Герберт Луи Сэмюэл: британдық саяхатшы және Палестинаның бірінші жоғары комиссары

Кіріспе

Британдық саясаткер (1870–1963)

Герберт Луис Сэмюэл, 1-ші виконт Сэмюэл, (6 қараша 1870 – 5 ақпан 1963) – британдық либерал саясаткер, 1931 жылдан 1935 жылға дейін партияның жетекшісі болды. Ол кабинеттік министр қызметін атқарған және ірі британдық саяси партияның басшысы болған алғашқы, діні бойынша яһуди болды. Сэмюэл 1915 жылғы «Палестинаның болашағы» атты меморандумынан бастап британдық кабинетте сионизмді қолдады. 1920 жылы Палестинаның бірінші жоғарғы комиссары болып тағайындалды, ол аймақтың басқаруына жауапты болды. Сэмюэл Рамзи Макдональдтың Ұлттық үкіметінде 1931–1932 жылдары Ішкі істер министрі ретінде қызмет еткен либералдық партияның төрт маңызды мемлекеттік лауазымның бірін атқарған соңғы өкілі болды. «Жаңа либерализмнің» қолдаушыларының бірі Сэмюэл либералдық кабинет мүшесі болып қызмет еткенде әлеуметтік реформаларға қатысты заңдарды әзірлеуге және ұсынуға көмектесті. Сэмюэл 1931 жылғы және 1935 жылғы жалпы сайлауларда партияны жетектеді, осы кезеңде партияның парламенттегі мандаттары 59-дан 21-ге дейін азайды.

Ерте өмір

Герберт Сэмюэл 1870 жылы Ланкашир, Ливерпуль, Токстеттегі Бельвидер жолы, 11-үйдің Клермонт атты жерінде дүниеге келді. Қазіргі уақытта ғимараттың бір бөлігі Белведер академиясына жатады. 1775 жыл шамасында оның арғы атасы Менахем Сэмюэл Позен қаласының жанындағы (қазіргі Кępно) Кемпеннен, Позеннен (қазіргі Познань) Ұлыбританияға көшіп келген. Оның атасы Луи Сэмюэл (1794–1859) Лондонда туған. Ол Клара (Ейтс) мен Эдвин Луис Сэмюэлдің (1825–1877) ұлы болды. Оның інісі Монтегю Сэмюэл болып дүниеге келді, бірақ ол атақты Сэмюэл Монтегю – сол аттас банк негізін қалаушы ретінде танылды. Ол сонымен қатар еврейше Елиезер бен Пинхас Шмуэл деп те аталды. Оның үлкен ағасы, Сэр Стюарт Сэмюэл де сәтті либерал саясаткер болды; жалғыз қарындасы Мейбел (1862–1938) банкирлер мен өнер сардары Спильманн әулетінен шыққан белгілі өнер сыншысы Марион Спильманға үйленді. Ол Лондонның Хэмпстед қаласындағы Университет колледжінде және Оксфордтың Баллиол колледжінде білім алды, бірақ отбасында еврейлік тәрбиеде өсті. Дегенмен, 1892 жылы Оксфордта оқып жүргенде ол барлық діни сенімдерін жоққа шығарды және анасына хат жазып хабарлады. Сэмюэл Чарльз Дарвиннің ықпалымен және жоғары либерал саясаткер Джон Морлидің «Компромисс туралы» кітабы арқылы қалыптасты. Алайда, ол әйелінің қалауын орындау үшін еврей қауымдастығының мүшесі болып қала берді.

Алғашқы саяси мансап

Сэмюэл екі жалпы сайлауда сәтсіз күрескен соң, 1902 жылғы қарашада Кливлендтегі қосымша сайлауда Либералдық партия мүшесі ретінде Парламент депутаты болып сайланды. 1909 жылы ол премьер-министр Х.Х. Асквит тарапынан Кабинетке тағайындалды, бастапқыда Ланкастер герцогтығының канцлері, содан кейін Пошта бас директоры, Жергілікті басқару кеңесінің төрағасы және, ақырында, Ішкі істер министрі болып қызмет етті. 1915 жылы ол Палестинаны британдық протекторатқа айналдыру идеясын ұсынды, және оның идеялары Балфур декларациясына ықпал етті. Ішкі істер министрі ретінде Сэмюэл Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін қажетті адам күшінің жетіспеушілігіне тап болды, соның салдарынан мыңдаған орыс бежендеріне (олардың көп бөлігі жас еврейлер) британ армиясына әскери қызметке шақырылу немесе әскери қызмет үшін Ресейге оралу мүмкіндігін ұсынатын заң жобасын ұсынды. 1916 жылдың желтоқсанында Асквит премьер-министр лауазымынан Ллойд Джорджға жол берді. Ллойд Джордж Сэмюэлден Ішкі істер министрі қызметін жалғастыруды сұрады, бірақ Сэмюэл оның орнына отставкаға кетейік деп шешті.

