Отто Эдуард Нойгебауэр: Математик және ғылым тарихының зерттеушісі

Кіріспе

Аустриялық-американдық математик (1899–1990)

Отто Эдуард Нойгебауэр (26 мамыр 1899 – 19 ақпан 1990) – ежелгі дәуір мен орта ғасырлардағы астрономия және басқа да толық ғылымдар тарихындағы зерттеулерімен танымал болған австриялық-американдық математик және ғылым тарихшысы. Ол саз тақталарды зерттеу арқылы ежелгі бабылдықтар математика мен астрономия саласында бұрынғыдан әлдеқайда көп білгенін ашты. Ұлттық ғылым академиясы Нойгебауэрді "біздің заманымыздың толық ғылымдар тарихындағы, және мүмкін, ғылым тарихындағы ең жаңашыл және өнімді ғалымы" деп атады.

Мансап

Нойгебауэр Австрияның Инсбрук қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Рудольф Нойгебауэр теміржол құрылысының инженеры және Шығыс кілемдерін жинаушы, зерттеуші болған. Оның ата-анасы кішкентай кезінде қайтыс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нойгебауэр Австрия армиясына қосылып, Италия майданында артиллерия лейтенанты болып қызмет етті, содан кейін өз елдесі Людвиг Витгенштейнмен бірге итальяндық әскери тұтқын лагерінде болды. 1919 жылы Грац университетінің электротехника және физика факультетіне түсіп, 1921 жылы Мюнхен университетіне ауысты. 1922-1924 жылдары Геттинген университетінде Рихард Курант, Эдмунд Ландау және Эмми Нетердің басшылығымен математика оқыды. 1924-1925 жылдары Копенгаген университетінде оқыды, онда оның қызығушылығы Египет математикасының тарихына ауысты. Ол Геттингенге оралып, 1933 жылға дейін сонда қалды. Оның диссертациясы "Египеттік бөлшектермен есептеудің негіздері" (Springer, 1926) Ринд папирусындағы кестеге математикалық талдау жасады. 1927 жылы математика тарихы бойынша venia legendi алды және Privatdozent қызметін атқарды. 1927 жылы оның Вавилон математикасына қатысты алғашқы еңбегі сексагезималдық жүйенің пайда болуы туралы есеп болды. 1929 жылы Нойгебауэр математикалық ғылымдар тарихына арналған Springer сериясын – "Математика, астрономия және физика тарихына қатысты зерттеулер мен дереккөздер" (QS) құрды, онда ол арифметика мен геометриядағы египеттік есептеу техникалары туралы кеңейтілген мақалалар жариялады, соның ішінде геометрияның ең маңызды мәтіні – Мәскеу папирусы. Нойгебауэр 1928 жылы Ленинградта Мәскеу папирусы бойынша жұмыс істеген. 1931 жылы ол "Математика және оның шекаралық салалары туралы хабарлар" (Zbl) журналын құрды, бұл оның қазіргі заманғы математикаға қосқан ең маңызды үлесі. 1933 жылы Адольф Гитлер канцлер болған кезде, Нойгебауэрден жаңа неміс үкіметіне адалдық ант беруге қол қоюды сұрады, бірақ ол бас тартты және дереу жұмысынан босатылды. 1934 жылы Копенгаген университетінің математика профессоры болды. 1936 жылы ол диофанти теңдеулерін қолдана отырып, мәтіндерді даталау және талдау әдісі туралы мақала жариялады. 1935-1937 жылдары ол "Клинописьтегі математикалық мәтіндер" (MKT) деп аталатын мәтіндер корпусын жариялады. MKT көлемі, егжей-тегжейі және тереңдігі жағынан орасан зор еңбек болды, оның мазмұны Вавилон математикасының Мысыр және Грек математикасын білген адам елестете алатын кез келген нәрседен әлдеқайда жоғары екенін көрсетті. Ол 1928 жылы Болоньядағы Халықаралық математиктер конгресінде (МКК) шақырылған спикер, ал 1936 жылы Ослодағы МКК пленарлық спикері болды. 1939 жылы "Zentralblatt" нацистер басып алғаннан кейін ол АҚШ-қа көшіп, Браун университетінің математика бөліміне қосылды және "Математикалық шолулар" журналын құрды. Ол Америка азаматы болып, өзінің мансабының көп бөлігін Браунда өткізді, 1947 жылы математика тарихы кафедрасын құрып, университет профессоры болды. Америкалық ассириолог Авраам Сакспен бірге ол 1945 жылы "Клинописьтегі математикалық мәтіндерді" жариялады, ол Вавилон математикасы бойынша стандартты ағылшын тіліндегі еңбек болып қала береді. 1967 жылы ол Америка астрономиялық қоғамының Генри Норрис Расселл лекциялық стипендиясын алды. 1977 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды, ал 1979 жылы Америка математикалық қоғамынан математикаға ерекше қызмет көрсету үшін сыйлық алды. 1984 жылы ол 1950 жылдан бері мүше болған Принстондағы Жоғары оқу орнына көшті. Нойгебауэр хронологияға да қызығушылық танытты. Ол Александриялық христиан күнтізбесін және оның шығу тегін Александриялық еврей күнтізбесінен шамамен 4 ғасырдан бастап қалпына келтіре алды, бұл кем дегенде 200 жыл бұрын кез-келген басқа күнтізбеден бұрын. Осылайша, еврей күнтізбесі 19 жылдық циклді Александрия жылымен және жеті күндік аптамен біріктіру арқылы алынған, содан кейін христиандар оны Пасха мерекесінің Құрбан айымен сәйкес келмеуі үшін сәл өзгертті. Шіркеу тарихшылары өте ғылыми және күрделі деп санайтын шіркеу күнтізбесі өте қарапайым болып шықты. 1988 жылы Нойгебауэр грек папирусының бір бөлігін зерттей отырып, Вавилон астрономиясының гректерге кеңінен таралуын және Птолемей "Алмагест" кітабын жазғаннан кейін де 400 жыл бойы Вавилон әдістерін қолдану жалғасқанын дәлелдейтін ең маңызды бір дәлелді тапты. Оның соңғы мақаласы "Ассириологиядан Ренессанс өнеріне дейін" 1989 жылы жарық көрді, онда бір астрономиялық параметрдің – синодтық айдың орташа ұзақтығының тарихы клинописьтегі жазбалардан бастап, аталған папирус фрагментінен, еврей күнтізбесінен және 15 ғасырдың басындағы сағат кітабына дейінгі жолы баяндалды. 1986 жылы Нойгебауэр "ежелгі әлемдегі нақты ғылымдарға, әсіресе ежелгі Месопотамия, Египет және Грек астрономиясына жасаған фундаментальдық зерттеулері үшін, бұл ежелгі ғылымды түсінуге жаңа бағыт берді және классикалық және орта ғасырлық әлемге таралуын жарыққа шығарды. Ғылым тарихына қызығушылықты арттыру және оны одан әрі зерттеудегі еңбегі үшін" Бальцан сыйлығымен марапатталды (Бальцан бас комитетінің мативациясы). Нойгебауэр сыйлық ақшасын – 250 000 швейцариялық франкты Жоғары оқу орнына сыйлады. Нойгебауэр мансабын математик ретінде бастап, содан кейін Египет және Вавилон математикасына, одан кейін математикалық астрономия тарихына көшті. Алпыс бес жылға созылған мансабында ол Вавилон мен Египетте математикалық астрономияның, сондай-ақ Грек-Рим антик дәуірінен, Үндістанға, Ислам әлеміне және Орта ғасырлар мен Ренессанс Еуропасына дейінгі қазіргі түсінігін құрды. Белгілі физик және астроном Герри Нойгебауэр Калтехте оның ұлы болды.

