Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Еврей ақыны, Израильдің ұлттық әнұранының авторы (1856–1909)
Jewish poet, writer of Israel's national anthem (1856–1909)
Нафтали Герц Имбер (27 желтоқсан 1856 – 8 қазан 1909) – еврей ақыны, иврит тілінде шығармалар жазған. Оның ең белгілі туындысы – "Хатиква" поэмасы, ол Израильдің ұлттық әнұранының негізі болды.
Naftali Herz Imber (, ; December 27, 1856 – October 8, 1909) was a Jewish Hebrew language poet, most notable for writing "Hatikvah", the poem that became the basis for the Israeli national anthem.
Өмірбаян
Нафтали Герц Имбер сол кезде Австрия империясының құрамына кіретін Галициядағы Злоцзов қаласында (қазіргі Золочив, Украина) дүниеге келген. Оның ата-анасы Джошуа Хешель Шорр мен Ходель Имбер болды, олар қатаң түрде сақталып келе жатқан православие дінін ұстанды. Ол 10 жасында өлең жаза бастады, ал бірнеше жылдан кейін Буковинаның Австрия империясына қосылуының жүз жылдығына арналған өлеңі үшін император Франц Иосифтен сыйлық алды. Оның ағасы Шмаряху Имбер де жазушы және жергілікті мұғалім болды, ал оның ұлы, Нафталидің сіңілі баласы Шмуэль Янкев идиш тілінде ақын атанды. Жастық шағында Нафтали Герц Имбер Венгрия, Сербия және Румыния елдерін аралап саяхаттады. 1882 жылы Имбер Осман Палестинасына сэр Лоренс Олифанттың хатшысы ретінде көшіп келді. Ол Олифант пен оның әйелі Элиспен Хайфа және Далият әл-Кармелдегі үйлерінде бірге тұрды. Олифант оны Бейрутке сағат жасау өнерін үйренуге жіберді. Оралғаннан кейін, Имберге Хайфада дүкен ашуға көмектесті. 1884 жылы ол Иерусалимге көшіп, қуаныш пен үміт сезімімен толы өлеңдер жазды. 1889 жылы Олифантпен дауласып, Имбер Англияға аттанды. Одан кейін Париж, Берлин және Бомбей қалаларына сапар шекті. 1892 жылы ол АҚШ-қа барып, қаладан қалаға көшіп өмір сүрді. Белгілі еврей судьясы Майер Сульцбергер оған қамқорлық жасап, ай сайын жәрдем ақы төлеп, күнкөрісін қамтамасыз етті. Кітаптағы өлеңдердің бірі – «Тикватейну» («Біздің үмітіміз»); оның алғашқы нұсқасы 1877 жылы Румыниядағы Яши қаласында жазылған. Бұл өлең тез арада сионистер әнұранына, кейін Израильдің мемлекеттік әнұраны – «Хатикваға» айналды. Имберді «алғашқы еврей битнигі» деп сипаттағандар бар. Ол қатал сынашыл, сарказмға толы, қарапайым тілмен әңгімелейтін адам еді. Өз өлеңдерін жазудан бөлек, Имбер Омар Хайямның шығармаларын еврей тіліне аударды. Сонымен қатар, ол «Екі әлемнің қазынасы: еврей ұлтының жарияланбаған аңыздары мен дәстүрлері» (1910) атты еңбегін жариялады. Онда еврейлер 40 жыл шөлде саяхаттаған кезде алып жүрген киелі шатырда электр генераторы болғандығы және Сүлеймен патша телефонды ойлап тапқандығы туралы болжамдар келтірілген. Имбер 1909 жылдың 8 қазанында Нью-Йоркте созылмалы алкоголизм салдарынан қайтыс болды, бірақ жергілікті еврей қауымы оны өте жақсы көретін. Ол Куинс штатындағы Маунт-Цион зиратында жерленді. 1953 жылы оның мәйіті Иерусалимдегі Хар Ха-Менухот зиратына қайта жерленді.
Naftali Herz Imber was born in Złoczów (now Zolochiv, Ukraine), a city in Galicia, which then was part of the Austrian Empire. His parents were Joshua Heschel Schorr and Hodel Imber, who followed a strictly Orthodox lifestyle. He began writing poetry at the age of 10 and several years later received an award from Emperor Franz Joseph for a poem on the centenary of Bukovina's joining to the Austrian Empire. His brother, Shmaryahu Imber, also became a writer and a local teacher, and his son, Naftali's nephew Shmuel Yankev, became a Yiddish language poet. In his youth Naftali Herz Imber traveled through Hungary, Serbia, and Romania. In 1882 Imber moved to Ottoman Palestine as a secretary of Sir Laurence Oliphant. He lived with Oliphant and his wife Alice in their homes in Haifa and Daliyat al Karmel. Oliphant sent him to Beirut to learn the art of watchmaking. Upon his return he helped Imber open a shop in Haifa. In 1884, he moved to Jerusalem, where he wrote poems suffused with elation and hope. In 1889, after quarreling with Oliphant, Imber departed for England. From there he traveled to Paris, Berlin and Bombay. In 1892, he headed for the United States, traveling from one city to another. The eminent Jewish judge, Mayer Sulzberger, became his benefactor, providing him with a monthly allowance that allowed him to survive. One of the book's poems was Tikvateinu ("Our Hope"); its very first version was written already in 1877 in Iaşi, Romania. This poem soon became the lyrics of the Zionist anthem and later the Israeli national anthem Hatikvah. Imber has been described as the "first Hebrew beatnik." He made a mockery of the serious and had a sardonic vulgar wit. Apart from writing his own poems, Imber also translated Omar Khayyam into Hebrew. Additionally, he published Treasures of Two Worlds: Unpublished Legends and Traditions of the Jewish Nation (1910), which posited that the Tabernacle carried by the Hebrews during their 40 years in the desert contained an electrical generator, and that King Solomon invented the telephone. Imber died penniless in New York City on October 8, 1909 from the effects of chronic alcoholism, nonetheless beloved by the local Jewish community. He was buried in Mount Zion Cemetery in Queens, In 1953, he was re interred at Har HaMenuchot, in Jerusalem.