Кіріспе

Gillette – американдық қырыққыштар мен жеке күтім бренді. Gillette – Procter & Gamble (P&G) корпорациясына тиесілі қауіпсіз қырыққыштар және басқа да жеке күтім өнімдерінің американдық бренді. АҚШ-тың Массачусетс штатының Бостонында орналасқан, ол 2005 жылы P&G компаниясына біріккенге дейін әртүрлі брендтер астында өнім жеткізуші The Gillette Company компаниясына тиесілі болды. Gillette компаниясын 1901 жылы Кинг С. Джиллет қауіпсіз қырыққыш өндіруші ретінде құрды. 1975 жылдан 1991 жылға дейін бас директор ретінде Колман М. Моклердің басшылығымен компания Рональд Перлеман мен Coniston Partners-тен бірнеше рет сатып алуға тырысуларға ұшырады. Gillette компаниясының активтері P&G-нің ішкі "Global Gillette" деп аталатын бөлімшесіне енгізілді. 2007 жылдың шілдесінде Global Gillette таратылып, Procter & Gamble-дің басқа екі негізгі бөлімдеріне – Procter & Gamble Beauty және Procter & Gamble Household Care-ге қосылды. Gillette брендтері мен өнімдері осыған сәйкес екі бөлімше арасында бөлінді. Массачусетс штатының Бостонындағы Gillette зерттеу және әзірлеме орталығы (R&D) және Gillette South Boston өндіріс орталығы ("Gillette World Shaving Headquarters" деп белгілі) әлі де Procter & Gamble-ге тиесілі Gillette бренді астындағы функционалды жұмыс орындары ретінде жұмыс істейді. Gillette компаниясының Braun және Oral B еншілес компаниялары да P&G компаниясының құрамында сақталды.

Басталуы мен алғашқы жылдары

Gillette компаниясы мен бренді 19 ғасырдың соңында сатушы және өнертапқыш Кинг Кэмп Жилетт бір рет қолданылатын жарақтары бар қауіпсіз бритва туралы ой ойлап тапқан кезде пайда болды. Сол кездегі қауіпсіз бритвалар негізінен тік бритваның қысқа бөліктерінен тұрды, олар тіреуге бекітілген болатын. Жарақтарды әр қырқу алдында қайрау қажет еді, ал кейін уақыт өте келе кескішпен қайталау қажет болатын. Жилеттің өнертабына оның Crown Cork & Seal Company компаниясындағы тәлімгері Уильям Пейнтер шабыттандырды, ол Crown пробкісін ойлап тапқан еді. Пейнтер Жилетті, Crown пробкісі сияқты, бір рет қолданғаннан кейін тастауға болатын нәрсе ойлап табуға ынталандырды. Жилетт бұл идеяны 1895 жылы ойлап тапса, жұмыс істейтін үлгіні жасау және патент бюросына ұсынуға болатын суреттерді дамытуға алты жыл кетті. Жилетт жұқа болаттан жарақтарды өндіру әдісін табуға қабілетті адамды табуда қиындыққа тап болды, бірақ ақырында MIT-тің химия мамандығы бойынша бітірген Уильям Эмери Никерсонды тапты. Жилетт және жобаның басқа мүшелері 1901 жылдың 28 қыркүйегінде "Американдық қауіпсіз бритва компаниясын" құрды. Компания өндірісті бастау үшін қажетті соманы Жилеттің ескі досы Джон Джойс инвестициялағанша қаржыландыру мәселесіне тап болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1920 жылдар

Премиум баға саясатының арқасында Gillette Safety Razor Company компаниясының қырғыштары мен пышақтарының сатылымы 1908 жылдан 1916 жылға дейін шамалы қарқынмен өсті. Бір рет қолданылатын қырғыш пышақтары әлі де кеңінен таралған өнім емес еді, ал шаштараздықтар мен тік қырғышпен өзін-өзі қырқу әлі де күтім жасаудың танымал әдістері болып табылды. АҚШ халқының көпшілігінде екі күндік сақал өсіру жиі кездесетін жағдай еді. Бұл 1917 жылы АҚШ Орталық державаларға соғыс жариялағаннан кейін өзгерді; әскери ережелер әрбір сарбаздың жеке қырқу жинағын қамтамасыз етуін талап етті, ал Gillette компаниясының бір рет қолданылатын пышақтары бар ықшам жинағы, бритваларын қайталау қажеттілігі болмайтын бәсекелестерінен асып түсті. Gillette бритвасын АҚШ армиясы мен теңіз күштерінің белгілерімен безендірілген әскери үлгідегі корпус дизайны арқылы сатты және 1917 жылы компания 1,1 миллион бритва сатты. 1918 жылы АҚШ әскері әрбір әскери қызметшіге Gillette қырқу жинағын беруді бастады. Gillette компаниясының сатылымы 3,5 миллион бритва мен 32 миллион пышаққа жетті. Осының нәтижесінде миллиондаған сарбаздар Gillette бритвасын қолданып күнделікті қырқуға үйренді. Соғыстан кейін Gillette бұл тәжірибені ішкі нарықта пайдаланды және соғыс кезінде қалыптасқан әдетті нығайту үшін жарнаманы қолданды. Gillette компаниясының алғашқы бритва патенты 1921 жылдың қарашасында аяқталуға тиіс еді, алдағы бәсекелестікке қарсы тұру үшін компания 1921 жылдың көктемінде «Жаңа жетілдірілген Gillette қауіпсіздік бритвасын» ұсынды және бүгін компанияға таныс бритва мен пышақтардың бағалық саясатына көшті. «Жаңа жетілдірілген» бритва 5 долларға сатылды (1921 жылғы 5 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) – бұл бұрынғы бритваның сату бағасы болса, ал бастапқы бритва «Ескі тип» деп қайта аталды және «Брауни» деген атпен арзан қаптамада 1 долларға сатылды (1921 жылғы 1 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Кейбір «Ескі тип» модельдері әртүрлі қаптамаларда орташа есеппен 3,50 долларға сатылатын болса, «Брауни» бритвалары Gillette-ті орташа адам үшін қолжетімдірек етіп, компанияның пышақ нарығын едәуір кеңейтті. 1917 жылдан 1925 жылға дейін Gillette компаниясының сатылымы он есеге өсті. Соғыс аяқталғаннан кейін компания шетелдегі қызметін кеңейтіп, Лондонға жақын Слау қаласында «Жаңа жетілдірілген» бритвалар жасау үшін өндіріс орнын ашты және Еуропа мен әлемнің басқа аймақтарында ондаған кеңселер мен еншілес компаниялар құрды. 1920 жылдардың соңында Gillette компаниясы бәсекелесі AutoStrop патентті бұзды деген айыппен сотқа тартылды. Сот ісі соттан тыс келісіммен аяқталды, Gillette AutoStrop компаниясын дауыс беру құқығы жоқ 310 000 акцияға сатып алуға келісті. Алайда, келісімге қол қойылмас бұрын, аудит жүргізу кезінде Gillette компаниясы өзінің сатылымын және табысын бес жыл ішінде 12 миллион долларға арттырғаны және осы көрсеткіштерге негізделген басшыларына сыйлықтар бергені анықталды. AutoStrop сатып алуға келісті, бірақ оның орнына дауыс беру құқығы бар үлкен мөлшердегі басым акцияларды талап етті. Бірігу туралы 1930 жылдың 16 қазанында хабарланды, нәтижесінде AutoStrop иесі Генри Гейсман Gillette компаниясының бақылау үлесіне ие болды.

