Кіріспе

1946 жылы Теренс Раттиганның пьесасы, фильмдік нұсқалары. "Уинслоу Бой" – Теренс Раттиганның 1946 жылы жазылған, Эдуард дәуірінде Джордж Арчер Шиеге қатысты оқиғаға негізделген ағылшын пьесасы. Оқиға Осборн Корольдік теңіз академиясында болған.

Өмірбаян

"Уинслоу жігіті" – заманның қатаң әдеп-ғұрыптары мен мінез кодексіне қарсы тұрған, әкесінің ұлының атын ақтау үшін күресін көрсетеді. Бала 5 шиллингтік пошталық бұйрық ұрлаған деген айыппен Осборн теңіз академиясынан қуылған. Баланың атын ақтау отбасының абыройы үшін маңызды болды; олар осыны істемеген жағдайда, олар өз теңдестері мен қоғамнан жиреніш көрер еді. Сонымен қатар, баланың өмірі оның мінезіндегі өшпес дақпен бүлініп, ересек өміріне дейін жалғаса беретін еді. Пьеса нақты оқиғадан шабыттандырылған, ол заңдық прецедент орнатты: 1908 жылы Осборн академиясының курсанты Джордж Арчер Шидің ісі. Оның ағасы, майор Мартин Арчер Ши оның кінәсіздігіне толық сенімді болды және әкесіне (де солай Мартин аталған) адвокаттарды шақыруға көндірді. Сол кездегі ең беделді заңгер, сэр Эдвард Карсон да оның кінәсіздігіне сеніп, істі сотқа беруді талап етті. Соттың төртінші күні бас прокурор, сэр Руфус Айзекс, Арчер Шидің кінәсіз екенін мойындады, және соңында отбасыға өтемақы төленді.

Сюжет

Рони Уинслоу, Корольдік теңіз академиясының он төрт жасар курсанты, бес шиллингтік пошталық төлемді ұрлады деген айып тағылады. Оның отбасына еш хабарсыз, қорғаушысыз жүргізілген ішкі тергеу оны кінәлі деп табады, ал әкесі Артур Уинслоудан ұлын академиядан (сол кездегі шығару рәсімі) «қайтарып алуын» сұрайды. Артур Уинслоу Ронидің кінәсіздігіне сенеді және суфражистка қызы Кэтрин мен досы, отбасының адвокаты Десмонд Карридің көмегімен Ронидің атын ақтау үшін күшті күш-жігер жұмыстайды. Бұл оңай мәселе емес, өйткені ағылшын заңы бойынша Адмиралтействоның шешімдері үкіметтің ресми актілері болып саналды, оларды үкіметтің келісімінсіз сотқа беруге болмайды – дәстүрлі түрде бас прокурор «әділет орындалсын» деген формуламен құқық талабына жауап беретін. Уинслоулар сол кезде Англиядағы ең ізделісті адвокат, сэр Роберт Мортонды, сондай-ақ парламенттегі өткір оппозициялық депутатты шақыра алады. Кэтрин сэр Роберт істі қабылдамайды деп күткен, немесе ең болмағанда оны саяси құрал ретінде пайдаланады деп ойлаған; бірақ ол Ронидің отбасының қатысуымен сұрақтарға берген жауаптары (іс жүзінде, жас Рони сотта қалай тұра алатынын көру үшін жасалған қарсы сұрақ) оны Ронидің кінәсіздігіне көндіргенін ашық айтады және Уинслоулардың игілігі үшін парламентте саяси күштерін жұмылдырып жатқанын, оның фракциясына тиетін шығынға немқұрайлы қарап тұрады. Кэтрин сэр Роберттің шындығына күмәнданады, әсіресе оның әйелдердің сайлау құқығына қарсылығынан, сондай-ақ Уинслоу отбасының қаржылық құрбандықтарына қарамастан, оның салқынқандылығынан. Үкімет істің жалғасуына қарсы, бұл Адмиралтействоның маңызды жұмысынан алаңдату деп мәлімдейді; бірақ Уинслоу мен Кэтриннің күш-жігерінен туған халықтың қолдауы мен сэр Роберттің парламенттегі жеңіліске тап болар алдындағы құмарлы сөзіне байланысты үкімет бас иеді және істі сотқа беруге рұқсат береді. Сотта сэр Роберт (Десмонд Карри мен оның фирмасымен бірлесіп жұмыс істейді) күдікті дәлелдердің көп бөлігін жоққа шығара алады. Адмиралтейство ұялып, Ронидің кінәлі екеніне сенімсіздік білдіріп, оған қарсы барлық айыптарды алып тастап, оны толығымен кінәсіз деп жариялайды. Отбасы сот ісін жеңіп, Ронидің үстінен қара бұлтты сейілтіп алғанымен, бұл олардың қалғанына да әсер етеді. Әкесінің денсаулығы күйреп, Уинслоулардың үйіндегі бақыт та азайды. Сот ісі мен жарнамалық науқанның шығыны ағасы Диккидің Оксфордтағы оқу ақысын, демек, мемлекеттік қызметтегі мансабын, сондай-ақ Кэтриннің некелік келісімін жеп қояды. Оның күйеуі Джон Уэзерстоун әкесінің (армия полковнигі) қарсылығына байланысты келісімді бұзып, оны Десмондтан, оны сүймейтін, бірақ жақсы ниетпен үйлену ұсынысын қарастыруға мәжбүр етеді. Сэр Роберт өзінің істі тастаудың орнына Лорд-бас судья болып тағайындалудан бас тартады. Пьеса сэр Роберт пен Кэтрин арасында махаббат пайда болуы мүмкін деген үмітпен аяқталады, ол оны бұрын дұрыс бағаламағанын мойындайды. Диалогтың соңғы шумағы («Сіз әйелдерді қаншалықты нашар білесіз, сэр Роберт» және «Сіз ерлерді қаншалықты нашар білесіз, мисс Уинслоу») осы тұжырымды нығайтады.