Өмірбаян

1914 жылы қарашада Ұлыбритания Осман империясына соғыс жариялағаннан кейін бір ай өткен соң, Сэмюэл Хаим Вейцманмен кездесті, ол кейіннен Дүниежүзілік сионисттік ұйымның президенті, ал Израильдің бірінші президенті болды. Вейцманның естеліктерінде айтылғандай, Сэмюэл бұрыннан-ақ сионизмге берілген адам болған және Вейцманның талаптары тым шала деп санайтын. Сэмюэл өзінің жоспарларын егжей-тегжейлі талқыламақшы болған жоқ, бірақ "иуделер темір жолдар, порты, университет, мектептер желісі және тағы басқаларын салуға тиіс" екенін, сондай-ақ мүмкін болатын "жаңартылған" ғибадатхана салу қажеттігін айтты. 1915 жылдың қаңтар айында Сэмюэл өзінің министрлік әріптестеріне "Палестинаның болашағы" атты меморандум таратты, онда Ұлыбритания Суэц каналын шетелдік державалардан қорғау үшін Палестинаны жаулап алуы және Палестина еврей халқының отанына айналуы керек екені ұсынылды. Меморандумда: "Мен Палестина мәселесін шешудің бүкіл әлемдегі сионисттік қозғалыстың көшбасшылары мен жақтастары үшін ең қажеттісі Британ империясына қосылу болады деп сенемін" делінген. 1915 жылдың наурыз айында Сэмюэл 1915 жылғы қаңтардағы жобалық нұсқаны өзінің меморандумның соңғы нұсқасымен алмастырды, ол бұрынғы нұсқадан жұмсақ болды, еврей мемлекетін бірден құру туралы кез келген идеяны нақты жоққа шығарды және кез келген жоспарда еврей емес халыққа тең қарау қажеттігін баса көрсетті.

Жоғары комиссар қызметіне тағайындау

1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Палестинаны (сол кезде Осман империясының бір бөлігі) басып алды. Сэмюэл 1918 жылғы сайлауда өкілдігінен айырылып, британдық мүдделерді осы аумақта ұсынуға кандидат болды. 1920 жылы Ұлттар Лигасы Кеңесі Ұлыбританияның Палестинаға берген мандатын бекітуге дейін ол Жоғарғы комиссар лауазымына тағайындалды. Дегенмен, әскери үкімет күтілетін британдық мандатына дайындық үшін Каирге көшті, ал Ұлттар Лигасы оны екі жылдан кейін ресми түрде бекітті. Ол 1925 жылға дейін Жоғарғы комиссар қызметін атқарды. Сэмюэл 2000 жыл ішінде тарихи Палестинаны басқарған алғашқы яһуди болды. Ол еврей тілін аумақтың үш ресми тілінің бірі деп мойындады. 1920 жылдың 11 маусымында Британ империясы орденінің Ұлы крестімен (GBE) марапатталды. Сэмюэлдің Палестина Жоғарғы комиссары болып тағайындалуы қырқыс дау тудырды. Сионистер сионист яһудиді осы лауазымға тағайындауды қуанышпен қабылдаса, Эдмунд Алленби мен Луи Болс басқаратын әскери үкімет Сэмюэлдің тағайындалуын «өте қауіпті» деп сипаттады. Алленби техникалық тұрғыдан тағайындаудың заңсыз екенін атап өтті, себебі оккупацияланған елдің халқынан Осман империясымен бейбіт келісімге қол қойылғанға дейін оған адалдық білдіруді талап ететін азаматтық басқару әскери заң мен Гаага конвенциясын бұзады. Болс бұл жаңалықты мұсылмандар мен христиандардың «үлкен алаңдаушылықпен, көңілсіздікпен және ашумен» қарсы алғанын мәлімдеді. Алленби арабтардың бұл тағайындауды «елді бірден тұрақты сионистік басқаруға беру» ретінде қарастыратынын және үлкен зорлық-зомбылыққа әкелетінін болжады. Лорд Керзон Сэмюэлге соңғы хабарламаны оқып берді және оған лауазымды қабылдау туралы қайтадан ойлануын сұрады. Сэмюэл Лондондағы сионистердің өкілдерінен кеңес алды, олар «сасқаниялық» есептердің негізсіз екенін айтты. Мұсылман-христиандық қауымдастығы Болске телеграмма жіберді: «Сэр Герберт Сэмюэл сионистік көшбасшы ретінде қарастырылады және оның тағайындалуы араб халқының ортасында сионистік ұлттық ошақты құрудың алғашқы қадамы болып табылады, бұл олардың тілегіне қайшы келеді. Халқы оны мойындамайды және мұсылман-христиандық қоғам тәртіпсіздіктер мен бейбітшілікке бұзушылықтар үшін жауапкершілікке ие бола алмайды». Сэмюэлді тағайындаудың дұрыстығы туралы Лордтар палатасында оның Палестинаға келген күні талқыланды. Лорд Керзон айтыс барысында «қадірсіз» ешқандай ескертулер жасалмағанын, бірақ «осы сәтте елге еврей әкімшісін жіберудің ақылға қонымдылығына қатысты өте үлкен күмән туғанын» айтты. Сол кездегі Халықтар палатасындағы сұрақтар да Сэмюэлдің таңдалуына байланысты үлкен алаңдаушылықты көрсетті: «араб халқын басып тастау үшін қандай шаралар қабылданды және осылайша нәсілдік шиеленісті тоқтатуға қол жеткізілді?». Оның келгеніне үш ай өткен соң, «Морнинг Пост» газеті былай деп жазды: «Сэр Герберт Сэмюэлдің Жоғарғы комиссар болып тағайындалуы яһудилерден басқа барлығы үшін қателік болды».