1930 жылдар және Екінші дүниежүзілік соғыс

Ұлы депрессия Gillette компаниясының нарықтағы позициясын күрт әлсіретті. 1920 жылдары компания жаңа пышақтарды өндіру технологиясы бойынша өзінің бәсекелестерінен қалып қойды, сапаны бақылауды жіберді және 1930 жылы жаңа Kroman бритвасын және тот баспайтын болаттан жасалған пышақтарды тезірек нарыққа шығару үшін өндірістік жабдықтың мүмкіндігін арттырып жіберді. 1932 жылы Gillette пышақтардың сапасының төмендеуі үшін кешірім сұрады, Kroman пышағын қайтарып алды және оның орнына Blue Blade (алғашқыда Blue Super Blade деп аталған) пышағын ұсынды. Депрессия жылдарында Gillette Brushless Shaving Cream (қылшықсыз қырқу кремі) және аз сатылғандықтан жақын уақытта өндірілімі тоқтатылған электрлік қырқу машинасы сияқты жаңа өнімдерді де ұсынды. 1938 жылы Gillette Thin Blade (жұқа пышақ) пышағын ұсынды, ол Blue Blade пышағынан арзан және шамамен жартылай жеңіл болды, бірақ оның өндірілу құны да шамамен бірдей болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде төмен құнды өнімдерге жоғары сұраныс пен көміртекті болаттың жетіспеуіне байланысты Thin Blade пышағы бірнеше жыл бойы Blue Blade пышағынан танымал болды. 1939 жылдан бастап Gillette спорттық іс-шараларда жарнамаға елеулі қаржы жұмсауға кірісті, өйткені Дүниежүзілік сериядағы жарнамасы компания күткеннен екі есе көп сатуға әкелді. Кейіннен ол радио бағдарламасын демеушілік етті – Gillette Cavalcade of Sports (Гиллетт спортының кавалькадасы), ол 1940 жылдардың соңында теледидарға да көшті. Cavalcade сол кездегі көптеген маңызды спорттық оқиғаларды (Кентукки Дерби, университеттер аралық футбол ойындары, бейсбол және т.б.) көрсеткенімен, ол кәсіби бокс трансляцияларымен танымал болды. Gillette компаниясы Ұлы депрессия кезінде ішкі нарықта күшті бәсекелестікке тап болса да, шетелдегі операциялар компанияны аман сақтауға көмектесті. 1935 жылы Gillette компаниясының табысының жартысынан астамы шетелдегі операциялардан түсті, ал 1938 жылы – Gillette үшін ең қиын депрессиялық жыл, нарықтағы үлесі 18 пайызды құрады – компанияның 2,9 миллион долларлық табысының көбі АҚШ-тан тыс жерден түсті. AutoStrop компаниясының Бразилиядағы зауыты Gillette компаниясына Латын Америкасына кеңейтуге мүмкіндік берді. Англияда Gillette және AutoStrop операциялары Gillette атауымен біріктірілді, содан кейін компания Лондонда жаңа пышақ өндіру зауытын салды. 1937 жылы Gillette компаниясының Берлин зауыты Германияның 900 миллион пышағының 40 пайызын өндірді және Германияның пышақ нарығының 65-75 пайызын иеленді. Екінші дүниежүзілік соғыс Gillette компаниясының отандық және халықаралық деңгейде пышақ өндірісін азайтты. Соғыстың салдарынан көптеген нарықтар жабылды, неміс және жапон әскерлері компанияның зауыттары мен мүлкін тартып алды, ал Gillette компаниясының Бостон мен Лондондағы зауыттары ішінара қару-жарақ өндірісіне қайта жарақтандырылды. 1942 жылы Соғыс өндірісі жөніндегі кеңес Gillette компаниясына барлық қырғыштары мен көптеген пышақтарын АҚШ әскеріне беруге бұйрық берді. Соғыс аяқталғанға дейін әскерилерге 12,5 миллион қырғыш және 1,5 миллиард пышақ берілді. Gillette сонымен қатар АҚШ армиясына әскери барлауда көмектесті, неміс желілерінің артында жүрген құпия агенттер үшін неміс пышақтарының көшірмелерін жасады, осылайша олардың жабдықтары бойынша сәйкессіздіктерге байланысты олардың кімдігін анықтау мүмкін болмады. Компания сонымен қатар тұтқындардың компас ретінде пайдалана алатын екі қырлы магнитті пышақтарды және сақтау құралдарында ақша мен қашу карталарын жасыратын қырғыштарды өндірді.

