Кіріспе
Жауынгерлік спорт – қарсыласпен күресуді және әртүрлі лақтырулар немесе техникалар арқылы басымдыққа қол жеткізуге тырысуды қамтитын жекпе-жек өнері және жауынгерлік спорт. Күрес тұтқамен күресу, лақтырулар, жерге түсіру, буын бұрау, бекіту және басқа да күрес тәсілдері сияқты әртүрлі күрес техникаларын қамтиды. Көптеген күрес әдістері жекпе-жек өнеріне, жауынгерлік спорт түрлеріне және әскери жүйелерге енгізілген. Күрес – нағыз бәсеке, ал кәсіби күрес – спорттық қойылым. Күрес еркін күрес, грек-рим күресі, дзюдо, самбо, халық стилі, ұстау, ату, люта ливре, бағыну, сумо, пехлуани, шуай джао және тағы да басқалар сияқты әртүрлі жарыс формаларында кездеседі. Күрес алғаш рет б.з.д. 708 жылы өткен ежелгі Олимпиада ойындарында 18-ші Олимпиадада пайда болды. Әртүрлі ережелері бар, сондай-ақ дәстүрлі тарихи және заманауи стильдердің көптеген түрлері бар. "Күрес" термині ескі ағылшын тілінде wræstlunge (палестраға түсіндірме) деп аталады.
the sport
Wrestling is a martial art and combat sport that involves grappling with an opponent and striving to obtain a position of advantage through different throws or techniques, within a given ruleset. Wrestling involves different grappling type techniques such as clinch fighting, throws and takedowns, joint locks, pins, and other grappling holds. Many different wrestling techniques have been incorporated into martial arts, combat sports, and military systems. Wrestling is genuine competition; professional wrestling is athletic theatre. Wrestling comes in different competitive forms such as freestyle, Greco Roman, judo, sambo, folkstyle, catch, shoot, luta livre, submission, sumo, pehlwani, shuai jiao, and others. Wrestling first appeared in the ancient Olympic Games as an event during the 18th Olympiad in 708 BC. There are a wide range of styles with varying rules, with both traditional historic and modern styles. The term "wrestling" is referenced in late Old English as wræstlunge (glossing palestram).
Тарих
Күршік – спорттың ең көне түрлерінің бірі. Күршіктің тарихы шамамен 15 мың жыл бұрын Франциядағы үңгірлердегі суреттерге дейін жетеді. Вавилон мен Египеттік бейнелерде күрескерлер қазіргі спортта қолданылатын әртүрлі ұстау тәсілдерін қолданып жатқандары көрсетілген. Күршік туралы әдеби сілтемелер Ескі өсиетте және ежелгі үнділік Ведаларда кездеседі. Жаратылыс кітабында атамыз Яқуптың Құдаймен немесе періштемен күрескені айтылады. Гомердің б.з.д. 13 немесе 12 ғасырындағы Троя соғысын баяндайтын "Илиада" шығармасында да күрес туралы айтылады. Үнді эпостары Рамаяна мен Махабхаратада күрес өнеріне, соның ішінде күреске қатысты мәліметтер бар. Сары император Жолу шайқасында Чи Ю көтерілісшісіне қарсы Шуай Цзяо арқылы шайқасты. Бұл ертедегі күрес стилі алғаш рет "цзяо ди" (мүйіздермен соққыласу) деп аталды. Ежелгі Грекияда күрес аңыздарда, әдебиетте және философияда маңызды орын алды. Көп жағдайда қатыгездікке толы күрес ежелгі Олимпиада ойындарының басты спорты болды. Ежелгі римдіктер грек күресінен көп нәрсе алды, бірақ түрлі ережелерді енгізу арқылы оның қатыгездігін азайтты. Күршік туралы мәліметтер Ежелгі грек және рим әдебиеттерінде жиі кездеседі. Көптеген философтар мен