Нейтанiel Финнес: Англия саяхаты мен саяси өмірі

Кіріспе

17 ғасырдағы ағылшын саясаткері және діни радикал, 1920 жылы туған ағылшын пэрі және кәсіпкері. Натаниел Файнс, 1608 - 16 желтоқсан 1669 ж., пуритандық дворян және саясаткер Уильям Файнстің кіші ұлы, 1-ші виконт Сэй және Селе. Ол 1640 және 1659 жылдар аралығында бірнеше рет Халықтар палатасында отырды және Бірінші ағылшын азаматтық соғысында Парламенттік армияда қызмет етті. 1643 жылы Бристольді тапсырғаннан кейін, күйреуге ұшырады деп айыпталып, әскерден босатылды және кешірілмей тұрып өлім жазасына кесілді. 1645 жылы ақталып, Оливер Кромвеллді Протекторат кезінде белсенді қолдады, 1655 жылдан 1659 жылға дейін Ұлы мөрдің сақтаушысы болды. 1640 жылы қарашада Ұзақ Парламентке сайланған Файнс 1642 жылы тамызда азаматтық соғыс басталғанға дейін Карл I-ге қарсы оппозицияда жетекші рөл атқарды. Соғыстың алғашқы жылдарында, кез келген құрылған шіркеу нысанына қарсылығы оны Парламентке үстемдік еткен орташа пресвитериандарға қарағанда Кромвель мен тәуелсіздермен біріктірді. Дегенмен, саяси шешімдердің тепе-теңдігіне сенгендіктен, 1646 жылы Парламент жеңіске жеткеннен кейін Карл I-мен келісімге келген бейбіт келісімді қолдады. Осының салдарынан, 1648 жылы желтоқсанда Прайдтің тазалауынан оның кіші інісі Джон Файнспен бірге депутаттар шығарылды және Карл I-нің өлім жазасына тартылуына қатыспады.

Файнс 1653 жылы Кромвель Лорд Протектор болғанда саясатқа қайта оралды, Екінші және Үшінші Протекторат Парламенттерінде депутат болып сайланды, сондай-ақ 1655 жылдың маусымында Ұлы мөрдің сақтаушысы болып тағайындалды. 1658 жылы қыркүйекте Кромвель қайтыс болғаннан кейін, ол өзінің ұлы Ричард Кромвеллдің Лорд Протектор ретінде мұрагерлігін қолдады, бірақ соңғысы 1659 жылы сәуірде отставкаға кеткен кезде лауазымын жоғалтты. 1660 жылғы Стюарттардың қайта орналасуынан кейін, ол Өтемақы және ұмыту туралы акті бойынша кешірілді және 1669 жылдың 16 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін Уилтширдегі Ньютон Тониде тыныш өмір сүрді.

Жеке мәліметтер

Натаниел Файннс 1608 жылы Оксфордширдегі Брутон қамалында, Уильям Файннстің екінші ұлы, 1-ші виконт Сей мен Селе (1582–1662) және Элизабет Темплдің (1648 жылы қайтыс болды) ұлы болып дүниеге келді. Оның бауырлары – ағасы Джеймс (1602–1674), Бриджит, Джон (1612–1708), Констанс және Елизавета. Ол екі рет үйленді, алғаш рет 1636 жылдың тамыз айында сэр Джон Элиоттың қызы, 1628 жылғы Құқық петициясын қабылдауда жетекші рөл атқарған парламент депутаты Элизабет Эллиотқа (1616–1648?) үйленді; кейіннен Карл I оны Лондон мұнарасына қамап, ол 1632 жылы онда қайтыс болды. Олардың екі ұлы тірі қалды: Натаниел (1637–1672), ол әкесінің иеліктерін мұралады, және Уильям (1639–1698), ол 1674 жылы ағасы Джеймстің орнына үшінші виконт Сей мен Селе атанды. Элизавета 1650 жылға дейін қайтыс болды, содан кейін Файннс тағы да үйленді, бұл жолы Франсис Уайтхедке (1621–1691). Олардың төрт қызы болды: Анна, Франсис, Мэри (1663–1737) және Селия (1662–1741), кейіннен Ұлыбританиядағы саяхаттары туралы кітаптар сериясымен танымал болды.