Соғыстан қалпына келтіру және әртараптандыру

Соғыстан кейінгі жылдары Gillette компаниясы АҚШ және Англиядағы ірі өндіріс орындарын жаңғырту, бірнеше шетелдік зауыттардың қуатын кеңейту және соғыс кезінде жабылған зауыттарды қайта ашу арқылы өндірісті жылдам арттыра бастады. Компания Швейцарияда жаңа зауыт ашып, Мексика қаласында пышақтар шығара бастады. 1946 жылы сату 50 миллион долларға жетті, ал 1947 жылы Gillette миллиардтаған пышақ сатты. 1950 жылы Gillette компаниясының АҚШ-тағы пышақ нарығындағы үлесі 50 пайызға дейін өсті. 1950 жылдары компания ескі еуропалық зауыттарын жаңартты және кейбіреулерін көшірді: мысалы, Париж зауыты Аннесиге көшірілді. 1947 жылы Gillette Gillette Super Speed бритвасын және онымен бірге компания соғыс кезінде әзірлеген Speed pak пышақ сақтағышын ұсынды. Сақтағыш пышақты өткір жиегіне тигізбей, тікелей бритваға сыға беруге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол пайдаланылған пышақтарды сақтауға арналған бөлімі бар еді. 1948 жылы Gillette үйге арналған тұрақты толқындар жиынтығын шығаратын The Toni Company компаниясын сатып алды, кейіннен шампунь және шаш спрейі сияқты басқа да әйелдерге арналған өнімдерге қадам басты. 1955 жылы компания Paper Mate қаламдарын шығаратын компанияны сатып алды, ал 1960 жылы Right Guard аэрозольді дезодорантын таныстырды. 1962 жылы Gillette бір рет қолданылатын ауруханалық жабдықтарды шығаратын Sterilon Corporation компаниясын сатып алды. Телевизиялық жарнама Gillette-тің соғыстан кейінгі өсуінде маңызды рөл атқарды. Компания 1944 жылы теледидарда жарнама беруді бастады және 1950 жылы алты жылға Дүниежүзілік серияға эксклюзивті демеушілік құқығын алу үшін 6 миллион доллар жұмсады. 1950 жылдардың ортасына қарай Gillette жарнамалық бюджетінің 85 пайызы теледидар жарнамасына жұмсалды. Компания сонымен қатар Toni өнімдерін жарнамалау үшін "Артур Годфри және оның достары" телешоуын және 1958 жылғы "Мисс Америка" сайысын және оның жеңімпазын демеушілік етті. Соғыстан кейін Gillette компаниясының басты мақсаты АҚШ-тағы сұранысты қанағаттандыру және кейіннен ішкі бизнесті кеңейту болғанмен, компания Латын Америкасы және Азия сияқты өсуге әлеуеті бар шетелдік нарықтарда кеңейуді жалғастырды. Алайда, суық соғыс Gillette-тің әлемнің көптеген бөліктеріндегі қызметін шектеді және компанияның Ресей, Қытай, Шығыс Еуропа, Таяу Шығыс, Куба және Азияның кейбір аймақтарындағы нарықтарына кіруіне кедергі келтірді. Көптеген елдер өз нарықтарында жұмыс істеуді жалғастыру немесе оларға кіру үшін шетелдік кәсіпорындардың жергілікті меншігін талап етті. АҚШ және Еуропа нарықтарынан тыс жерлерде Gillette нарықтардың ашылуын күтіп, өндіріс орындарын және тарату желілерін салуға уақыт пен ақша жұмсады. Gillette-тің бірлескен кәсіпорындарының кейбіреулеріне 1970 жылы өндіріс бастаған 40 пайыздық Gillette және 60 пайыздық Малайзиялық шағын зауыт, сондай-ақ 51 пайыздық мемлекеттік меншіктегі Ирандық өндіріс зауыты кірді. Иран зауыты 1979 жылғы Иран революциясына дейін Gillette-тің ең ірі және ең заманауи зауыттарының бірі болды, онда аятолла Хомейни билікке келді және американдық бизнес жаңа үкіметтің жауы ретінде қарастырылды, бұл Gillette-ті операцияны тоқтатуға және елден кетуге мәжбүр етті.

Супер көк және Уилкинсон шогы

1960 жылы Gillette компаниясы Super Blue балғасын, компанияның алғашқы қапталған балғасын және 1930 жылдардағы Blue Blade-ден кейін бірінші рет айтарлықтай жақсартылған қырғыш балғасын ұсынды. Жаңа балға силиконмен қапталды және Gillette зертханалық сынағында балғаның қылдарға жабысуын азайту арқылы әлдеқайда ыңғайлы және жақын қырқулар жасады. Super Blue сәтті шықты және Blue Blade және Thin Blade-дің сатылымынан асып түсті. 1961 жылдың соңында Gillette-тің екі қырлы пышақ нарығындағы үлесі 90 пайызға дейін өсті, ал компанияның жалпы пышақ нарығындағы үлесі 70 пайызға жетті. 1962 жылы, Super Blue балғасын ұсынғаннан екі жыл өткен соң, Wilkinson Sword тот баспайтын болаттан жасалған қапталған қырғыш балғасын ұсынды. Пайдаланушылардың айтуынша, бұл балға ең жақсы көміртекті болаттан жасалған балғалардан үш есе ұзақ өткір болды, соның ішінде Gillette балғаларынан да. Уилкинсонның ұсынысы Gillette-ті таң қалдырды және компания кішігірім бәсекелестері, Schick және American Safety Razor Company өздерінің тот баспайтын болаттан жасалған балғаларын ұсынғанда жауап беруге тырысты. Алайда, Super Blue балғасының силикон қаптамасын әзірлеу кезінде Gillette Wilkinson Sword қолданған қапталған тот баспайтын болаттан жасалған балғаларды өндіру әдісін де тапты және оны Wilkinson-нан бұрын патенттеуге үлкерді. Нәтижесінде, ағылшын компаниясы Gillette компаниясына нарыққа шығарған тот баспайтын болаттан жасалған балғалары үшін роялти төлеуге мәжбүр болды. Gillette өзінің тот баспайтын болаттан жасалған балғасын нарыққа шығаруға асықпады, өйткені Super Blue үлкен сәттілікке жеткен еді және оны ұзақ қызмет ететін балғамен алмастыру пайданы азайтуы мүмкін еді. Компания бастапқыда Super Blue-дан жоғары пайда табуды жоспарлаған, сонымен бірге жақсырақ тот баспайтын болат қорытпасын да әзірлеген. Gillette ақырында 1963 жылдың тамызында, Wilkinson-ның тот баспайтын балғаларынан бір жыл өткен соң, Gillette Stainless балғасын нарыққа шығарды. Осы оқиғаның нәтижесінде Gillette компаниясының екі қырлы балға нарығындағы үлесі 90 пайыздан 70 пайызға дейін төмендеді. Gillette Stainless балғаларын ұсынғаннан екі жыл өткен соң, компания Еуропада Super Silver деп аталатын Super Stainless балғаларын шығарды, олар жақсартылған болат қорытпасынан жасалған. Gillette сонымен қатар пластик картриджге орнатылған тот баспайтын болаттан жасалған балғаның үздіксіз орамасын қолданатын Techmatic деген жаңа қырғышты ұсынды. Жабдықталған Super Blue балғаларының сәттілігі Gillette компаниясының балға өндірісінде химияның металлургия сияқты маңызды бола бастаған кезеңнің басталуын білдірді. Super Blue-дің қаптамасы Gillette-тің британдық және американдық ғалымдарының бірлескен жұмысының нәтижесі болды. Уилкинсонмен болған оқиғаның нәтижесінде, Gillette-тің сол кездегі төрағасы Карл Гилберт компанияның АҚШ-тағы ғылыми-зерттеу және даму құрылыстарына жұмсаған қаражатын арттырды, Мэриленд штатының Роквилл қаласында ғылыми-зерттеу орталығын салуды қолдады және Англиядағы ғылыми-зерттеу қызметін одан әрі кеңейтуге ынталандырды.