In 1917, Britain occupied Palestine (then part of the Ottoman Empire) during the course of the First World War. Samuel lost his seat in the election of 1918 and became a candidate to represent British interests in the territory. He was appointed to the position of High Commissioner in 1920, before the Council of the League of Nations approved a British mandate for Palestine. Nonetheless, the military government withdrew to Cairo in preparation for the expected British Mandate, which was finally granted two years later by the League of Nations. He served as High Commissioner until 1925. Samuel was the first Jew to govern the historic Land of Israel in 2000 years. He recognised Hebrew as one of the three official languages of the territory. He was appointed Knight Grand Cross of the Order of the British Empire (GBE) on 11 June 1920. Samuel's appointment to High Commissioner for Palestine was controversial. While the Zionists welcomed the appointment of a Zionist Jew to the post, the military government, headed by Edmund Allenby and Louis Bols, called Samuel's appointment "highly dangerous". Technically, Allenby noted, the appointment was illegal, as a civil administration that would compel the inhabitants of an occupied country to express their allegiance to it before a formal peace treaty (with the Ottoman Empire) was signed violated both military law and the Hague Convention. Bols said the news was received with "consternation, despondency and exasperation" by the Muslims and Christians. Allenby said that the Arabs would see it "as handing country over at once to a permanent Zionist Administration" and predicted massive violence. Lord Curzon read the last message to Samuel and asked him to reconsider accepting the post. Samuel took advice from a delegation in London representing the Zionists, who told him that the "alarmist" reports were not justified. The Muslim Christian Association had sent a telegram to Bols: Sir Herbert Samuel regarded as a Zionist leader, and his appointment as first step in formation of Zionist national home in the midst of Arab people contrary to their wishes. Inhabitants cannot recognise him, and Muslim Christian Society cannot accept responsibility for riots or other disturbances of peace. The wisdom of appointing Samuel was debated in the House of Lords a day before he arrived in Palestine. Lord Curzon said that no "disparaging" remarks had been made during the debate but that "very grave doubts have been expressed as to the wisdom of sending a Jewish Administrator to the country at this moment". Questions in the House of Commons of the period also show much concern about the choice of Samuel: "what action has been taken to placate the Arab population and thereby put an end to racial tension". Three months after his arrival, The Morning Post commented: "Sir Herbert Samuel's appointment as High Commissioner was regarded by everyone, except Jews, as a serious mistake."