басшылар күреспен айналысты және/немесе өз еңбектерінде осы спортқа жиі сілтеме жасады, олардың ішінде Платон, Сократ, Аристотель, Ксенофонт, Эпиктет, Сенека, Плутарх және Марк Аврелий есімдерін атауға болады. Дикаэарх Платонның Истмия ойындарында күрескенін жазған. Платонның көптеген диалогтары күрес мектептерінде өтеді. Ежелгі грек лирикалық ақыны Пиндар Олимпиада, Дельфи, Коринф және Немеяда өткен пангеллендік фестивальдар – Олимпиада, Пифия, Истмия және Немей ойындарына арналған жеңіс жырларын төрт кітапқа біріктірді. Бұл жырлар күрес, бокс, панкратион және басқа да спорттық жарыстарда жеңіске жеткен ерлер мен жастарды құрметтеу үшін жазылған. Орта ғасырларда, яғни 5-15 ғасырларда, күрес танымал болды және Англия, Франция және Жапония сияқты көптеген патшалық отбасыларының қамқорлығын көрді. Америкаға алғашқы британдық қоныс аударушылар күрес дәстүрін алып келді. Қоныс аударушылар күрестің американдықтардың арасында да танымал екенін байқады. Әуесқой күрес Солтүстік Америка колонияларының алғашқы жылдары дамыды және кейіннен елдік жәрмеңкелерде, мерекелік шараларда және әскери жаттығуларда танымал іс-әрекет ретінде пайда болды. АҚШ-та алғашқы ұйымдастырылған ұлттық күрестік турнир 1888 жылы Нью-Йорк қаласында өтті. Күршік 1904 жылы Сент-Луис қаласында өткен Олимпиада ойындарынан бастап барлық заманауи Олимпиада ойындарында бағдарламаға енгізілді. Греко-рим күресі 1896 жылы өткен алғашқы заманауи Олимпиада ойындарында көрсетілді, бірақ 1900 жылғы ойындарда өткізілмеді. Спорттың халықаралық басқарушы органы – Біріккен Дүниежүзілік Күршік (UWW) 1912 жылы Бельгияның Антверпен қаласында Халықаралық Күршік Стильдері Федерациясы (FILA) ретінде құрылды. Бірінші жылдық NCAA күресі чемпионаты 1928 жылы Айова штатының Эймс қаласында өтті. Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласында орналасқан USA Wrestling 1983 жылы АҚШ-тың әуесқой күресінің ұлттық басқарушы органы ретінде құрылды.
Ел бойынша
Ежелгі Мысырда күрес туралы куәліктер қабірлердегі жазбаларда (б.з.д. 2300 ж.) және египеттік өнер туындыларында (б.з.д. 2000–1085 ж.) кездеседі. Ежелгі Грецияда грек күресі кең таралған жартылай әскери өнер болды (б.з.д. 1100–146 ж.). Мұнай күресі Түркияның ұлттық спорты және оның тамыры Орталық Азияға дейін жетеді. Гректерді римдіктер басып алғаннан кейін грек күресі римдік мәдениетке сіңіріліп, Рим империясы кезеңінде (б.з.д. 510–500 ж.) римдік күреске айналды. Шуай-цзяо – Қытайдан шыққан күрес стилі, аңыз бойынша, 4000 жылдан астам тарихы бар. Араб әдебиеті Мұхаммедті шебер күрескер ретінде бейнелейді, ол бірде күмәнданушыға қарсы жекпе-жекте жеңіске жеткен. Византия императоры Василий I, сарай тарихшыларының айтуынша, сегізінші ғасырда Болгариядан келген мақтанғаш күресшіге қарсы күресте жеңген. 1520 жылы «Алтын мата алаңында» өткен салтанатта Францияның Франциск I Англияның Генрих VIII королін күреске шақырды. Осы әртүрлі стильдер Америка Құрама Штаттарындағы ең танымал күрес түрі – халық стиліне негіз болды. Бір француз «Еуропалық еркін күресті кәсіби спорт түріне ұйымдастырған» деп есептеледі. Бұл стиль 19 ғасырға қарай қалыптасты, сол кезде күрес Еуропаның көптеген жәрмеңкелері мен фестивальдерінде көрсетілді. Греко-рим күресі мен қазіргі еркін күрес жақын арада ресми жарыстарда реттелді, бұл ішінара гимназиялар мен спорт клубтарының дамуына байланысты болды. Еуропадан бастап греко-рим турнирлерінің жеңімпаздарына үлкен ақшалай сыйлықтар берілді, ал еркін күрес стилі 1800 жылдардың соңында Ұлыбритания мен АҚШ-та жылдам тарады. Көп ұзамай кәсіби күрес греко-рим күресінің және еркін күрестің әлемде танымалдылығын арттырды. 