Trac II: Картридждік бритгаткаларға көшу

Gillette компаниясының алғашқы екі жақты бритвасын жасау 1964 жылдың басында Англиядағы компанияның Рединг зертханаларында басталды. Жаңа қызметкер Норман С. Уэлш тандемді жарақтармен тәжірибе жасап, ол "гистерезис эффектісі" деп атаған құбылысты ашты; жарақ мұртты шашақ түбінен тартып шығарып, содан кейін кеседі, ал екінші жарақ мұртты одан да қысқа кесе алады, одан ол түбірге қайта кірмей тұрып. Содан кейін алты жыл бойы Уэлш және оның әріптестері гистерезис эффектін пайдалану жолын іздеді, көбінесе кейін Атра екі жақты жүйесі ретінде танылатын нәрсеге назар аударды. Атра бритвасы екі жарақты пластик картриджде, бір-біріне қарама-қарсы жиектерімен орналастырылған. Бритваны пайдалану үшін қолданушы оны жоғары-төмен, сүртіп қимылмен қозғауы керек еді, ал мұрттар жоғары және төмен қарай қозғалғанда кесілетін. "Rex" кодолық атымен тағы бір екі жақты жүйе болды, бірақ ол көптеген техникалық мәселелерге тап болды және Атрадан қалып қойды. Тұтынушылардың сынақтарында Атра бритвасы қолданыстағы бритва жүйелерінен жақсы нәтиже көрсетті, бірақ Gillette маркетингтік басшылары бритваны пайдалану үшін қажетті бейтаныс сүртіп қимылға байланысты бритва қолданушылары қарсылық танытуы мүмкін деп қорқыды. Атра жобасы 1970 жылдың ортасында толыққанды нарыққа шығаруға дайын болғанмен, қаптама және өндіріс машиналары дайын тұрған күйі, Gillette Rex-ті аяқтау үшін дамуды бастауды шешті, себебі ол жаңа қырқу әдісін үйренуді қажет етпеді. Жоба сәтті аяқталды, Атра тоқтатылды, ал Gillette 1971 жылдың күзінде алғашқы екі жақты бритваны – енді Trac II деп аталған – жариялады. Trac II премиум сегментін бағындырды және Wilkinson Sword компаниясының бір жақты картридждерді пайдаланған Bonded Blade жүйесіне қарсы тұруға уақытында шықты.

Бір рет пайдаланылатын бұйымдар

1974 жылы француздық Société Bic компаниясы әлемдегі бірінші бір рет пайдаланылатын қырқыштың прототипін ұсынды. Алғаш рет Грекияда сатылып, сәтті сатылым көрсеткеннен кейін, Италия мен көптеген басқа Еуропа елдеріне тарады. Gillette компаниясы Bic компаниясы АҚШ-қа өзінің қырқыштарын әкелгенге дейін бір рет қолдануға болатын құрылғыны жасауға асықты. Gillette Bic-ке ұқсас бір пышақты қырқышты жасады, бірақ көп ұзамай бұл тұжырымды көк пластиктен жасалған тұтқасына қалыпталған Trac II картриджінен тұратын қырқыш пайдасына тастады. Gillette бұл бір рет пайдаланылатын құрылғыны 1976 жылы, Bic қырқышы АҚШ-қа жеткенге бір жылдай қалғанда, «Жақсы жаңалық» деп таныстырды және Bic пен басқа да бәсекелестер нарыққа шыққаннан кейін нарықта көшбасшылықты орнатуға қол жеткізді. «Жақсы жаңалық» Еуропада әртүрлі атаулармен шығарылды және Bic-тің қырқышынан кем емес, кейде тіпті сәттірек болды. Gillette тез арада өзінің қырқыштарын Bic әлі қол жеткізбеген нарықтарға, мысалы Латын Америкасына жеткізді, онда қырқыш Prestobarba деп аталды. Латын Америкасында Gillette қырқышты бірнеше нарық сегменттерінде сату арқылы «қан тозу» стратегиясын қолданды: кеңінен жарнамаланған Prestobarba-мен қатар, қырқыш Мексикада Permasharp II және Бразилияда Probak II сияқты әртүрлі атаулармен сатылды және кем дегенде 10-15 пайызға арзан бағамен ұсынылды. Арзан нұсқалар көгілдір Prestobarba-дан сары пластиктен жасалған, эргономикалық жағынан ыңғайсыз тұтқасымен ерекшеленді, сонымен қатар оларға жарнама жасалмады немесе тіпті Gillette-тің қырқыштарының ең тиімді өнімдерін сатуға бағытталған кері маркетинг қолданылды. Бұл стратегия сәтті болды және кейінірек нарыққа кіргендер үлкен үлес ала алмады. Бұл тәсілдің тиімділігі дәлелденгеннен кейін, Gillette-тің Ресей, Польша және Азия мен Таяу Шығыс нарықтарындағы еншілес компаниялары да осы стратегияны қолдана бастады. Gillette Bic және басқа да бәсекелестерге қарсы нарықта көшбасшылықты сақтап қалуға тырысқанмен, бір рет пайдаланылатын қырқыштардың танымалдылығы, олардың өндіріс құнының картридждерге қарағанда жоғары болуы және баға бәсекелестігі компанияның табысын төмендетті. Gillette бастапқыда бір рет пайдаланылатын өнімдер жалпы қырқыштар мен пышақтар нарығының 10 пайызын ғана алады деп үміттенеді, бірақ 1980 жылға қарай бір рет пайдаланылатын өнімдер әлемдік қырқыштар нарығының 27 пайызын (сату көлемі бойынша) және жалпы кірістің 22 пайызын құрады. Джон У. Саймонс 1979 жылы Gillette компаниясының Еуропалық сату тобының директоры болғаннан кейін Gillette компаниясын басқа бағытқа бұруды бастады. Gillette компаниясының жақсы сатылуына және Еуропадағы қырқыштар мен пышақтар нарығының үлкен үлесіне қарамастан (70 пайыз, АҚШ-тан жоғары), ақша ағыны төмендеді. Саймонстың пікірінше, мәселе Gillette компаниясының бір рет пайдаланылатын өнімдер нарығында Bic компаниясымен бәсекелесуге тырысуы болды, бұл оның тиімді картридждік қырқыштарының сатылымын азайтады. Саймонс Еуропадағы бір рет пайдаланылатын өнімдерге жұмсалатын маркетингтік бюджетті қысқартты және жарнама агенттігі BBDO-ның Лондон филиалынан Gillette-тің Contour сияқты пышақ және қырқыш жүйелерін ерлер үшін тартымды ету үшін жарнамалық науқан жасауды тапсырды. Жаңа маркетингтік стратегия, шығындарды қысқарту және өндірісті орталықтандыру пайданы арттырды. 1985 жылы Gillette-тің еуропалық нарықтағы табысы 96 миллион долларды құрады, ал екі жыл бұрын ол 77 миллион долларды құрады. 1980 жылы Gillette Atra-ны ұсынды, ол Еуропада Contour деп белгілі болды, бұл қос пышақты, иілгіш басы бар қырқыш. Ол алғашқы жылы АҚШ-та ең көп сатылатын өнімге айналып, ақырында Еуропа нарығында да көшбасшы болды.