Қызмет мерзімі

Жоғары комиссар ретінде Сэмюэл сионистер мен арабтардың мүдделерін теңгермеуге тырысты, еврейлердің көші-қонын баяулатып, араб халқының сенімін жеңуге ұмтылды. Ол арабтардың мандаттық істерге қатысуын қамтамасыз етуді, олардың азаматтық және экономикалық құқықтарын қорғауды көздеді, бірақ еврейлердің көші-қоны мен жер сатып алуын тоқтатуға пайдаланылатын ешқандай билікті оларға бермеді. Вассерштейннің сөзіне қарағанда, оның саясаты "арабтарды британдықтардың сионистік саясатына бейімдеуге бағытталған". Сол кездегі исламдық дәстүр бойынша, бас исламдық рухани жетекші, Иерусалимнің Бас муфтиясы, Константинопольдегі Осман сұлтаны жергілікті дін қызметкерлері ұсынған кандидаттардың ішіннен таңдалып алынған. Британдықтар Палестинаны басып алғаннан кейін, Сэмюэл Хадж Амин әл-Хусейниді таңдады, ол кейін Палестинадағы британдық әкімшіліктің қарсыласына айналды. Сонымен қатар, ол еврей қауымының құрметіне ие болды және Иерусалимнің ескі қаласындағы Хурва синагогында Тора оқуға шақырылды. Сэмюэлдің басқару кезеңінде Черчилльтің Ақ кітабы жарияланды. Ол елдің экономикалық мүмкіндіктері шегінде еврейлердің көші-қонына қолдау көрсетті және еврей ұлттық отанын былай анықтады:
Палестина халқына еврей ұлтын таңу емес, әлемнің басқа бөліктеріндегі еврейлердің көмегімен қазіргі еврей қауымдастығын одан әрі дамыту, осы арқылы оның діні мен нәсіліне байланысты бүкіл еврей халқының қызығушылығы мен мақтанышына ие болатын орталыққа айналуы. Сэмюэл өзінің "бейтараптығымен" халықтың барлық топтарының сенімін жеңді. Ол Пинхас Рутенбергпен тығыз қарым-қатынас орнатып, Палестина мен Трансиорданияда электр энергиясын өндіру және тарату бойынша оған эксклюзивті концессиялар берді, сондай-ақ Лондондағы Отарлық кеңсемен қарым-қатынастарында Рутенбергтің жақтаушысы болды. Сэмюэл үкіметі Байсан аңғарындағы бедуин тайпаларымен 179 545 дунам мемлекеттік жерді бедуиндерге беру туралы "Гор Мудаварра жер келісіміне" қол қойды. Сэмюэлдің Палестинадағы рөлі әлі де даулы мәселе болып қалуда. Вассерштейннің пікірінше:
Оны көптеген сионистік тарихшылар жақсы есте сақтамайды, олар оны сионизмді қолдау туралы Балфур декларациясының Ұлыбритания тарапынан біртіндеп әлсіреуіне және соңында сатқындыққа ұшырауына себепкер болған процестің бастамашыларының бірі деп санайды. Араб ұлтшылдары оны сионизм мен британ империализмінің одағының символы және палестиналық арабтарды өз отанынан қууға жауаптылардың бірі деп есептейді. Шындығында, екеуі де жаңылысады.

As High Commissioner, Samuel attempted to mediate between Zionist and Arab interests, acting to slow Jewish immigration and win the confidence of the Arab population. He hoped to gain Arab participation in mandate affairs and to guard their civil and economic rights, but refused them any authority that could be used to stop Jewish immigration and land purchase. According to Wasserstein his policy was "subtly designed to reconcile Arabs to the pro Zionist policy" of the British. Islamic custom at the time was that the chief Islamic spiritual leader, the Grand Mufti of Jerusalem, was to be chosen by the temporal ruler, the Ottoman Sultan in Constantinople, from a group of clerics nominated by the indigenous clerics. After the British conquered Palestine, Samuel chose Haj Amin al Husseini, who later proved a thorn in the side of the British administration in Palestine. At the same time, he enjoyed the respect of the Jewish community, and he was honoured by being called to the Torah at the Hurva synagogue in the Old City of Jerusalem. During Samuel's administration the Churchill White Paper was published. It supported Jewish immigration within the economic absorptive capacity of the country to accommodate them and defined the Jewish national homeland as:
not the imposition of a Jewish nationality upon the inhabitants of Palestine as a whole, but the further development of the existing Jewish community, with the assistance of Jews in other parts of the world, in order that it may become a centre in which the Jewish people as a whole may take, on grounds of religion and race, an interest and a pride. Samuel won the confidence of all sections of the population by his noted "impartiality". He struck a particularly strong relationship with Pinhas Rutenberg, granting him exclusive concessions to produce and distribute electricity in Palestine and Trans Jordan, often strongly backing Rutenberg in his relations with the Colonial Office in London. Samuel government signed the Ghor Mudawarra Land Agreement with the Baysan Valley Bedouin tribes, that earmarked for transfer 179,545 dunams of state land to the Bedouin. Samuel's role in Palestine is still debated. According to Wasserstein:
He is remembered kindly neither by the majority of Zionist historians, who tend to regard him as one of the originators of the process whereby the Balfour Declaration in favour of Zionism was gradually diluted and ultimately betrayed by Great Britain, nor by Arab nationalists who regard him as a personification of the alliance between Zionism and British imperialism and as one of those responsible for the displacement of the Palestinian Arabs from their homeland. In fact, both are mistaken.

