Кіріспе

Ежелгі Афинаның демесі, Грекия
Афинаның қазіргі маңы

Ахарна немесе Ахарнай (/ə/'/k//ɑr//.//n//iː/; Ἀχαρναί) – ежелгі Афинаның демесі. Ол Ойней тайпасының бір бөлігі болды. Фукидидтің мәлімдемесіне сәйкес, Ахарна Аттикадағы ең ірі деме еді. Б.з.б. IV ғасырында Афина кеңесінің 500 мүшесінің 22-сі Ахарнадан шыққан, бұл басқа демелерден көп.

Атауы

Ахарна жерінің атауы, басқа Аттикадағы жер атаулары сияқты, грек тіліне дейінгі кезеңде пайда болған болуы мүмкін. Ежелгі дәуірде бұл атаудың «ахарна» (ἀχάρνα) немесе «ахарнос» (ἀχαρνός) сөздерінен шыққандығына сенген, олар «теңіз балығы» деген мағынаны білдіреді. Бұл Ахарна орналасқан жазықтың пішіні балыққа ұқсас болғандықтан осылай аталған. Тағы бір болжам бойынша, атау Ахарнаның мифтік батыры және қаланың негізін қалаушы саналған Ахарнастан шыққан.

Орналасқан жері

Акарна Аттика жазығының батыс-солтүстік бөлігінде, Афинадан солтүстікке қарай 60 стадия, Парнес тауынан оңтүстікке қарай орналасқан. Акарна қаласының орны Менидидің (қазіргі Ахарнес) оңтүстік-батысында жатыр. Ахарандықтар осы таудың ормандарынан афиналықтар арасында белгілі болған көмір саудасын жүргізе алды.

Тарих

Бұл аймақтағы тұрақты қоныстанудың ең ерте дәлелдері неолит дәуіріне жатады. Грек қола дәуіріндегі микендік кезеңде бұл аймақ үздіксіз қоныстандырылған. Ликопетра маңынан микендік толос қабірі табылды, ал қазіргі Немезис деп аталатын жерде қола дәуіріне жататын тағы бір қабірдің іздері анықталды. Көптеген археологиялық есептер аймақтың барлық бөлігінде бірнеше қабірлер қазылғанын көрсетеді, бұл Ахарнаның сол кезде саяси тәуелсіз аймақ болуы мүмкін екенін көрсетеді. Археологиялық деректердің көп бөлігі классикалық және эллинистік кезеңдерге (б.з.д. 5-2 ғасырлар) жатады. Олар негізінен бүкіл аймақ бойынша таралған зираттардан, ежелгі демелердің жол желісінің бөліктерінен және б.з.д. 4 ғасырға жататын су құбырларының бөліктерінен тұрады. Жол желісінің қалдықтары сол кездегі жергілікті халықтың қоғамдық және жеке өмірі туралы маңызды ақпарат береді. Спарта армиясы демені және оның ормандық алқаптарын қиратты, афиналықтарды спарталықтардың басымдыққа ие болатын ашық шайқасқа шығаруға үміттене отырып, ішінде бірнеше лагерьлер құрды. Ахарнаның толықтай қирауы және демеде маңызды орынға ие болған Арес храмының тасталуы, оның азаматтарының соғысқұмар бейнесіне әкелді. Аристофан өзінің «Лисистрата» шығармасында ахарнилерді зорлық-зомбылық жасаушы шабуылшылар ретінде бейнелеген. Фукидидтің мәліметінше, деме 3000 гоплиттен тұратын әскер берді, бұл афиналық армияның 1/10 бөлігін құрады, бірақ тарихшылар бұл ақпаратты қате деп санайды. Афиналық конституцияға сәйкес, демеде әр саясаткерге 42 еркін азамат шамасында адам қарастырылған, сондықтан Ахарна ұсына алатын гоплиттердің саны 1000-ға жуық болды. Пелопоннес соғысынан кейін және афиналық азаматтық соғыс кезінде Трасибулдың демократиялық көтерілісшілері мен Спартаның 30 тиранының күштері арасында аймақта ірі шайқас болды. Трасибул 700 сарбаз бен 2 кавалериялық бөлімшеден тұратын күшімен қаланың барлық спарталық сақшыларымен шайқасып, олардың жабдықтау жолын кесуге тырысты. Шайқаста демократтар жеңіске жетіп, жауды ығыстырып, шамамен 120 жауды өлтірді.

Экономика

Ахарниялықтар негізінен астық, жүзім және зәйтүн өсірді. Акарна афиналық көмір өндіру өнеркәсібінің орталығы болды, ал Аристофанның "Ахарниялықтар" комедиясының хоры көміршілерден құралған. Пиндар оларды ерекше батыл деп сипаттайды. Менидидегі толос мазары Акарнаның бір кезде тәуелсіз бірлік болғанын көрсетеді; Аресқа арналған ғибадатхана кейіннен Афина агорасына көшірілді. Акарна есектерінің ірілігімен, мүмкін, әзіл үшін де атақты болған. Осы демеден шыққан олигарх Пейсандер кем дегенде осы себепті ὔνος κανθήλιος ("есек") деген лақап атқа ие болды.