Сатып алулар мен сатып алу әрекеттері

1984 жылы Gillette компаниясы тіс күтімі саласындағы Cooper Laboratories компаниясынан Oral B Laboratories-ті 188,5 миллион долларға қолма-қол ақшамен сатып алуға келісті. 1986 жылы Revlon Group компаниясының Рональд Перлман Gillette компаниясының 86,1 пайызын 3,8 миллиард долларға сатып алуды ұсынды, бұл компанияның құнын 4,1 миллиард долларға бағалады. Gillette сондай-ақ Revlon компаниясына тиесілі акцияларды 558 миллион долларға қайта сатып алды. 1987 жылдың маусым және тамыз айларында Revlon Gillette компаниясын сатып алу үшін тағы 4,66 миллиард және 5,4 миллиард долларға ұсыныс жасады, бірақ екі ұсыныстың да Gillette компаниясының директорлар кеңесі қабылдамады. 1988 жылы Coniston Partners компаниясы Gillette компаниясының акцияларының шамамен 6 пайызын сатып алды. Төрт директорлық орынға ие болу және Gillette компаниясын сатуға мәжбүрлеу мақсатымен Coniston сәуір айында акционерлердің сенім білдіру дауысын өткізуге мәжбүрледі. Компаниялар бір-біріне қарсы сотқа жүгінді, нәтижесінде тамыз айында келісімге келді. Gillette шамамен 16 миллион акцияны 720 миллион долларға қайта сатып алды, ал Coniston үш жыл бойы Gillette акцияларын көптеп сатып алмауға, акционерлердің сенім білдіру дауысына қатыспауға және компанияны басқаруға тырыспауға келісті. 1989 жылы Уоррен Баффеттің Berkshire Hathaway компаниясы 600 миллион долларлық Gillette-тің айырбасталатын артықшылық акцияларын сатып алды. Баффет компанияның директорлар кеңесіндегі бос орынды иеленді және өзінің үлесін "басқару құрылымы өзгерген жағдайда немесе сақтандыру органдары Gillette-тің қаржылық жағдайы нашарлаған жағдайда акцияны сатуға мәжбүрлеген жағдайда" сатуға келісті, бұл компанияны иелену мүмкіндігін азайтады. 1989 жылдың соңы мен 1990 жылдың басында Gillette Солтүстік Америка мен Батыс Еуропаның 19 елінде 175 миллион долларлық маркетингтік науқанмен жаңа Sensor өнімін іске қосты.

1990 жылдардың басында

1990 жылы Gillette Wilkinson Sword компаниясының АҚШ және Еуропа емес операцияларын сатып алуға әрекеттенді. Әділет министрлігі Gillette ұлттық қырыққыш нарығының шамамен жартысын бақылап тұрған кезде, ең ірі төрт қырыққыш өндірушінің бірін жою арқылы бәсекелестіктің күрт төмендеуіне жол бермеу үшін Уилкинсонның АҚШ-тағы активтерін сатуға тыйым салды. Gillette 1992 жылы хош иісті қырқу гельдері, дезодоранттар және тері күтіміне арналған заттарды қоса, ерлерге арналған күтім өнімдерінің Series желісін іске қосты. Компанияның SensorExcel өнімі 1993 жылы Еуропа мен Канадада, ал 1994 жылы Ұлыбритания мен АҚШ-та пайда болды. 1996 жылы Gillette әйелдер мен жасөспірім ұлдарға арналған бірнеше жаңа өнімдерді ұсынды, олардың ішінде SensorExcel for Women, ылғалдандырғыш, қырқуға арналған гель және денеге шашыратылатын спрей болды.