Neugebauer was born in Innsbruck, Austria. His father Rudolph Neugebauer was a railroad construction engineer and a collector and scholar of Oriental carpets. His parents died when he was quite young. During World War I, Neugebauer enlisted in the Austrian Army and served as an artillery lieutenant on the Italian front and then in an Italian prisoner of war camp alongside fellow countryman Ludwig Wittgenstein. In 1919, he entered the University of Graz in electrical engineering and physics and in 1921 he transferred to the University of Munich. From 1922 to 1924, he studied mathematics at the University of Göttingen under Richard Courant, Edmund Landau, and Emmy Noether. During 1924–1925, he was at the University of Copenhagen, where his interests changed to the history of Egyptian mathematics. He returned to Göttingen and remained there until 1933. His thesis Die Grundlagen der ägyptischen Bruchrechnung ("The Fundamentals of Egyptian Calculation with Fractions") (Springer, 1926) was a mathematical analysis of the table in the Rhind Papyrus. In 1927, he received his venia legendi for the history of mathematics and served as Privatdozent. In 1927, his first paper on Babylonian mathematics was an account of the origin of the sexagesimal system. In 1929, Neugebauer founded Quellen und Studien zur Geschichte der Mathematik, Astronomie und Physik (QS), a Springer series devoted to the history of the mathematical sciences, in which he published extended papers on Egyptian computational techniques in arithmetic and geometry, including the Moscow Papyrus, the most important text for geometry. Neugebauer had worked on the Moscow Papyrus in Leningrad in 1928. In 1931, he founded the review journal Zentralblatt für Mathematik und ihre Grenzgebiete (Zbl), his most important contribution to modern mathematics. When Adolf Hitler became chancellor in 1933, Neugebauer was asked to sign an oath of loyalty to the new German government, but he refused and was promptly suspended from employment. In 1934, he joined the University of Copenhagen as a full professor of mathematics. In 1936, he published a paper on the method of dating and analyzing texts using diophantine equations. During 1935–1937, he published a corpus of texts named Mathematische Keilschrift Texte (MKT). MKT was a colossal work, in size, detail, and depth, and its contents showed that Babylonian mathematics far surpassed anything one could imagine from a knowledge of Egyptian and Greek mathematics. He was an Invited Speaker of the ICM in 1928 in Bologna and a Plenary Speaker of the ICM in 1936 in Oslo. In 1939, after the Zentralblatt was taken over by the Nazis, he moved to the United States, joined the mathematics department at Brown University, and founded Mathematical Reviews. He became an American citizen and remained at Brown for most of his career, founding the History of Mathematics Department there in 1947 and becoming University Professor. Jointly with the American Assyriologist Abraham Sachs, he published Mathematical Cuneiform Texts in 1945, which has remained a standard English language work on Babylonian mathematics. In 1967, he was awarded the Henry Norris Russell Lectureship by the American Astronomical Society. In 1977, he was elected to the National Academy of Sciences, and in 1979, he received the Award for Distinguished Service to Mathematics from the Mathematical Association of America. In 1984, he moved to the Institute for Advanced Study in Princeton, where he had been a member since 1950. Neugebauer was also interested in chronology. He was able to reconstruct the Alexandrian Christian calendar and its origin from the Alexandrian Jewish calendar as of about the 4th century, at least 200 years prior to any other source for either calendar. Thus, the Jewish calendar was derived by combining the 19 year cycle using the Alexandrian year with the seven day week, and was then slightly modified by the Christians to prevent Easter from ever coinciding with Passover. The ecclesiastical calendar, considered by church historians to be highly scientific and deeply complex, turned out to be quite simple. In 1988, by studying a scrap of Greek papyrus, Neugebauer discovered the most important single piece of evidence to date for the extensive transmission of Babylonian astronomy to the Greeks and for the continuing use of Babylonian methods for 400 years even after Ptolemy wrote the Almagest. His last paper, "From Assyriology to Renaissance Art", published in 1989, detailed the history of a single astronomical parameter, the mean length of the synodic month, from cuneiform tablets, to the papyrus fragment just mentioned, to the Jewish calendar, to an early 15th century book of hours. In 1986, Neugebauer was awarded the Balzan Prize "for his fundamental research into the exact sciences in the ancient world, in particular, on ancient Mesopotamian, Egyptian and Greek astronomy, which has put our understanding of ancient science on a new footing and illuminated its transmission to the classical and medieval worlds. For his outstanding success in promoting interest and further research in the history of science" (Motivation of the Balzan General Prize Committee). Neugebauer donated the prize money of 250,000 Swiss francs to the Institute for Advanced Study. Neugebauer began his career as a mathematician, then turned to Egyptian and Babylonian mathematics, and then took up the history of mathematical astronomy. In a career which spanned sixty five years, he largely created modern understanding of mathematical astronomy in Babylon and Egypt, through Greco Roman antiquity, to India, the Islamic world, and Europe of the Middle Ages and the Renaissance. The noted physicist and astronomer Gerry Neugebauer at Caltech was his son.