1896 жылы алғашқы заманауи Олимпиада ойындарында греко-рим күресінен жарыстар өтті. Еркін күрес 1904 жылы Олимпиада ойындарының бағдарламасына енгізілді, ал әйелдер еркін күресі 2004 жылы Олимпиада ойындарына қосылды. Кельт күресінің бай тарихы бар, күрес 1839 жылдан 632 жылға дейінгі аралықта (ғалымдар келіспейді) және 12 ғасырда нормандар басып кіргенге дейін Таильтеан ойындарында еске алынған. Корнуолл күресі, Гурен, жаға және шынтақ күресі сияқты түрлі стильдердің ортақ түбірден дамыған болуы мүмкін. 1921 жылдан бері Біріккен Дүниежүзілік Күршіліс (UWW) әуесқой күресті спорттық тәртіп ретінде реттейді, ал кәсіби күрес, бастапқыда заңды спорт түрі болған, бірте-бірте театрландырылды, бірақ әлі де спорттық қабілетті талап етеді. Бүгінде әлемнің көптеген елдері Олимпиадаға ұлттық күрес командаларын жібереді. Швейцарияда неміс күресінің (ringen) жергілікті түрі – швинген, бүкіл елде өтетін аймақтық жарыстармен (Schwingfest) танымал халықтық спорт түрі болып табылады.
Мифология
Күрстің алғашқы деректерінің бір бөлігін күрес мифологиясында табуға болады. Гилгамеш дастаны: Гилгамеш Энкидумен күрескеннен кейін көшбасшы ретінде беделін орнатты. Грек мифологиясы Зевстің әкесі Кроноспен күрескеннен кейін жердің билеушісі ретінде көтерілуін тойлайды. Геракл мен Тесей адамдармен де, жануарлармен де күрескенімен әйгілі болды. Махабхаратада шебер күрескерлер Бхима мен Джарасандха арасындағы "малла двандва" (күрес кездесуі) сипатталған. Шахнаме (Патшалар кітабы) кітабындағы Рустамды ирандық пахлевандары ең ұлы күрескер деп есептейді.
Қазіргі заманғы халықаралық пәндер
UWW анықтаған күрес түрлері екі санатқа бөлінеді: халықаралық күрес түрлері және ұлттық күрес түрлері. Олимпиадалық бағыттардың үшеуі: грек-рим күресі, ерлер еркін күресі және әйелдер еркін күресі. UWW сондай-ақ, осыған байланысты стильдерді де мақұлдайды: grappling, әуесқой панкрациясы, белбеу күрес alysh, pahlavani күресі, жағажай күресі және африкалық күрес. Самбоға 1966 жылы UWW-нің бұрынғы ұйымы FILA халықаралық стиль мәртебесін берген.
Грек-рим күрес
Греко-рим (GR) – халықаралық спорт түрі және Олимпиада ойындарында басты екі күрес түрінің бірі. Бұл күрес түрі жоғарғы дене бөлігімен шабуылдауға басымдық береді, оның ішінде күшті "жоғары амплитудалы" лақтырулар бар. Греко-рим ережелері бойынша, кез келген қимыл жасағанда қарсыластың белдеуінен төменге шабуыл жасауға тыйым салынады (ұстау, аяқтан жығыту және аяқтарды белсенді, бірақ пассивті емес қолдану шектеледі). Ұпайлар лақтыру амплитудасы, қарсыластың арқасын төсенішке тигізу және қарсыластың белсенсіздігіне байланысты беріледі. Греко-рим күресшісі қарсыласының екі иығын бірден төсенішке басып, жеңіске жете алады ("төсу"). Греко-рим күресіндегі танымал спортшы – Ресейден Александр Карелин.