Бұршақ соғыстарының басталуы

1998 жылы компания Gillette Mach3 жаңа қырқу жүйесін ұсынды, бұл нарықта үстемдік құрған екі жүзді жүйеге үшінші жүзді қосу арқылы қарсы шықты. Gillette өнімді әзірлеуге бес жыл жұмсаған және 35 патентпен қорғалған, 300 миллион долларлық маркетингтік кампаниямен ілгерілетті. Mach3 және оның алмастыру картридждері SensorExcel қырығышынан 35 пайызға қымбат болды. 1999 жылға қарай Gillette-тің құны 43 миллиард АҚШ долларына жетті, ал Gillette брендінің құны 16 миллиард АҚШ долларына бағаланды. Бұл компанияның құнының 37%-ын құрады. 2000 жылы Gillette компаниясының директорлар кеңесі бас директор Майкл Хоулиді қызметтен босатып, 2001 жылдың басында оның орнына бұрынғы Nabisco бас директоры Джеймс М. Килтс тағайындалды. 2003 жылы Schick Wilkinson Sword төрт жүзді қырқу жүйесі – Quattro-ны ұсынды, бұл компанияның нарықтағы үлесін 17 пайызға дейін арттырды. Gillette Quattro Mach3 патенттерін бұзуға талпынды деп мәлімдеді. Gillette-тің күш-жігері нәтижесіз аяқталды, бірақ 2005 жылдың ортасына қарай компания жауын-шашынға арналған қырығыштар нарығының шамамен үштен екі бөлігін сақтап қалды.

Procter & Gamble компаниясын сатып алу

2005 жылы Procter & Gamble компаниясы 50 миллиард доллардан астам сомаға Gillette компаниясын сатып алу жоспарларын жариялады, бұл P&G компаниясын әлемдегі ең ірі тұтыну тауарлары компаниясы ретінде бекітетін еді. Бұл мәмілені Федералды сауда комиссиясы мақұлдады. Gillette компаниясы 2005–2006 жылдары әлемдегі алғашқы 5 пышақты қырыққыш, Fusion деп аталатын өнімді ұсынды, бұл компанияның P&G сатып алғаннан кейінгі алғашқы іске қосылуы болды. 2010 жылға қарай Fusion әлемдегі ең көп сатылатын пышақ және қырыққыш брендіне айналды, бұл өнім P&G-нің кез келген бұрынғы өнімінен герек 1 миллиард долларлық жылдық сату көлеміне тезірек жетті. 2010 жылы ұсынылған Gillette Fusion ProSeries тері күтімдерінің желісіне термиялық бет скрабы, бет жуу құралы, лосьон және күннен қорғайтын ылғалдандырғыш кірді. 2012 жылы Gillette Fusion ProGlide Styler шаш пен сақалды күтуге арналған құрал ұсынылды, оның бренд елшілері ретінде André 3000, Gael García Bernal және Adrien Brody тағайындалды. 2015 жылы компания Gillette Shave Club деп аталатын жазылым қызметін іске қосты. 2017 жылы бұл қызмет Gillette On Demand деп қайта брендтелді, ал кейіннен Dollar Shave Club компаниясына патенттік құқық бұзушылық үшін сотқа шағымданылды. Dollar Shave Club-қа қарсы сот процесі Gillette-тің өзінің патенттеріндегі кемшіліктерді ашқаны үшін және жаңадан пайда болған бәсекелестің ықпалын азайтуға жасалған әрекет ретінде сынға ұшырады; Dollar Shave Club қарсы талап бергеннен кейін екі айдан соң сот ісі тоқтатылды. 2019 жылы компания TerraCycle компаниясымен серіктестікке келісіп, кез келген брендтің пышақтарын, қырыққыштарын және қаптамаларын қайта өңдеуге арналған АҚШ-тағы бағдарлама құрды. 2020 жылы Gillette 2030 жылға қарай бастапқы (қайта өңделмеген) пластиктің қолданылуын 50 пайызға азайтуға және барлық зауыттарда қалдықтарды полигонға тастауды тоқтатуға міндеттенді.

Екі қырлы қауіпсіздік бритсалары

Алғашқы қауіпсіз қырыққыш, жаңа бір рет қолданылатын жүзімен, 1903 жылы сатылымға шықты. "Super Speed" қырыққышы 1966 жылы қайтадан қара шайырмен қапталған металл тұтқасымен жаңартылды. Ол 1988 жылға дейін өндірісте болды. 1966 жылдан 1975 жылға дейін ұзын пластикалық тұтқасы бар "Knack" үлгісі шығарылды. Еуропада "Knack" 1978 жылдан 1988 жылға дейін "Slim Twist" және "G2000" деген аттармен сатылды, ал кейіннен "G1000" деп аталатын нұсқасы Англияда жасалып, 1998 жылға дейін сатылды. Пластикалық жұқа тұтқасы бар "Tech" қырыққышының заманауи нұсқасы әлі де бірнеше елде "7 сағат", "Gillette", "Nacet", "Minora", "Rubie" және "Economica" аттарымен өндіріліп, сатылуда.

Тауардан шығарылған өнімдер

Techmatic – 1960 жылдардың ортасында шығарылған бір қанатты бритва. Оның құрамында бір рет қолданылатын, тұтқасымен жылжытылатын пышақ жолағы бар патрон болды. Бұл пышақтың жаңа бөлігін ашты және бес пышаққа тең келетін. Бұл өнімдер желісіне Adjustable Techmatic та кірді. Trac II – әлемдегі алғашқы екі қанатты бритва, ол 1971 жылы ұсынылды. Gillette екінші пышақ қажетті соққылар санын азайтады және беттің тітіркенуін басады деп мәлімдеді. Бұл өнімдер желісіне Trac II Plus та кірді. Atra (кейбір нарықтарда Contour, Slalom, Vector деп аталады) 1977 жылы енгізілді. Нұсқаларына «Оригинал», «Жақсы жаңалық! Плюс» және «Жақсы жаңалық! Pivot Plus» кірді. Custom Plus – көптеген нұсқалары бар бір рет қолданылатын бритвалар сериясы: «Тұрақты бір рет қолданылатын бритва», «Айналмалы бір рет қолданылатын бритва», «Custom Plus 3 сезімтал бір рет қолданылатын» және «Custom Plus 3 тыныштандыратын бір рет қолданылатын». Fusion Power Phenom 2008 жылдың ақпан айында шықты. Оның көк және күміс түсті дизайны болды. Басқа тоқтатылған нұсқаларына Fusion Power Gamer кіреді. Body – 2014 жылы ұсынылған, ер адамның денесіне арналған үш қанатты бритва. Алайда, Gillette Body 2018 жылы өндірілімі тоқтатылды.