Самуил комиссиясы

1925 жылы Ұлыбританияға оралғаннан кейін премьер-министр Стэнли Болдуин Сэмюэлден тау-кен өнеркәсібінің мәселелерін зерттеуді сұрады. Самуэль комиссиясы 1926 жылғы наурыз айында есебін жариялады, онда өнеркәсіпті қайта ұйымдастыру ұсынылып, ұлттандыру туралы ұсыныс қабылданбады. Есепте мемлекеттік субсидияны жою және кеншілердің жалақысын төмендету де ұсынылды. Бұл есеп 1926 жылғы жалпы ереуілге себеп болған маңызды факторлардың бірі болды.

Кейінгі саяси мансап

Сэмюэл 1929 жылғы жалпы сайлаудан кейін Парламенттік палатаға оралды. Екі жылдан соң ол Либералдық партияның жетекшісінің орынбасары болды және Ллойд Джордж ауырып қалған 1931 жылдың жазында партияны басқарды. Сэмюэл басшылығымен партия 1931 жылдың тамызында премьер-министр Рамзи Макдональд құрған бірінші Ұлттық үкіметте қызмет етті, ал Сэмюэлдің өзі Ішкі істер министрі болды. Бірақ үкіметтің протекционистік тарифтерді қарастыруы және мандат алу үшін жалпы сайлау шақыруға дайындығы Либералдық партияның үш жеке топқа бөлінуіне әкелді. Сэр Джон Саймон бұрынғы депутаттардың бір тобын жетектеп, Либералды Ұлттық партияны құрды. Либералдық партияның жетекшісі Ллойд Джордж Ұлттық үкіметке қарсы шыққан Тәуелсіз либералдардың шағын тобын басқарды. Сэмюэл парламенттік партияның нақты басшысы болып, партия штаб-пәтерін бақылады. Үкіметтің тарифтерді енгізуге жасаған қадамдары либералдар арасында одан әрі шиеленіс тудырды, және Сэмюэл партияны үкіметтен кезең-кезеңмен шығарды, бірінші кезекте, либералдық министрлерге тарифтерге қарсы шығуға мүмкіндік беру үшін осы мәселе бойынша министрлер кабинетінің ұжымдық жауапкершілігін тоқтата тұруға қол жеткізді. 1932 жылдың қазанында либералдық министрлер өз лауазымдарынан кетті, бірақ парламентте Ұлттық үкіметті қолдауын жалғастырды. Соңында, 1933 жылдың қарашасында Сэмюэл және көптеген либералдық депутаттар Парламенттік палатадағы орындарынан тұрып, үкіметке тікелей қарсы шықты. Ол 1935 жылы тағы орынсыз қалғанға дейін Либералдық партияның басшысы болып қалды. 1937 жылы оған виконт Сэмюэл атағы берілді; сол жылдың соңында Сэмюэл, еврей тегіне қарамастан, премьер-министр Невилл Чемберленнің Адольф Гитлерге қатысты бағыныш саясатын қолдады, Германияның 1914 жылғы соғыс кінәсінен арылуын талап етті және соғыстан кейін жоғалған неміс колонияларын қайтаруды ұсынды. Оның өмірбаяуын жазған Джон Эдвард Боулл Сэмюэлдің 1938 жылы Аншлюсқа дейін лорд Галифакспен болған әңгімесінде айтқан сөздерін еске түсірді: «Мен Гитлерді ар-ұжданы бар адам деп санаймын, – дедім, – ар-ұжданы кейде оны өте жаман істерге итермелеген; бірақ ол Наполеон сияқты қылмыс екенін білген нәрсені істейтін адам емес. Қауіп сол, ол мистикалық және асығыс болғандықтан, дағдарыс кезінде оңай адасып кетуі мүмкін еді». Ол Чемберленнің үкіметке қайта оралу туралы ұсынысын қабылдамады. 1938 жылы ол Еуропадан келген еврей балаларына арналған «Киндертранспорт» қозғалысын қолдады және оларға үй табуға шақырды. Кейіннен Сэмюэл Лордтар палатасындағы Либералдық партияның жетекшісі болды (1944–1955 жж.). 1951 жылғы жалпы сайлау кезінде, 1951 жылдың 15 қазанында Сэмюэл теледидарда партиялық саяси хабарлама беруші алғашқы британдық саясаткер болды. Бұрын ол 1950 жылғы сайлауда теледидардан хабарлама берген болатын, бірақ ол сол кешке бұрын айтқан радио сөзінің жазбасы ғана еді, нағыз партиялық саяси хабарлама емес.