Еркін күрес
Еркін күрес (FS, WW) – халықаралық спорт түрі және Олимпиада ойындарында ерлер мен әйелдер үшін ұсынылатын екі күрес түрінің бірі. Бұл стиль күрескерге немесе оның қарсыласына қарсы шабуыл жасау және қорғану кезінде аяқтарын пайдалануға рұқсат береді. Еркін күрес «ұстауға болатын күрес» түрінен бастау алады және ұпайлар лақтырудың амплитудасы, қарсыластың арқасын төсенішке жақындыру және қарсыластың белсенсіздігі негізінде беріледі. Еркін күресші қарсыласының екі жауырынды да төсенішке басып, бірден жеңіске жете алады ("төсу"). Бұл күрес түрі американдық мектеп және колледж күресіне ұқсас, бірақ еркін күрес стилінде лақтыру амплитудасына көбірек мән беріледі. Колледж әйелдер күресінде екі ереже жиынтығы қолданылады: NCAA-да еркін стиль, ал NCWA-да стандартты колледж ережелері.
Бағынышты күрес
Субмиссиялы күрес түрлі күрестік салалардан алынған техникалар мен ұстанымдарды қамтиды. Грэпплинг екі стильге бөлінеді: ноги және ги. No gi (GNG) стилінде спортшылар шорты және Rashguard деп аталатын тарылту көйлек киеді. Ги-грепплингте (GWG) спортшылар кимоно немесе ги киеді. Осы спорттың мақсаты – қарсыласты жерге құлатып, бақылауға алып, мойын қысып немесе буын бұрап жеңіске жеткенімен аяқтау.
Әуесқойлық
Панкрация (PK) – грек тіліндегі "pan" және "kratos" сөздерінен құралған және "барлық күш" деген мағына беретін ежелгі жартылай жекпе-жек өнері. Бұл өнер 648 ж.б.д. көне Олимпиада ойындарына енгізілген. Қазіргі заманғы әуесқойлық панкрация – әр түрлі жүйелердің техникаларын қамтитын аралас жекпе-жек өнерінің (MMA) бір түрі. Кездесулерде күрес және соққы беру техникалары қолданылады.
Белбеу күресі
Алыш – түркі тілдес халықтардың Орталық Азиядағы дәстүрлі күресінің атауы. Күрескерлер жарыс барысында міндетті түрде бір-бірінің белбеуін ұстап тұруы керек. Сондықтан бұл күрес "белбеулі алыс" немесе "алыс белбеулі күрес" (BWUWW) деп те аталады.
Пахлавани күрес
Пахлавани күресінің бастауы ежелгі Персияға дейін барып, оны ирандық мифтік батырлар жаттықтырған делінеді. Ол жекпе-жек өнері, дене шынықтыру, күштік жаттығулар және музыканы біріктіреді, ал бастапқыда жауынгерлерді дайындау үшін қолданылған. ЮНЕСКО бұл күресті әлемдегі ең ұзақ сақталған спорт түрлерінің бірі деп таниды. Ең шебер күрескерлер пахлеван (батыр) атағын иеленеді. Бұл еркін күреске ұқсас, алайда күрескерлер белден тізеге дейін жететін шалбар және белдік киеді. Олар қарсыластың шалбарын немесе белдігін ұстап, аяқтарын, белін пайдаланып, жабысып, аяғын аударып, көтеріп немесе лақтырып, қарсыласының иығын төңкеріп түсіруге тырысады.