Қазіргі өнімдер

Gillette Sensor 1990 жылы пайда болды және Дитер Рамс жобалады. Бұл – бірінші серіппелі жиналмалы пышақтары бар бритва. Gillette компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, пышақтар теріге тиген кезде картриджге кері тартылып, кесулердің алдын алады және тегіс қырқуға көмектеседі. Бұл өнімдер желісіне Sensor Excel, Sensor 3 және Sensor 3 Cool да кіреді. Blue II – Good News! брендінің жаңадан таныстырылған, бір рет қолданылатын бритвалардың желісі. Латын Америкасында ол Prestobarba деп сатылды. Бұл желідегі тағы бір өнім – Blue 3, үш пышақты, бір рет қолданылатын, Sensor 3-тен арзан бритвалардың желісі. Mach3 – 1998 жылы ұсынылған алғашқы үш пышақты бритва, Gillette компаниясының айтуынша, ол тітіркенуді азайтады және аз қозғалыспен қырқуға мүмкіндік береді. 2016 жылы P&G компаниясы Gillette Mach3 бритвасын жаңартты: Бұл өнім бір рет қолданылатын, сезімтал теріге арналған және "турбо" нұсқаларында да қолжетімді. Venus – 2000 жылы әйелдерге арналған бритвалар бөлімшесі құрылды. Өнімдердің ішінде Venus Divine, Venus Vibrance, Venus Embrace, Venus Breeze, Venus Spa Breeze және Venus ProSkin Moisture Rich бар. Gillette Fusion – 2006 жылы шыққан бес пышақты бритва. Fusion-ның алдыңғы жағында бес пышақ және артқы жағында дәлдікпен кесу үшін бір қосымша алтыншы пышақ бар. Оның маркетингтік кампаниясын Роджер Федерер, Тьерри Генри және Тайгер Вудс сияқты спорт жұлдыздары жүргізді. Бұл өнімдер желісіне Fusion Power, Fusion ProGlide Shield, Fusion ProGlide, Fusion ProGlide Power және FlexBall технологиясы бар Fusion ProGlide кіреді. ProGlide FlexBall-дың тұтқасы бритва картриджінің икемделуіне мүмкіндік береді. 2012 жылы шыққан Gillette All Purpose Styler – төрт түрлі ұзындықты кесуге арналған, су өткізбейтін сақал қырқу машинасы. Treo – 2017 жылы ұсынылған, қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарды қырқуға көмектесетін күтім қызметкерлеріне арналған алғашқы бритва. Бұл өнім Time журналының 2018 жылғы ең жақсы өнертабыстарының бірі деп танылды және кейіннен 2020 жылы Тұтынушы электроникасы көрмесінде (CES) көрсетілді. SkinGuard – 2018-2019 жылдары ұсынылған, сезімтал терісі бар адамдарға арналған бритва. 2019 жылы компания алғашқы жылытылатын бритваны ұсынды, ол ыстық сүлгімен қырқу сезімін береді. Прототипі CES көрмесінде көрсетілді және кейіннен Time журналы оны 2019 жылғы ең жақсы өнертабыстардың бірі деп атады. Жылытылатын бритва туралы пікірлер әртүрлі болды, мамандар, соның ішінде шаштараздар, оның дизайны кемшілікке толы және 200 долларлық бағасы тым жоғары екенін айтты. King C. Gillette Beard Care Line – компанияның негізін қалаушысының құрметіне 2020 жылдың мамыр айында шығарылған сақалға күтім жасау өнімдерінің желісі. Оған толық ерлер жиынтығы, екі жақты қауіпсіз бритва, қырқу гелі, сақал мен бетке арналған жуу құралы, бальзам және май кіреді. Planet KIND Skincare Line – 2021 жылдың ақпан айында ұсынылған, жаңа және тұрақты қырқу және теріге күтім жасау бренді. Оған бритва, қырқу кремі, ылғалдандырғыш және бетке арналған жуу құралы кіреді. Бритваның 60 пайызы қайта өңделген пластиктен жасалған, ал алмастырылатын пышақтарды бір айға дейін қолдануға болады. Planet KIND компаниясы TerraCycle компаниясымен бірлесіп, бритва мен пышақтарды қайта өңдеуге арналған бағдарлама жасады.

Сын-пікірлер мен даулар

Әрқайсысы "әлемдегі ең жақсы" деп мәлімдейтін, үнемі қымбаттау өнімдерді шығаруға ұмтылысы Gillette-ді өнімдері үшін даулы талаптар жасауға итермеледі. 2005 жылы бәсекелес Wilkinson Sword компаниясы Коннектикут округінің сотына шағымданып, сот шешімімен Gillette-тің талаптары "негізсіз және дұрыс емес" екені, ал Gillette-тің жарнамасындағы өнім демонстрациялары "қатты асыра көрсетілген" және "нағыз жалған" екені анықталды. АҚШ-тағы жарнама қайта жазылса да, сот шешімі басқа елдерде күшін жойған жоқ. Procter & Gamble (P&G) компаниясының қырқу өнімдері Ұлыбританияның Әділ Сауда Офисі тарапынан өндірушілер мен бөлшек саудагерлердің баға белгілеуде келісім жасауына қатысты тергеу жүргізіп жатыр. 2016 жылы Gillette Франциядағы Бәсекелестікті Реттеу Органы тарапынан жеке гигиена өнімдерінің бағасын түзетуі үшін айыппұл төледі. 2019 жылдың қаңтар айында Gillette "Ер адамның қолынан келгенінің ең жақсысы" слоганының 30 жылдығын атап өту үшін "Ең жақсы ерлер бола алады" атты жаңа маркетингтік науқанды бастады. Науқан "Біз сенеміз" атты ұзақ форматты жарнамалық роликпен таныстырылды және ерлер арасында позитивті құндылықтарды насихаттауды мақсат етеді – зорлық-зомбылық, сексизм, сексуалдық шабуыл және токсикалық маскулинность сияқты әрекеттерді айыптайды. Науқан қазіргі әлеуметтік қозғалыстарды мойындағаны және еркектіктің позитивті құндылықтарын қолдағаны үшін мақтау алды, бірақ сонымен қатар оңшыл сыншылар тарапынан солшыл пропаганда деп айыпталды, клиенттерге қарсы айыптаушылық танытты, мизандриялық деп есептелді және Gillette-ті бойкоттауға шақырылды. 2019 жылдың маусым айында P&G Gillette бизнесін 8 миллиард долларға төмендетті, бұл компания басшылары валюта бағамының өзгеруіне, нарықтағы жаңа бәсекелестерге және сақал өсірудің танымалдылығының артуына байланысты болды. Акциялар бағасы құнсызданудан кейін өсті.