Шындық пен ойдан шығарылғанның айырмашылығы

Пьесада Раттиган нақты парламенттік пікірталастар мен сот жазбаларынан үзінділер келтіреді, бірақ кейіпкерлерге және оқиғалардың уақытына үлкен өзгерістер енгізеді. Пьесада айыпталған баланың әкесі оның кінәсіздігіне бірінші болып сенген болып көрсетілген, бірақ шын мәнінде, үлкен ағасы Мартин әкесін көндірді және Карсонды іске араластыру үшін өзінің депутаттық ықпалын пайдаланды. Мартин Арчер Ши-младший пьесадағы сәтсіз университет студенті Дики Уинслоудан мүлдем өзгеше кейіпкер еді. Ол 1910 жылдан бастап консервативті парламент мүшесі болды және оқиға кезінде отызға жуық жаста болды. Артур Уинслоу да нақты өмірдегі әріптесіне қарағанда кем қамтамасыз етілген болып бейнеленген. Арчер Шидің әпкесі болғанымен, ол пьесадағы суфражистка Кэтрин Уинслоумен көп ортақ емес, және пьесаның соңғы жолдарында білгеніміздей, болашақ саясаткер болуы мүмкін. Осылайша, Раттиган аға мен апаның кейіптерін және рөлдерін біршама кері аударған. Сонымен қатар, оның бұрынғы күйеуі Джон Уэзерстон және ақырында Кэтринге ұсыныс жасаған заңгер Десмонд Карри ойдан шығарылған тұлғалар сияқты көрінеді. Пьеса сот ісіне және парламенттік пікірталастарға тек тікелей емес сілтемелер берсе, 1948 жылғы фильмде пьесада жоқ оқиғалардан көріністер қосылған. Раттиган оқиғаларды Бірінші дүниежүзілік соғыстың басына жақындатты, бірақ қақтығыс кейіпкерлер үшін алыс болып қалады. Шындығында, Джордж және Мартин Арчер Ши екеуі де Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысты; Мартин жаяу әскер батальонына қолбасшылық етті, ал Джордж 19 жасында Ипрдің бірінші шайқасында қаза тапты. Оның есімі оның ата-анасы тұрған Глостерширдегі Вудчестер ауылындағы соғыс ескерткішіне жазылған; Бристоль қаласының орталығындағы католикалық Сент-Мария шіркеуінің сыртындағы ескерткіш тақтасына, онда ол алтарь қызметшісі болған; Рохэмптон университетіндегі соғыс ескерткішіне, Киелі Жүрек қоғамы құрған (Джорджтың жартылай қарындасы Уайнфред Арчер Ши осы қоғамның дінге адал ізбасары болған); және Епрдегі Менин қақпасының 35-тақтасына, оның қабірі табылған жоқ.