Жағажайда күрес
UWW, сол кезде FILA деп аталған, 2004 жылы жағажай күресінің нысанын қалыптастырды. Жағажай күресі (ЖК) – диаметрі белгілі бір өлшемдегі құммен толтырылған шеңбер ішінде ер немесе әйел күресшілердің тік тұрып күресуі. Бұл стиль бастапқыда күрес кілемдері қолданылғанға дейін қолданылған ережелерді қайталайды, ал жағажай күресі халықаралық жарыс күресінің ең көне түрі саналады. Күресшілер арнайы күрес формасының орнына шолуан киімдерін киеді. Күресшілер сондай-ақ спандекс немесе спорттық шорт кие алады. UWW 2015 жылы халықаралық ережелерді өзгертті, қазіргі ережелер күресшілерге қарсыласын жерге құлату, шектен шығару немесе қарсыласын арқасына түсіру арқылы ұпай жинауға мүмкіндік береді. Жыл сайынғы Әлем чемпионатынан басқа, жағажай күресінен Жастар Олимпиадасы, Азия ойындары, Down Under ойындары, Жерорта теңізі ойындары және 2019 жылғы Әлемдік жағажай ойындары сияқты жарыстарда да сынға салынады.
Халықтық стильдер
Халық күресі – UWW ережелері қолданылмайтын, әртүрлі мәдениеттерге немесе географиялық аймақтарға тән дәстүрлі күрес түрін білдіреді. Халық күресінің көптеген стилдерінің мысалдары: Корнуолл күресі, еуропалық артқы ұстау күресі, Камберленд күресі және «ұстасаң ұста» (catch as catch can) күресі (Англиядан), Өзбекстанның құрашы, Тәжікстанның гуштеенгирисі, Сібірдің хуреші, Италияның Лотта Кампиданезесі, Мьянманың набаны, Индияның пехлуанисі, Индонезияның пенжанг гулаты, Швейцарияның швингені, Эфиопияның тигелі, Индияның нага тайпасының кене күресі, Қытайдың шуай джаосы және Кореяның ссайремі. UWW халық күресі стильдерін халықаралық күрес түрлері ретінде мойындамайды. Кельт күрес стильдері (мысалы, Корнуолл күресі, Шотландияның артқы ұстауы, Камберленд күресі, Гоурен және жең және шынтақ күресі) – халық күресінің бір бөлігі болып табылады және олардың өз реттеуші органдары бар, ал кейбіреулері басқа ұйымдарға мүше. Мысалы, Корнуолл күрес қауымдастығы UWW-мен байланысты Британ күрес қауымдастығының құрамына кіреді. Халықаралық кельт күрес федерациясы (FILC) осы стильдердегі күресшілер арасында халықаралық жарыстарды ұйымдастырады. Халық күресі стильдері халықаралық деңгейде танымал. Мысалы, Корнуолл күресінен турнирлер мен жарыстар АҚШ, Австралия, Оңтүстік Африка, Жаңа Зеландия, Англия және Корнуоллда тұрақты түрде, ал Жапония, Канада және Мексикада мерзімі белгісіз өткізіліп келеді. Сонымен қатар, 1520 жылғы Алтын киім алаңынан бастап, 1928 жылдан бері үздіксіз өткізіліп келе жатқан Корнуолл мен Бретань арасындағы «Inter Celtic» турнирлері де бар.
Майлы күрес
Майлы күрес (yağlı güreş), сондай-ақ майлы күрес деп те аталады, Түркияның ұлттық спорты. Күрескерлер зейтүн майымен денелерін жағуы себепті осылай аталады. Бұл өзбек курашы, тувалық күреші және татар және башқұрт көрәші (köräş) сияқты күрес түрлерімен байланысты. "Чемпион" деген мағынаны білдіретін пехливан деп аталатын күрескерлер, дәстүрлі түрде су буқасының терісінен, ал соңғы уақытта бұзау терісінен жасалған қолмен тігілген киспеттер киеді. Олимпиадалық күрестен айырмашылығы, майлы күресте киспетті тиімді ұстап алу арқылы жеңіске жетуге болады. Сондықтан пехливан қарсыласының киспетіне қолын салып, оны басып алуға тырысады. Осы әрекет арқылы жеңіске жету "пача казик" деп аталады. Алғашқыда жекпе-жектердің ұзақтығы белгіленбеген және бір немесе екі күнге созылуы мүмкін еді, бірақ 1975 жылы бас пехливан үшін 40 минутқа, ал пехливан санаты үшін 30 минутқа шектелді. Жеңімпаз анықталмаса, тағы 15 минут – пехливан санаты үшін 10 минут – қосымша күрес өтеді, онда жеңімпазды анықтау үшін ұпайлар есептеледі. 1362 жылдан бері Түркияның Тракия аймағындағы Эдирне қаласында өткізіліп келе жатқан жыл сайынғы Кыркпинар турнирі – әлемдегі ең көне, үздіксіз өткізіліп келе жатқан ресми спорттық жарыс. Соңғы жылдары бұл күрес түрі басқа елдерде де танымал болып келеді.
