 15 тамыз, 1823
Колотлан Колотлан 21 маусым, 1823
Консепсьон-де-Буэнос-Айрес Консепсьон-де-Буэнос-Айрес 10 наурыз, 1888
Куаутитлан Куаутитлан-де-Гарсиа Барраган 15 тамыз, 1823
Куаутла Куаутла 29 ақпан, 1888
Кукуйо Кукуйо 21 маусым, 1823
Дегольядо Дегольядо 31 желтоқсан, 1861
Эхутла Эхутла 15 тамыз, 1823
Эль Ареналь Эль Ареналь 5 маусым, 1923
Эль Грульо Эль Грульо 14 желтоқсан, 1912
Эль Лимон Эль Лимон 8 маусым, 1921
Эль Сальто Эль Сальто 25 желтоқсан, 1943
Энкарнасьон Энкарнасьон-де-Диас 15 тамыз, 1823
Этсатлан Этсатлан 21 маусым, 1823
Гомес Фариас Сан Себастьян-дель-Сур 1 мамыр, 1886
Гуачинанго Гуачинанго 15 тамыз, 1823
Гвадалахара Гвадалахара 21 маусым, 1823
Хостотипакильо Хостотипакильо 21 маусым, 1823
Уэхукар Уэхукар 11 қараша, 1861
Уэхухилья Эль Альто Уэхухилья Эль Альто 26 қаңтар, 1814
Истлахуакан-де-лос-Мембрильос Истлахуакан-де-лос-Мембрильос 1 мамыр, 1886
Истлахуакан-дель-Рио Истлахуакан-дель-Рио 15 тамыз, 1823
Халостотитлан Халостотитлан 15 тамыз, 1823
Хамай Хамай 15 тамыз, 1823
Хесус Мария Хесус Мария 9 шілде, 1875
Хилотлан-де-лос-Долорес Хилотлан-де-лос-Долорес 28 қазан, 1870
Хокотепек Хокотепек 13 наурыз, 1832
Хуанакатлан Хуанакатлан 20 желтоқсан, 1898
Хучитлан Хучитлан 1 мамыр, 1886
Ла Барка Ла Барка 21 маусым, 1823
Ла Уэрта Ла Уэрта 14 қараша, 1946
Ла Мансанилья-де-Ла Пас Ла Мансанилья-де-Ла Пас 1 қаңтар, 1910
Лагос-де-Морено Лагос-де-Морено 21 маусым, 1823
Магдалена Магдалена 15 тамыз, 1823
Маскота Маскота 21 маусым, 1823
Масамитла Масамитла 21 маусым, 1823
Местикакан Местикакан 21 маусым, 1823
Мескитик Мескитик 3 мамыр, 1872
Миштлан Миштлан 20 қазан, 1938
Окотлан Окотлан 15 тамыз, 1823
Охуэлос Охуэлос-де-Халиско 22 қыркүйек, 1874
Пиуамо Пиуамо 15 тамыз, 1823
Понситлан Понситлан 15 тамыз, 1823
Пуэрто Вальярта Пуэрто Вальярта 5 маусым, 1918
Китупан Китупан 15 тамыз, 1823
Сан Кристобаль-де-ла-Барранка Сан Кристобаль-де-ла-Барранка 15 тамыз, 1823
Сан Диего-де-Алехандрия Сан Диего-де-Алехандрия 28 ақпан, 1885
Сан Габриэль Сан Габриэль 15 тамыз, 1823
Сан Игнасио Серро Гордо Сан Игнасио Серро Гордо 1 қаңтар, 2007
Сан Хуан-де-лос-Лагос Сан Хуан-де-лос-Лагос 15 тамыз, 1823
Сан Хуанито-де-Эскобедо Сан Хуанито-де-Эскобедо 7 ақпан, 1939
Сан Хулиан Сан Хулиан 8 қараша, 1912
Сан Маркос Сан Маркос 1 қаңтар, 1908
Сан Мартин-де-Боланьос Сан Мартин-де-Боланьос 7 қыркүйек, 1872
Сан Мартин Идальго Сан Мартин Идальго 15 тамыз, 1823
Сан Мигель Эль Альто Сан Мигель Эль Альто 15 тамыз, 1823
Сан Себастьян-дель-Оэсте Сан Себастьян-дель-Оэсте 21 маусым, 1823
Санта Мария-де-лос-Анхелес Санта Мария-де-лос-Анхелес 17 ақпан, 1875
Санта Мария-дель-Оро Санта Мария-дель-Оро 5 қаңтар, 1939
Саюла Саюла 21 маусым, 1823
Тала Тала 21 маусым, 1823
Тальпа Тальпа-де-Альенде 15 тамыз, 1823
Тамазула Тамазула-де-Гордиано 15 тамыз, 1823
Тапальпа Тапальпа 15 тамыз, 1823
Текалитлан Текалитлан 28 қазан, 1870
Течалута Течалута-де-Монтенегро 15 тамыз, 1823
Теколотлан Теколотлан 15 тамыз, 1823
Тенамастлан Тенамастлан 15 тамыз, 1823
Теокальтиче Теокальтиче 15 тамыз, 1823
Теокуитлатлан Теокуитлатлан-де-Корона 15 тамыз, 1823
Тепатилан Тепатилан-де-Морелос 21 маусым, 1823
Текила Текила 21 маусым, 1823
Теучитлан Теучитлан 15 тамыз, 1823
Тизапан Эль Альто Тизапан Эль Альто 15 тамыз, 1823
Тлахомулько Тлахомулько-де-Сунига 21 маусым, 1823
Тлакепаке Сан Педро Тлакепаке 27 наурыз, 1824
Толиман Толиман 15 тамыз, 1823
Томатлан Томатлан 21 маусым, 1823
Тонала Тонала 21 маусым, 1823
Тоная Тоная 15 тамыз, 1823
Тонила Тонила 15 тамыз, 1823
Тотатике Тотатике 15 тамыз, 1823
Тототлан Тототлан 15 тамыз, 1823
Тукскакуэско Тукскакуэско 21 маусым, 1823
Туксуэка Туксуэка 20 сәуір, 1886
Тукпан Тукпан 15 тамыз, 1823
Унион-де-Сан-Антонио Унион-де-Сан-Антонио 15 тамыз, 1823
Унион-де-Тула Унион-де-Тула 21 қыркүйек, 1832
Валье-де-Гуадалупе Валье-де-Гуадалупе 7 маусым, 1922
Валье-де-Хуарес Валье-де-Хуарес 7 маусым, 1922
Вилья Корона Вилья Корона 15 тамыз, 1823
Вилья Герреро Вилья Герреро 30 сәуір, 1921
Вилья Идальго Вилья Идальго 15 тамыз, 1823
Вилья Пурификасьон Вилья Пурификасьон 15 тамыз, 1823
Яуалика Яуалика-де-Гонсалес Галло 15 тамыз, 1823
Сакоалько Сакоалько-де-Торрес 15 тамыз, 1823
Сапопан Сапопан 21 маусым, 1823
Сапотильтик Сапотильтик 4 наурыз, 1831
Сапотилан Сапотилан-де-Вадильо 1 мамыр, 1886
Сапотлан-дель-Рей Сапотлан-дель-Рей 13 қаңтар, 1913
Сапотлан-эль-Гранде Сиудад Гусман 23 маусым, 1824
Сапотланехо Сапотланехо 27 наурыз, 1824
Халиско — 78595.9 — Мексика — 1960646.7 —