Өнер тарихы

1946 жылы Лондондағы премьерасында Эмлин Уильямс, Мона Уошборн, Анжела Баддлей, Кэтлин Харрисон, Фрэнк Сельер, Джек Уотлинг және Клайв Мортон ойнады. Оны Глен Байам Шоу қойды. 1947 жылы Бродвейдегі премьерада Фрэнк Алленби Сэр Роберт, Алан Уэбб Артур Уинслоу және Валери Уайт Кэтрин Уинслоу рөлінде болды. Кейіннен бұл пьеса 1948 жылы Энтони Асквит түсірген фильмге айналды, онда Роберт Донат Сэр Роберт Мортон KC, Сэр Седрик Хардвик Артур Уинслоу және Маргарет Лейтон Кэтрин Уинслоу рөлін сомдады. Мона Уошборн мен Кэтлин Харрисон, олар түпнұсқалық театрлық қойылымда ойнаған, фильмде де қатысты. Кеннет Морр Сэр Роберт Мортон, Лоуренс Найсмит Артур Уинслоу және Аннет Кросби Кэтрин Уинслоу рөлінде ойнаған қойылым 1970-1971 жылдары Лондонның «Жаңа театр» сияқты әртүрлі театрларда көрсетілді. 1984 жылы Джереми Синден қойған, Мариус Горинг Артур Уинслоу және Аллан Катбертсон Сэр Роберт Мортон рөлінде ойнаған қойылым Уайтеншоудағы «Форум» театрында, Дартфордтағы «Орчард» театрында, Белфасттағы «Гранд Опера» театрында, Хейстің «Бек» театрында және Кройдонның «Эшкрофт» театрында ойналды. 1994 жылы Симон Уильямс Сэр Роберт, Питер Баркворт Артур Уинслоу, Ева Мэтисон Кэтрин және Чарльз Эдвардс Дикки Уинслоу рөлінде ойнаған қойылым Лондонның «Глобус» театрында көрсетілді. 1999 жылы Дэвид Мамет түсірген фильмде Найджел Хоторн Артур Уинслоу, Джереми Нортам Мортон және Ребекка Пиджен Кэтрин рөлінде ойнады. 2013 жылы Питер Салливан Сэр Роберт, Генри Гудман Артур Уинслоу, Наоми Фредерик Кэтрин және Ник Хендрикс Дикки Уинслоу рөлінде ойнаған қойылым Лондонның «Олд Вик» театрында көрсетілді. Бұл пьесаны BBC телеканалы да бірнеше рет бейімдеді, соның ішінде 1949 жылғы нұсқасында Роджер Ливзи Сэр Роберт Мортон және Джек Уотлинг Дикки Уинслоу (ол 1948 жылғы фильмде де Дикки рөлін ойнаған), 1958 жылғы нұсқасында Питер Кушинг Мортон және Гвен Уотфорд Кэтрин Уинслоу, 1978 жылғы нұсқасында Алан Бадел Мортон, Эрик Портер Артур Уинслоу және Мишель Дотрис Кэтрин Уинслоу, ал 1989 жылғы нұсқасында Гордон Джексон Артур Уинслоу, Ян Ричардсон Мортон және Эмма Томпсон Кэтрин рөлінде ойнады.

Радиоға бейімделу

"Уинслоу жігіті" 1947 жылғы 15 қарашада BBC үй қызметінің "Saturday Night Theatre" бағдарламасында көрсетілді. Онда Дэвид Спенсер, Фрэнк Сельер және Молли Рэнкин ойнады. "Уинслоу жігіті" 1952 жылғы 23 қарашада "Театр гильдиясының эфирінде" ұсынылды. Бір сағаттық бейімделуде Базил Ратбоун, Алан Уэбб және Маргарет Филлипс қатысты. 1953 жылғы 6 мамырда BBC Light бағдарламасында Дэннис Арунделл Мортон, Сесил Тронсер Артур Уинслоу және Анжела Баддли Кэтрин Уинслоу рөлінде ойнады. 1965 жылғы 30 қаңтарда тағы бір BBC Home Service өндірісі көрсетілді, онда Мариус Горинг Сэр Роберт Мортон, Локвуд Вест Артур Уинслоу және Мэри Уимбуш Кэтрин Уинслоу рөлінде ойнады. 1981 жылғы BBC Radio 4 өндірісінде Обри Вудс Мортон, Майкл Олдридж Артур Уинслоу, Сара Бадел Кэтрин және Майкл Малони Дикки Уинслоу рөлінде болды.