Американың колледж күресінен
Колледж күресі (сонымен қатар, халық стиліндегі күрес деп те аталады) – АҚШ-та колледждер мен университеттерде қолданылатын күрес түрі. Бұл стиль, өзгерістермен, жоғары және орта мектептерде, сондай-ақ жас күрескерлер үшін де қолданылады. Бұл термин осы стильді әлемнің басқа бөліктеріндегі күрес түрлерінен және Олимпиада ойындарындағы грек-рим күресінен және еркін күрестен ажырату үшін пайдаланылады. АҚШ-тағы кейбір жоғары мектептерде негізгі командамен қатар жасөсперімдер және бірінші курс студенттерінің командалары құрылған. Жасөсперімдер мен бірінші курс студенттерінің күрес командалары бәсекелестерді салмағымен ғана емес, жасымен және күреспен өткізілетін уақыт мөлшерімен де шектейді. Мысалы, кейбір жасөсперімдер мен бірінші курс студенттерінің турнирлерге қатысуына рұқсат етілмейді, себебі күрескердің қысқа мерзім ішінде төбелес алаңында өткізетін уақытының шегі бар. АҚШ-тағы әйелдер колледж күресі NCAA-да еркін күрес ережелерін, ал NCWA-да стандартты колледж ережелерін қолданады. Қазіргі уақытта колледж күресі жарыстарын қадағалайтын бірнеше ұйым бар: NCAA-ның I, II және III дивизиялары, NAIA, NJCAA және NCWA. NCAA I дивизиясы күрестің ең беделді және қиын деңгейі саналады. Мекеме қай спорт ұйымына қосылуды таңдайды, бірақ тұрақты маусымдағы жарыстар барысында басқа деңгейдегі және ұйымдардағы командалармен де бәсекелесе алады. Колледж маусымы қазан немесе қараша айында басталып, наурыз айында өтетін Ұлттық чемпионат турнирімен аяқталады.
Кәсіби күресу
Кәсіби күрес көбінесе биік рингте аяқталады, бокс сияқты. Жарыстар ретінде жарнамаланғанымен, бұл жекпе-жектер көбінесе көрсетулер болып табылады, жеңімпаздары көңіл көтеру үшін алдын ала шешіледі. Заңды күрес шеберлігі 20 ғасырдың соңына дейін күрес индустриясында бағалы құрал болып келді. Алайда, кейде нағыз күрес матчтары (көбінесе рингтен тыс жеке немесе бизнес дауларды шешу үшін) бизнестің басында өткізіліп, 1930 және 1940 жылдарға дейін жалғасты. Риңде өздерінің нағыз шеберліктерін қолдану қаупі соңынан да ондаған жылдар бойы сақталды. Кәсіби күрестің бастауы 19 ғасырдың соңындағы "көтеруге тырыс" жарыстарында жатыр. Еуропалықтар бақылаудағы және классикалық Греко-Рим стилін ұнатса, 1880 жылдардан бастап американдықтар кейін еркін күрес деп аталған, кең ауқымды стильді ұнатты. Американың ең жақсы "көтеруге тырыс" күрескерлері өздерінің шеберліктерімен ақша таба алатынын білгенде, кәсіби күрес пайда болды. Бастапқыда, бұл жарыстар әуесқойлық матчтарға ұқсас болды, бірақ уақыт шектеуі болмады, және қарсыласты бағындыру және мойын қысып ұстау рұқсат етілді. Әуесқой күрес 1940 жылдарға дейін кәсіби күреспен бірге өмір сүрді, содан кейін спорт көбірек театрландырылды. Осы кезеңдегі күрескерлер өздерінің нағыз шеберліктеріне байланысты "ұстаушылар" немесе "атушылар" деп аталды, олардың саны қазіргі заманға дейін азайып келеді. Осы дәуірдің танымал күрескерлері: Мартин "Фермер" Бернс, Фрэнк Готч, Том Дженкинс, Чарльз Катлер, Джо Стечер, Эрл Кадок, Станислаус Збишко, Эд "Жабысушы" Льюис, Ад Сантел, Джон Песек, Джим Лондос, Рей Стил, Дик Шикат және Лу Тез.
