Уильям Уотсон: Саяхат, Қастандық және Англия тарихындағы трагедия.

Кіріспе

Уильям Уотсон (шамамен 23 сәуір 1559 – 9 желтоқсан 1603) – ағылшын католик дін қызметкері және мемлекетке қарсы қастандық жасаған адам, жасаған қылмысы үшін өлім жазасына кесілген.

Өмір

1586 жылы Уотсон Францияда рим-католик діни қызметкері болды, ал Елизаветаның билігінің соңғы жылдары Англияға бірнеше рет сапарлады; ол бірнеше рет түрмеге қамалып, қиындықтарға тап болды. Ол иезуиттермен дауласып, зайырлы діни қызметкерлердің жақтаушысы ретінде Архиерейлер даусында белгілі болды, ал 1601 жылы оның бұл мәселеге қатысты жазған бірнеше жазбалары жарық көрді, оларға Роберт Парсонс жауап берді. Сол жылдың қыркүйек айында ол Ричард Банкрофттың қорғауында Фулхэм сарайында тұрды. Елизавета қайтыс болғанда, Уотсон Шотландияға барып, Джеймс I-ге өзінің жақтастарының адалдығын жеткізіп, Испаниямен сөз байласып жүрген күдікпен қаралатын иезуиттердің алдын алуға тырысты. Бірақ жаңа патша, үміттенгендей, қарсылық білдіргендерге салған айыппұлдарды тоқтатпады; және римдік католиктердің жалпы наразылығы "Құпия жоспар" немесе "Уотсонның жоспары" деп аталатын жағдайға әкелді, осы діни қызметкердің есімі осымен ең көп танымал, сондай-ақ оның жалғасы – Басты жоспар; Уотсон өзінің дінбауырларының шағымдарын басқа діни қызметкер Уильям Кларкпен, сэр Гриффин Маркхаммен және Энтони Коплимен, сондай-ақ көңілі толмаған протестант сарайының қызметкері Джордж Брукпен талқылады; олар басқа протестант, Томас Грей, 15-ші барон Грей де Уилтонды өздеріне сенімді етіп алды және шотландтық үлгіде Джеймсті күтпеген жерден ұстап алуды жоспарлады, сонымен қатар Лондон мұнарасын басып алу, патшаны католицизмге көндіру және Уотсонды Лорд-Кеңесші етіп тағайындау туралы әңгімеледі. Бір-екі адам жоспардан бас тартты, бірақ Уотсон және оның қалған серіктері 1603 жылдың 24 маусымында Гринвичте жиналып, өз мақсаттарын іске асыру үшін петиция ұсыну сылтауымен кездесуге ниеттенді. Жоспар толық сәтсіздікке ұшырады; Генри Гарнет және басқа иезуиттер оны билік органдарына сатты, ал оның негізгі авторлары тұтқындалды, Уотсон тамыз айында Уэльс шекарасындағы Хей-он-Уайда ұсталды. Олар Винчестерде сотталды және кінәлі деп танылды; Уотсон мен Кларк 1603 жылдың 9 желтоқсанында өлім жазасына кесілді, ал Брук бір аптадан кейін сол тағдырға ұшырады. Грей мен Маркхэмға кешірім жасалды. Бірақ өлім жазасын орындауға дейін, Құпия жоспардың сәтсіздігі Басты жоспардың ашылуына әкелді. Бруктің бұрынғы жоспардағы рөлі оның ағасы Генри Брукке, 11-ші барон Кобхамға, сэр Роберт Сесилдің одақтасы мен күйеуіне күдік тудырды. Кобхам Испаниямен "патша мен оның ұлдарының" өлімі және Леди Арабелла Стюартты таққа отырғызу мүмкіндігі туралы сөйлескен көрінеді. Ол тұтқындалды, сотталды және өлім жазасына кесілді, бірақ өлім жазасын орындау үшін бағанаға шығарылған күйі тоқтатылды. Сэр Уолтер Рэли осы мәселеде Кобхаммен байланыста болды деген күдікпен тұтқындалды және сотталды.

In 1586 Watson became a Roman Catholic priest in France, and during the concluding years of Elizabeth's reign he paid several visits to England; he was imprisoned and tortured more than once. He became prominent in the Archpriest Controversy as a champion of the secular priests in their dispute with the Jesuits, and in 1601 some writings by him on this question appeared which were answered by Robert Parsons. In September of that year he was resident at Fulham Palace, under the protection of Richard Bancroft. When Elizabeth died, Watson hastened to Scotland to assure James I of the loyalty of his party, and to forestall the Jesuits, who were suspected of intriguing with Spain. The new king did not, however, as was hoped, cease to exact the fines on recusants; and the general dissatisfaction felt by the Roman Catholics gave rise to the "Bye plot," or "Watson's plot," in which connection this priest's name is best known, and to its sequel the Main Plot; Watson discussed the grievances of his co religionists with another priest, William Clark, with Sir Griffin Markham and Anthony Copley, and with a disappointed Protestant courtier, George Brooke; they took another Protestant, Thomas Grey, 15th Baron Grey de Wilton, into their confidence, and following Scottish precedents it was arranged that James should be surprised and seized, while they talked loudly about capturing the Tower of London, converting the King to Catholicism, and making Watson Lord Keeper. One or two of the conspirators drew back; but Watson and his remaining colleagues arranged to assemble at Greenwich on 24 June 1603, and under the pretence of presenting a petition to carry out their object. The plot was a complete failure; Henry Garnet and other Jesuits betrayed it to the authorities, and its principal authors were seized, Watson being captured in August at Hay on Wye on the Welsh border. They were tried at Winchester and found guilty; Watson and Clark were executed on 9 December 1603, and Brooke suffered the same fate a week later. Grey and Markham were reprieved. Before the executions took place, however, the failure of the Bye plot had led to the discovery of the Main plot. Brooke's share in the earlier scheme caused suspicion to fall upon his brother Henry Brooke, 11th Baron Cobham, the ally and brother in law of Sir Robert Cecil. Cobham appears to have been in communication with Spain about the possibility of killing "the king and his cubs" and of placing Lady Arabella Stuart on the throne. He was seized, tried and condemned to death, but although led out to the scaffold he was not executed. It was on suspicion of being associated with Cobham in this matter that Sir Walter Raleigh was arrested and tried.