Мансап

Фиенс Винчестер колледжіне оқуға түсіп, 1619 жылы Оксфордтың Нью-колледжіне қабылданды. 1624 жылы бітіргенімен, колледждің мәңгілік мүшесі аталды. Әкесі сияқты пуританин болғандықтан, ол лаудиандық пен епископтыққа кез келген нысанда қарсы болды. 1639 жылы Шотландияға оралып, Англиядағы Келісімшілермен және Оппозициямен байланыс орнатты. Ықшам және Ұзақ Парламенттерде Банбери округінен сайланған парламент мүшесі ретінде шіркеуге жасалған шабуылдарға белсенді қатысты. 14 желтоқсан 1640 жылы заңсыз канондарға қарсы сөйледі, ал 9 ақпан 1641 жылы Тамыр мен тармақ петициясы талқыланғанда епископтықты саяси және діни қауіп-қатер деп бағалады, бұл палата мүшелеріне үлкен әсер етті. Оның есімі бірден шіркеу мәселелерімен айналысатын комитетке қосылды. Желтоқсан айында Сент-Олбанста соғыс кеңесімен сотталды, орынды тиісінше тапсырмағаны үшін кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді. Бірақ ол кешірілді, ал Бристольдің парламенттік армияға оңай берілуі Кромвель мен генералдарды оны толық ақтауға итермеледі. Дегенмен, оның әскери мансабы аяқталды. Шетелге кетіп, саяси аренаға қайта оралғанға дейін біраз уақыт өтті. Уокер мен Принннің оған қарсы қоздырған айыптауларының заңдылығына қатысты пікірталас туды. Екеуі де Бристольдің құлауынан көп ақша мен мүлік жоғалтқан, сондай-ақ Фиенс пен оның отбасына саяси қарсы болған. Сотта көптеген куәлардың саяси мақсатта әрекет етуі мүмкін, және Файенс отбасының саяси фракциясына қарсы кең ауқымды саяси науқанның құрбаны болғанына дәлелдер бар. 1645 жылы Бристоль қайта басып алынғанда, 1643 жылы кездескен қиындықтары асырылмағаны анық болды, ол парламент депутаты болып қайта сайланды. 1647 жылдың қыркүйегінде армия комитетіне кірді, ал 3 қаңтарда қауіпсіздік комитетінің мүшесі болды. Бірақ ол Ньюпорттағы корольдің талаптарын қабылдауды жақтады, нәтижесінде Прайдтің тазалауынан кейін палатадан шығарылды. Кез келген формадағы шіркеу басқаруына қарсы болған ол сол кездегі пресвитериандыққа да қарсы болды және тәуелсіздік пен Кромвельдің партиясына бейімделді. 1654 жылы мемлекеттік кеңестің мүшесі болды, ал 1655 жылдың маусымында үлкен мөрді сақтау жөніндегі комиссар болып тағайындалды, бірақ бұл лауазымға лайықты болмады. 1654 жылғы Бірінші протекторат парламентіне Оксфордширден, ал 1656 жылғы Екінші протекторат парламентіне Оксфорд университетінен сайланды. 1658 жылдың қаңтарында Кромвельдің Лордтар палатасына енді. Протектордың корольдік атақты қабылдауын қолдады және оны бірнеше рет қабылдауға шақырды. Оның қоғамдық мансабы 20 қаңтар 1658 және 2 қаңтар 1659 жылғы сессияларда Ұлы мөрдің бас комиссары ретінде сөйлеген сөздерімен аяқталды, онда Кромвель үкіметінің діни негізіне ерекше мән берілді, бұл Фиенс өмірі бойы бағалаған ерекшелік болды. 1657-1659 жылдар аралығында Ковент-Гардендегі No. 1 Great Piazza-да тұрды. Ұзақ Парламент қайта жиналғанда қызметтен алынды, қалпына келтіруге қатыспады және 1669 жылдың 16 желтоқсанында Уилтширдегі Ньютон Тониде қайтыс болды.

Fiennes attended Winchester College, then entered New College, Oxford in 1619. He graduated in 1624 without a degree, but was made a perpetual fellow of the college as "founder's kin". Like his Puritan father, he strongly opposed Laudianism and Episcopacy in any form, opinions strengthened by his residence in the Calvinist stronghold of Geneva. He returned to Scotland in 1639, and established communications with the Covenanters and the Opposition in England. As Member of Parliament for Banbury in both the Short and Long Parliaments he took a prominent part in the attacks upon the church. He spoke against the illegal canons on 14 December 1640, and again on 9 February 1641 on the occasion of the reception of the Root and Branch petition, when he argued against episcopacy as constituting a political as well as a religious danger and made an impression on the House of Commons, his name being added immediately to the committee appointed to deal with church affairs. He was tried at St Albans by the council of war in December, was pronounced guilty of having surrendered the place improperly, and sentenced to death. He was, however, pardoned, and the facility with which Bristol subsequently capitulated to the parliamentary army induced Cromwell and the generals to exonerate him completely. His military career nevertheless came to an end. He went abroad, and it was some time before he reappeared on the political scene. There has been debate over the legitimacy of the indictments brought against him by Walker and Prynne. Both had lost considerable amounts of money and property in the fall of Bristol and both were politically opposed to Fiennes and his family. Many of the witnesses at the trial could possibly have been politically motivated and there is some evidence Fiennes was the victim of a wider political campaign against his family's political faction. After Bristol was recaptured in 1645, it became clear the problems he faced in 1643 had not been exaggerated, and he was restored as an MP. In September 1647, he was included in the army committee, and on 3 January he became a member of the committee of safety. He was, however, in favour of accepting the King's terms at Newport in December, and in consequence was excluded from the House by Pride's Purge. An opponent of church government in any form, he was opposed to the Presbyterianism of the day, and inclined to Independency and Cromwell's party. He was a member of the council of state in 1654, and in June 1655 he received the appointment of commissioner for the custody of the great seal, for which he was poorly suited. In the First Protectorate Parliament of 1654 he was returned for Oxfordshire and in the Second Protectorate Parliament of 1656 for Oxford University. In January 1658 he was included in Cromwell's House of Lords. He was in favour of the Protector's assumption of the royal title and urged his acceptance of it on several occasions. His public career closes with addresses delivered in his capacity as chief commissioner of the great seal at the beginning of the sessions of 20 January 1658, and 2 January 1659, in which the religious basis of Cromwell's government is especially insisted upon, the feature to which Fiennes throughout his career had attached most value. He lived at No. 1 Great Piazza, Covent Garden from 1657 to 1659. On the reassembling of the Long Parliament he was superseded; he took no part in the Restoration, and died at Newton Tony in Wiltshire on 16 December 1669.

Шығармалары

Жоғарыда аталған жарнамалардың өзінен басқа, оның көптеген сөздері мен басқа да саяси жазбалары жарияланды (Британ мұражайының жалпы каталогын қараңыз). Вуд оған «Монархияны бекіту» (1660) еңбегін де жатқызды (Сомерс трактаттарында, VI. 346 бетте қайта басылған), бірақ оған Клемент Уокермен бірге Джошуа Спридждің «Англия Редивива» еңбегінің авторы екенін айтуға негіз жоқ көрінеді.