Спорттық ойын-сауық
Кейде "америкалық стильдегі" кәсіби күрес деп аталатын WWE, AEW, Impact Wrestling және ROH сияқты компаниялар бүкіл әлем бойынша кәсіби күрес турнирлерін өткізеді. Кездесулер өте театрландырылған, спортшылар арасындағы қарым-қатынастар сияқты драмалық оқиғалар матчтарға дайындық пен жарнамалаудың бір бөлігі ретінде жасалып, көрсетіледі. 1980-жылдардың ортасында танымалдылығы артатынша, АҚШ-тағы кәсіби күрес "аумақтар" деп аталатын аймақтық монополиялардың картелі ретінде ұйымдастырылған. Осы аймақтардың кейбірінде (әсіресе Оңтүстік және Орта Батыс АҚШ-та) күрес салыстырмалы түрде аз театрландырылған, неғұрлым күрделі стильде өткізілді, ол жергілікті қалауларға байланысты шынайы спорттықтан қараңғы зорлық-зомбылыққа дейін өзгерген.
Британдық/Еуропалық күресу
Біріккен Корольдікте кәсіби күрестің өзге стилі қалыптасып, Батыс Еуропаға тарады (континенттік Еуропаның ағылшын тілінде сөйлемейтін елдерінде ол "Catch" деп белгілі болды). Дәстүрлі түрде осы стильде матчтарды насихаттау үшін сюжеттік желілер мен эпизодтар аз қолданылды, олардың көп бөлігі нағыз күрес жарысының атмосферасын сақтады. Көптеген елдерде кәсіби күрестің бұл түрі кең танымалдылыққа ие болды, әсіресе Ұлыбритания мен Францияда, екі елде де 1950 жылдардан 1980 жылдардың соңына дейін ұлттық телеарналар өз жұлдыздарын бүкіл елге таныстырды (сондай-ақ, 1980 жылдары Италиядағы жекеше жергілікті телеарналарда, 1980-1990 жылдары Уэльстегі валли тіліндегі теледидарда және сол кезеңдегі алғашқы спутниктік спорт арналарында тұрақты көрсетілді), бірақ кейіннен төмендеп, теледидарда да, жалпы мәдениетте де импортталған американдық күреспен ығыстырылды. Ұлыбританиядағы (сондай-ақ Франция мен Германияда шамалы дәрежеде) кейбір ұйымдастырушылар әлі де осы стильдегі тікелей эфирдегі шоуларды ұйымдастырып келеді, бірақ американдық үлгідегі қарсыластарынан күшті бәсекеге тап болып отыр.