Мақалалар

"Хаммураби дәуірінің хронологиясы", Америка шығыстану қоғамының журналы, том lxi (New Haven: Yale University Press, 1941). "Ежелгі астрономияның мәселелері мен әдістері". Жақын Шығыс зерттеулері журналы 4 (1945): 1–38. "Ежелгі астрономияны зерттеу. VIII. Вавилон астрономиясындағы су сағаты". Isis, 37-том, 1/2-нөмір, 37–43-беттер. (Мамыр, 1947). JSTOR сілтемесі. Neugebauer (1983) еңбегінде қайта басылған, 239–245-беттер (*). "Астролябтың ерте тарихы". Isis 40 (1949): 240–56. "Көңілсіз тақырыптарды зерттеу". Isis 42 (1951): 111. "Евдокстің «Гиппопеді» туралы". Scripta Mathematica 19 (1953): 225–29. "Аполлонийдің планеталық теориясы". Таза және қолданбалы математика бойынша хабарламалар 8 (1955): 641–48. "Аполлоний бойынша эксцентрлік және эпициклдік қозғалыстың теңдестігі". Scripta Mathematica 24 (1959): 5–21. "Табит ибн Қурра «Күннің жылдары туралы» және «Сегізінші сфераның қозғалысы туралы»". Америка философиялық қоғамының мәліметтері 106 (1962): 264–98. (Ричард А. Паркермен бірге) "Египеттік астрономиялық мәтіндер: III. Декан, планеталар, жұлдыздар және зодиактар". (Браун университетінің баспасы, 1969) "Гераклид Понтийскийдің Венераның гелиоцентрлік теориясы туралы". Америка филология журналы 93 (1973): 600–601. "Автолик туралы жазбалар". Centaurus 18 (1973): 66–69.