Маркетинг

Gillette алғаш рет өзінің ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан "Ер адамның алатыны ең жақсысы" деген слоганын 1989 жылы Super Bowl XXIII кезінде көрсетілген жарнама арқылы таныстырды. Компания MLB, 2010 жылғы Gillette Fusion ProGlide 500 және Олимпиада ойындарының демеушісі болды, сондай-ақ Ұлттық футбол лигасының «New England Patriots» командасының үй стадионы болып табылатын Массачусетс штатының Фоксборо қаласындағы Gillette стадионына атау беру құқығына ие. Роджер Федерер, Тайгер Вудс, Шоaib Малик, Дерек Джетер, Тьерри Генри, Кенан Софуоглу, Пак Джи Сонг, Рахул Дравид, Рахим Стерлинг, Карл Энтони Таунс және Майкл Кларк сияқты спортшылар, сондай-ақ видео ойындарының белгілі тұлғасы Доктор Дисреспект компанияның демеушілігімен қамтылған. 2009 жылдың қараша айында Гиллетт француз футболшысы Тьерри Генридің қолдауына байланысты Ирландияда бойкотқа ұшырады. ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу ойынында оның көзге түспеген қолмен ойнауы Францияның жеңіске жетіп, Ирландияның турнирдегі мүмкіндіктерін жойды. Келесі айда, осы дауға байланысты, БАҚ Gillette-ті қолдайтын жетекші спортшыларға байланысты «көрінуге болмайтын жаза» байқады, сондай-ақ Тайгер Вудсты (2009 жылдың соңында адалдыққа қатысты жанжалдың ортасында болды) және Роджер Федерердің 2009 жылғы ATP World Tour Finals турнирінде Николай Давыденкодан күтпеген жеңіліске ұшырағанын атап өтті. 2002 жылы ашылғаннан бері Gillette жақын маңдағы Фоксборо қаласындағы Gillette стадионына, Ұлттық футбол лигасының «New England Patriots» командасының үй стадионына атау құқығын иеленді. Алғашқы келісім 2017 жылға дейін күшінде болды; 2010 жылы P&G 2031 жылға дейін жалғасатын 15 жылдық ұзарту туралы келісімге келді. 1990 жылдардан бері компания маркетингтік тізімді пайдаланып, 18 жасқа толған еркектерге осы мерекеде Gillette шамасын тегін жіберу арқылы жарнамалық акциялар жүргізіп келеді. Кейде бұл науқан нәтижесінде үлгілер демографиялық топтан тыс адамдарға, мысалы 50 жастағы әйелге (жинақта "Ерлікке қош келдіңіз" деген слоган болғандықтан) қателікпен жіберіліпті. 2019 жылы Gillette және Twitch серіктестік құрып, Gillette Gaming Alliance киберспорттық тобын және онлайн Gillette өнімдерін сатып алғандарға Twitch Bits (платформаның цифрлық валютасы) ұсынатын Bits for Blades науқанын құрды. 2019 жылғы командада әрқайсысы әртүрлі елді ұсынған он бір стример болды, ал 2020 жылғы командада DrLupo-ны қоса алғанда бес стример болды. 2020–2021 жылдары Gillette NFL ойыншылары Saquon Barkley, Ashtyn Davis, Jalen Hurts, Cole Kmet және Tua Tagovailoa-ны бренд елшілері ретінде тартты.

Ғылым саласында

Лазерлік зерттеулер мен әзірлемелерде Gillette бритваларының жандары белгілі бір лазер сәулесінің тегілу қабілетін жуық шамамен бағалау үшін стандарт емес өлшем ретінде қолданылады; мысалы, "төрт Gillette лазері" төрт жанынан өте алады.

Музыка саласында

Гилетт қырғыш пышағы ағылшын рок-тобы The Kinks үшін белгілі бір дыбысқа қол жеткізу құралы ретінде пайдаланылды. Kinks мүшесі Дейв Дэвис "осы гитара дыбысынан қатты жалықты – немесе қызықты дыбыстың болмауынан" сондықтан ол Мюсуэлл Хиллдегі радио запчастьтары дүкенінен "кішкентай жасыл Elpico күшейткішін" сатып алып, онымен "әртүрлі тәжірибелер жасады", соның ішінде "динамикке баратын сымдарды алып, оған розетка қосып, тікелей AC30-ға (үлкен күшейткішке) қосты", бірақ қалаған дыбысын алмай, ашуланып, "бір жақты Gillette қырғыш пышағын алып, конусты [ортасынан шетіне дейін] кесіп, оны тікелей жыртылған күйі қалдырды, бірақ бұрынғыдай толық болды. Мен тартып, бұл керемет деп ойладым". Дыбыс студияда Elpico-ны Vox AC30-ға қосу арқылы қайта жаратылды. Осы дыбыс, Гилетт қырғыш пышағының арқасында, The Kinks-тің көптеген алғашқы жазбаларында, соның ішінде "You Really Got Me" және "All Day and All of the Night" әндерінде маңызды орын алды.

Канададағы операциялар

1988 жылдың соңында Gillette Монреаль және Торонто қалаларындағы өндіріс операцияларын тоқтату жоспарларын жариялады. Канадалық бөлімшесінің бас кеңсесі Монреальде қалды, ал әкімшілік, таратпа, маркетинг және сату жұмыстары екі қалада да жалғасты. Әлемдік қайта құру аясында, 720 миллион долларлық акцияларды қайта сатып алудан кейін, Канададағы шамамен 600 қызметкер жұмыстан босатылды, бұл қайта құрудың мақсаты "жаһандық өндірісті тиімді ету" болды. 2005 жылға қарай, Gillette Канадада өнім өндірмейтін болды және Эдмонтон, Миссиссауга және Монреаль қалаларында шамамен 200 адамды жұмысқа алды.