Пуроресу
Жапондық кәсіби күресі, сонымен қатар пуроресу деп аталады, Солтүстік Америкадағы күрестің ойын-сауық стилінен гөрі көбінесе спорт түрі ретінде қарастырылады. Британдық/Еуропалық күреске ұқсас, оларда аз және күрделендірілмеген сюжеттік желілер мен бұрыштар болады, сондай-ақ шынайы спорттық бәсекелестік атмосферасы бар. Мұндай бағыттың көп бөлігі екі еуропалық күрескер/жаттықтырушы Карл Гоч пен Билли Робинсонның ықпалынан туындады. Олардың 1970-ші жылдардың басында Жапонияда өткізген жекпе-жектері кәсіби күрестің таза күрестік элементіне қызығушылықты арттырды. Көрікті жапон күрескерлерінің қатарында Рикидозан, Гигант Баба, Антонио Иноки, Мицухару Мисава, Кента Кобаши, Шинья Хашимото және Кейджи Муто бар. Атыс стиліндегі күрес дәстүрлі пуроресуден туындап, жақын ұрысқа негізделген стильді жасауға бағытталды. Атыс стилі әуесқой күресі, қабылдау күресі, кикбоксинг және бағындыру күресінің қосындысынан тұрды. Атыс стиліндегі күрес кейіннен аралас жекпе-жектерге арқау болды деп есептеледі.
Бос күрес
Мексикалық кәсіби күрес, сондай-ақ "луча либре" деп аталады, – ерекше қабылдаулар қолданылатын күрес стилі. Көптеген орындаушылар, "лучадор" (жекеше – "лучадор") атымен белгілі, мансаптарын маска киіп бастайды, бірақ көпшілігі мансаптары барысында маскаларын жоғалтады. Дәстүр бойынша, кездесу үш раундтың үздіксіз өтетінін білдіреді, уақыт шегі жоқ. Әр "лучадор" өзінің ерекше күрес стилін немесе "estilo de lucha" қолданады, ол әуедегі шабуылдардан, соққылардан және күрделі бағындыру қабылдауларынан тұрады. Мексика мен Пуэрто-Рикодағы танымал "лучадорлар": Эль Санто, Көк Шайтан, Мил Маскарас, Перро Агуайо, Карлос Колон, Коннан, Л. А. Парк және Мистико. Мексикада өнер көрсеткен бірнеше күрескер АҚШ-та да жетістікке жетті, олардың ішінде Эдди Герреро, Рей Мистерио (кіші) және Дос Карас кіші / Альберто Дель Рио бар.
Цирк күрес
XIX ғасырдағы Францияда грек-рим күресі стиліндегі кәсіби күрестің алғашқы көрсетілімдерін цирктегі күшті адамдар жиі ұйымдастырды. Бұл стиль кейіннен Шығыс Еуропа цирктарына, әсіресе Ресейге тарады, онда кеңес кезеңінде цирктердің маңызды бөлігі болды және көбінесе "француз күресі" деп жарнамаланды. Иван Поддубный соғыстар аралық кезеңде өз Отанында және одан тыс жерлерде үлкен даңққа ие болды.
Дзюдо
Дзюдо – джуджитсудан туындаған жапон күресінің бір түрі. Дзюдоның ерекшелігі – онымен айналысатын адамдар, яғни дзюдокалар, ауыр күрмеңке және шалбар, «ги» деп аталатын киім, сонымен қатар белбеу киеді. «Ги» қарсыласты ұстап, оны лақтыру немесе тұншықтыру үшін қолданылады. Дзюдода кейбір тұншықтыру қабылдаулары мен буын бұралауларға рұқсат беріледі, бірақ көбінесе балалар үшін оларға тыйым салынады. Дзюдо Жапонияда, сондай-ақ Франция, Ресей және Шығыс Еуропа елдерінде кең таралған спорт түрі.
Самбо
Самбо – 20 ғасырда Кеңес Одағында (әсіресе Ресейде) пайда болған жекпе-жек өнері. Ол орыс тілінде "құралсыз өзін қорғау" деген сөздердің бас әріптерінен құралған және бастауын Кеңес қарулы күштерінен алады. Оның ықпалы әртүрлі, техникалары грек-рим және еркін күрес сияқты екі халықаралық күрес стилінен бастап дзюдо, дзюджитсу, еуропалық халық күресі және тіпті фехтование сияқты спорт түрлерінен алынған. Спорттық самбо ережелері жарыс дзюдо ережелеріне ұқсас, түрлі аяқ құлыптары мен қорғаныс тұрулары Кеңес Одағындағы ұлттық күрес стильдерінен алынған, бірақ тұншықтыруға рұқсат етілмейді.