«Ританы тәрбиелеу» - британдық драматург Вилли Расселдің сахналық комедиясы. Бұл пьеса екі актерге арналған және толығымен ашық университеттің оқытушысының кабинетінде өтеді. Корольдік Шекспир компаниясының тапсырысымен «Ританы тәрбиелеу» 1980 жылдың маусымында Лондонның «The Warehouse» театрында Жюли Уолтерс пен Марк Кингстонның қатысуымен тұңғыш рет көрсетілді. Пьесаны Майк Окрент қойды.
Educating Rita is a stage comedy by British playwright Willy Russell. It is a play for two actors set entirely in the office of an Open University tutor. Commissioned by the Royal Shakespeare Company, Educating Rita premièred at The Warehouse, London, in June 1980 starring Julie Walters and Mark Kingston. The play was directed by Mike Ockrent.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Пьеса 26 жасар Ливерпульдік жұмысшы табының шаштаразы мен орта жастағы университет оқытушысы Франк арасындағы бір жылдық қарым-қатынасты көрсетеді. Пьесада Фрэнк тегі жоқ, бірақ фильм түсірілгенде ол доктор Фрэнк Брайант атанды. Сюзан (бастапқыда өзін Рита деп таныстырады), жұмыс және әлеуметтік өмірінің қалыптылығына наразы болып, ағылшын әдебиеті бойынша Ашық университеттің курсына жазылып, ішкі өсуге ұмтылады. Пьеса Ританың өзінің тәлімгері Франкпен алғаш рет кездесетін сәттен басталады. Фрэнк – орта жастағы, алкогольге тәуелді, мансапты ғалым, ол ішімдігін төлеу үшін сабақ беруге келіседі. Екеуі бірден және терең әсер етеді; Фрэнк Сюзанның жанқиярлығы мен адалдығына таңғалып, өзінің көзқарасын және өмірдегі орнын қайта қарауға мәжбүр болады; ал Сюзан Фрэнктың тәлімгерлігінің арқасында богемиялық өмір салтына және жаңа өзіне сенімге жол ашады деп ойлайды. Алайда, Фрэнк Сюзанның өзі жек көретін университет мәдениетінің мақтандығын қабылдай бастағанын байқағанда, оның ащылығы мен цинизмі қайта оянады. Сюзан досының өмірден қол жұмбау әрекетінен көңілі қалып, өзінің жаңа әлеуметтік ортасы бұрын қашып кеткен жалғандық пен сыртқы әдемілікке толы екенін түсінеді. Пьесаның соңында Австралияға демалысқа жіберілген Фрэнк, өзгешелік мүмкіндіктерін қуана қарсы алады.
The plays follows the relationship between a 26 year old Liverpudlian working class hairdresser and Frank, a middle aged university lecturer, during the course of a year. In the play Frank has no surname, but when the film was made he became Dr. Frank Bryant. Susan (who initially calls herself Rita), dissatisfied with the routine of her work and social life, seeks inner growth by signing up for and attending an Open University course in English Literature. The play opens as 'Rita' meets her tutor, Frank, for the first time. Frank is a middle aged, alcoholic career academic who has taken on the tutorship to pay for his drink. The two have an immediate and profound effect on one another; Frank is impressed by Susan's verve and earnestness and is forced to re examine his attitudes and position in life; Susan finds Frank's tutelage opens doors to a bohemian lifestyle and a new self confidence. However, Frank's bitterness and cynicism return as he notices Susan beginning to adopt the pretensions of the university culture he despises. Susan becomes disillusioned by a friend's attempted suicide and realises that her new social niche is rife with the same dishonesty and superficiality she had previously sought to escape. The play ends as Frank, sent to Australia on a sabbatical, welcomes the possibilities of the change.
Тақырыптар
Пьеса еркіндік, өзгеріс, Ұлыбританияның таптық жүйесі, институционалды білім берудің кемшіліктері, жеке даму табиғаты және жеке қарым-қатынастар мәселелерін қамтиды. Пьеса 1913 жылғы Джордж Бернард Шоудың "Пигмалион" пьесасынан шабыттандырылған, ол өзі грек мифтерінен алынған архетиптерге негізделген.
The play deals with the concept of freedom, change, Britain's class system, the shortcomings of institutional education, and the nature of self development and of personal relationships. The play borrows from the 1913 George Bernard Shaw play Pygmalion, itself based upon archetypes from Greek myth.
Фильмге бейімделу
Пьеса Расселлдың 1983 жылғы Майкл Кейн мен Джули Уолтерстің қатысуымен, Льюис Гилберт режиссерлік еткен фильмге бейімделді.
The play was adapted by Russell for a 1983 film with Michael Caine and Julie Walters, directed by Lewis Gilbert.
