Кіріспе
Австралиялық қоныс аударушы және зерттеуші Джон Бэтмен (21 қаңтар 1801 – 16 мамыр 1839) – австралиялық мал өсіруші, кәсіпкер және зерттеуші. Ол Мельбурн қаласын құрудағы рөлімен ең танымал. Жаңа Оңтүстік Уэльс британдық колониясында туып өскен Бэтмен 1820 жылдары Ван Димен жеріне (қазіргі Тасмания) қоныстанды, онда ол қарасораларға қарсы күресу және Қара соғыста аборигендерді қырғынға салуымен көзге түсті. Кейін ол Порт-Филлип қауымдастығын құрды және Австралия материгіндегі Порт-Филлип аймағын зерттеуге экспедиция ұйымдастырды, мақсаты – жаңа елді мекен құру. 1835 жылы Бэтмен Порт-Филлиптегі аборигендермен келісім жасасты, оларға мыңдаған гектар жер үшін құрал-жарақ, көрпелер және азық-түлік ұсынды. Бірақ үкімет бұл келісімді күшін жойды деп жариялады және аборигендердің ұрпақтары оны даулап келеді. Бұл экспедиция нәтижесінде Мельбурн қаласы құрылды, ол Викторияның астанасы және Австралияның ең ірі және маңызды қалаларының біріне айналды. Бэтмен өзінің сотталған әйелі Элизабет Каллаганмен және жеті қызымен бірге колонияға көшіп келіп, қазір Бэтмен төбесі деп аталатын жерге қоныстанды. Ол көп ұзамай 38 жасында сифилис ауруынан қайтыс болды. Бэтменнің келісімі – еуропалықтардың Австралияның аборигендерімен жерді бірден иеленудің орнына келісім немесе мәміле жасауға жасаған жалғыз әрекеті. Алайда Бэтменнің ниеттері мен келісімнің заңдылығы тарихи тұрғыдан қызығушылық тудырып, пікірталас тудырады.
John Batman (21 January 18016 May 1839) was an Australian grazier, entrepreneur and explorer. He is best known for his role in the founding of Melbourne. Born and raised in the then British colony of New South Wales, Batman settled in Van Diemen's Land (modern day Tasmania) in the 1820s, where he rose to prominence for hunting bushrangers and leading massacres of Aboriginal people in the Black War. He later co founded the Port Phillip Association and led an expedition which explored the Port Phillip area on the Australian mainland with the goal of establishing a new settlement. In 1835, Batman negotiated a treaty with Aboriginal people in Port Phillip by offering them tools, blankets and food in exchange for thousands of hectares of land. However, the treaty was declared void by the government and it has been disputed by Aboriginal descendants. This expedition ultimately resulted in the founding of Melbourne, eventual capital of Victoria and one of Australia's largest and most important cities. Batman moved to the colony with his convict wife, Elizabeth Callaghan, and their seven daughters, settling on what is now known as Batman's Hill. He died of syphilis shortly afterwards at the age of 38. Batman's treaty stands as the only attempt by a European to engage Australian Aboriginal people in a treaty or transaction rather than simply claiming land outright. However, Batman's motives and the validity of the treaty remain of great historical interest and debate.
Ерте өмір
Джон Бэтмен 1801 жылғы 21 қаңтарда Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясының Паррамата қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Уильям мен Мэри Батман 1797 жылғы 2 маусымда "Ганг" кемесімен Сиднейге келді. Уильям өткен жылы ұрланған селитраны алғандығы үшін он төрт жылға сотталды, ал әйелі онымен бірге жүру үшін жол ақысын төледі, сонымен қатар Мария мен Роберт атты балаларын да алып келді. 1826 жылдың басында Бэтмен баушрэнгер Мэтью Брейдиді ұстады, нәтижесінде үкімет оған қосымша жер берді. Брейди билік органдарымен болған қақтығыста аяғына жарақат алған, бірақ қашып құтылған. Бэтмен Брейдиді іздеп, қарусыз өздігінен шықты және оны кездейсоқ тапты. Ол бұтада ақсап келе жатқан бір адамды көрді, дереу оған асықты. Ол Брейди еді. Бэтмен оны қарсылық көрсетпей беріліп, онымен бірге қайтуға көндірді. Заңнан тыс адам ауыр сырқатқа шалдыққан және қатты азап шеккен, сондықтан сұрағандай істеді. Брейди Лаунсестон түрмесіндегі билік органдарына тапсырылды, кейін өлім жазасына кесілді. Ол Хобартта дарға асылды.