Samuel returned to the House of Commons following the 1929 general election. Two years later, he became deputy leader of the Liberal Party and acted as leader in the summer of 1931 when Lloyd George was ill. Under Samuel, the party served in the first National Government of Prime Minister Ramsay MacDonald formed in August 1931, with Samuel himself serving as Home Secretary. However the government's willingness to consider the introduction of protectionist tariffs and call a general election to seek a mandate led to the Liberal Party fragmenting into three distinct groups. Sir John Simon had already led a breakaway group of MPs to form the Liberal National Party. The Liberal leader, Lloyd George, led a small group of Independent Liberals, opposing the National Government. That left Samuel effectively as leader of the parliamentary party and in control of party headquarters. The government's moves to introduce tariffs caused further friction for the Liberals, and Samuel withdrew the party from the government in stages, first obtaining the suspension of cabinet collective responsibility on the matter to allow Liberal members of the government to oppose tariffs. In October 1932, the Liberal ministers resigned their ministerial posts but continued to support the National Government in parliament. Finally, in November 1933, Samuel and the bulk of the Liberal MPs crossed the floor of the House of Commons and opposed the government outright. He remained leader of the Liberal Party until he again lost his seat in 1935. In 1937, he was granted the title Viscount Samuel; later that year, Samuel, despite his Jewish ancestry, aligned himself with Prime Minister Neville Chamberlain's appeasement policy towards Adolf Hitler, urged that Germany be cleared of its 1914 war guilt and recommended the return of German colonies lost after the war. His biographer John Edward Bowle noted Samuel's recollection of his comments to Lord Halifax in a conversation shortly before the Anschluss in 1938:

I said that I regarded Hitler as a man with a conscience — a conscience that sometimes led him to do things that were very bad; but he was not a man who would do what he knew to be a crime as Napoleon would have. The danger was that, being a mystic and impetuous, he might easily be swept away at some moment of crisis. He declined a later offer by Chamberlain to return to government. In 1938, he supported the Kindertransport movement for refugee children from Europe with an appeal for homes for them. Samuel later became the leader of the Liberal Party in the House of Lords (1944–1955). During the 1951 general election, on 15 October 1951, Samuel became the first British politician to deliver a party political broadcast on television. He had previously fronted a broadcast on television at the 1950 election, but this was merely a recording of a radio speech he had made earlier the same evening rather than a true party political broadcast.

Отбасы

1897 жылы 17 қарашада Сэмюэл өзінің бірінші туысы Беатрис Мириамға (1871–1959), банкир Эллис Абрахам Франклиннің қызына үйленді. Олардың үш ұлы мен бір қызы болды. Оның ұлы Эдвин еврей легионында қызмет етті. Сэмюэл ДНК-ны бірге ашқан ғалым Розалинд Франклиннің шөбересі еді.

Әдеби мансап

Кейінгі жылдары ол адамзаттың және ғылымның болашағы туралы алаңдауын жалғастырып, үш кітап жазды: «Физикадағы эсселер» (1951), «Шындықты іздеу» (1957) және бірлесіп жазылған «Үшталды өрім: философия, ғылым, дін» (1961). Бұл үш еңбек ғылыми қауымдастықтың көзқарастарымен қақтығысқа түсті, әсіресе оның соңғы еңбегіндегі әріптесі және досы Герберт Дингл болғандықтан.