Радионы бейімдеу
Расселл 2009 жылы осы пьесаны радиоға бейімдеді. Билл Найи және Лора Дос Сантос бас рөлдерде ойнады, режиссерлігі Кирсти Уильямс жасады. 90 минуттық қойылым 2009 жылғы 26 желтоқсанда BBC Radio 4 арнасында көрсетілді.
The play was adapted by Russell for radio in 2009. It starred Bill Nighy and Laura Dos Santos directed by Kirsty Williams, and was a 90 minute play broadcast on BBC Radio 4 on Boxing Day 2009.
Қайта өрлеулер
1987 жылы Лори Меткалф Степпенвольф театры ұйымдастырған Вестсайд театрында Бродвейден тыс қойылымда Рита рөлін сомдады. 2001 жылдың маусым және шілде айларында Уильямстаун театр фестивалі Никос сахнасында Жакилин Маккензи Рита рөлінде, ал Эдвард Херманн Франк рөлінде ойнаған «Ританы тәрбиелеу» қойылымын қойды. Бұл қойылымды Брюс Пэлтроу режиссерлік етті және сыншылар Маккензидің өнерін «таңғажайып тартымды және тоқтаусыз, жылдың ең жақсы қойылымдарының бірі» деп бағалады. 2010 жылдың 26 наурызынан 8 мамырына дейін Вилли Расселл маусымы аясында Menier шоколад фабрикасында Лора Дос Сантос радиодағы рөлін сахнада қайта ойнап, Рита рөлінде Ларри Лэмбпен бірге Франк рөлінде өнер көрсетті. Бұл Лондонның Вест-Эндіндегі алғашқы қайта қойылым болды. Бұл қойылым 8 шілдеден 30 қазанға дейін Лондондағы Вест-Эндтегі Трафальгар студиясына көшірілді, оны Соня Фридман ұйымдастырды. Лаура Дос Сантос радиодағы және Menier шоколад фабрикасындағы Рита рөлін қайта ойнады, ал Фрэнк рөлін танымал актер Тим Пигот Смит сомдады. Меньер шоколад фабрикасындағы Вилли Расселл маусымы сияқты, бұл қойылым Мира Сайалдың қатысуымен «Ширли Валентайн» қойылымымен бірге репертуарда өтті. 2012 жылы Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапар ұйымдастырылды, онда Клэр Суини мен Мэтью Келли Рита мен Фрэнк рөлдерін ойнады. 35 жылдығына арналған қойылым 2015 жылдың 6 ақпанынан 7 наурызына дейін Ливерпуль ойын үйінде сахналанды, онда Лианн Бест Рита рөлінде, ал Кон О'Нилл Фрэнк рөлінде ойнады, режиссері Джемма Бодинец болды. Сол жылы Чичестер фестивалі Ленни Генри мен Лашана Линчті Фрэнк және Рита рөлдерінде қойды.
In 1987, Laurie Metcalf starred as Rita in a production Off Broadway at the Westside Theatre produced by the Steppenwolf Theater Company. From June to July 2001, the Williamstown Theatre Festival mounted a production of Educating Rita at the Nikos Stage starring Jacqueline McKenzie as Rita and Edward Herrmann as Frank. The production was directed by Bruce Paltrow and was critically acclaimed with critics touting McKenzie's performance as "wonderfully beguiling and irrepressible one of the best performances of the year". From 26 March to 8 May 2010, as part of the Willy Russell season at the Menier Chocolate Factory, Laura Dos Santos reprised her radio performance on stage as Rita alongside Larry Lamb as Frank. This was the production's first London West End revival. This production transferred to the Trafalgar Studios in London's West End from 8 July to 30 October 2010, produced by Sonia Friedman. Laura Dos Santos reprised her radio and Menier Chocolate Factory performance as Rita, and Frank was played by renowned actor Tim Pigott Smith. Like the Willy Russell season at the Menier Chocolate Factory, the production ran in repertory alongside Shirley Valentine starring Meera Syal. A UK tour played in 2012, starring Claire Sweeney and Matthew Kelly as Rita and Frank respectively. A 35th anniversary production was staged at Liverpool Playhouse from 6 February to 7 March 2015, starring Leanne Best as Rita and Con O'Neill as Frank, directed by Gemma Bodinetz. The same year the Chichester Festival staged a production with Lenny Henry and Lashana Lynch as Frank and Rita.
Марапаттар мен ұсыныстар
Бастапқы қойылым 1980 жылы Джули Уолтерс үшін "Жылдың комедиялық актрисасы" номинациясында Оливье сыйлығына ие болды және "Жылдың комедиясы" номинациясында жеңіске жетті.
The original production received the 1980 Olivier Award nomination for Comedy Performance of the Year for Julie Walters and won for Comedy of the Year.