Кейінгі өмірі
Бэтмен және оның отбасы Коллинз көшесінің батыс жағында Бэтмен төбесі деп аталатын жерге қоныстанды. Тасманиядағы "Кингстон" мүлігін сатып, бұрынғы сотталған Элизабет Каллаган әйелі және жеті қызын Мельбурнге әкелгеннен кейін, ол 1836 жылғы сәуір айында төбесінің іргесінде үй салды. 1837 жылғы қарашада оның ұлы Джон дүниеге келді. Кейіннен ол әйелінен алыстады. Өмірінің соңғы айларында Бэтменді абориген қызметкерлері күткен, олар оны тоқылған себеттен жасалған арбада тасыған. 1839 жылғы 6 мамырда Бэтменнің қайтысынан кейін оның жесірі мен отбасы Бэтмен төбесіндегі үйден көшіп кетті, ал үйді әкімшілік кеңселерге пайдалану үшін үкімет иелігіне алды. 1837 жылы жасалған Бэтменнің өсиеті, оның қайтыс болған кезде ескірген еді, өйткені оның балаларына қалдырылған көптеген мүліктер бұрын-ақ сатылып кеткен. Оның денесі қайта қазылып, оның бәсекелесі (және қарсыласы) Джон Паско Фокнердің есімімен аталған Фокнер зиратына қайта жерленді. 1922 жылы көк тастан жасалған обелиск салынды, ол кейін Батман даңғылына көшіріліп, 1992 жылы Королева Виктория базарына қайтарылды. Обелискіде "айналаңа қара" деген мағына беретін латынша "circumspice" деген жазу бар, Мельбурн қаласының барлық мұрасы осы кісіге тиесілі. Обелискіде сондай-ақ 1835 жылы Джон Бэтмен келгенге дейін Мельбурн "қоныстанбаған" жер болғандығы айтылған. Австралиялық спринтер Дэниел Бэтмен Джон Бэтменнің тікелей ұрпағы екенін мәлімдеді, бірақ Бэтменнің жалғыз ұлы Джон Чарльз Бэтмен 1845 жылғы 11 қаңтарда Ярра шарлауында суға батып, небәрі 8 немесе 9 жасында қайтыс болғандықтан, бұл мәлімдеме күмәнді.
Қазалаулар туралы дау
Көптеген аборигендердің өліміне жауапты болғанына қарамастан, Бэтмен аборигендерге көңіл жасыған адам болған деп есептеледі. Бэтменнің тарихи беделі XXI ғасырда сынға ұшырады, және көптеген сын-ескертпелер оның Тасманиядағы жергілікті тұрғындарды өлтіруіне қатысты болды. 2016 жылы Даребин кеңесі бірауыздан Бэтмен паркінің атауын өзгертуге дауыс берді. Қазір ол Гумбри паркі деп аталады, Гумбри (Джесси Хантер) – Вурунджери басшысы Уильям Барактың шөбересі және Хельсвиллдегі Корандеррк аборигендердің қорығында туған соңғы қыз. 2017 жылы суретші Бен Куилти Бэтменнің мүсінін Мельбурн қаласының орталықтан алып тастауға шақырды, оны "американдық конфедераттарды мейірімді етіп көрсететін" жаппай кісі өлтіруші деп сипаттап, "оның мүсініндегі жазуды 'жаппай кісі өлтіруші' деп өзгерту әділдік сезімімді біршама қанағаттандыруы мүмкін" деді. 2018 жылы Батманның Виктория сайлау округі таратылып, абориген саяси белсендісі Уильям Купердің құрметіне Купер округі деп қайта аталды.