Кіріспе
Вирджиния және Мэрилендтегі ағылшын қоныс салушы, 17 ғасырдағы ағылшын пионері, геодезист, саудагер және отарлық саясаткер Уильям Клейборн (кейде Cleyburne деп те жазылады) (шамамен 1600 – шамамен 1677) – ағылшын пионері, геодезист және Вирджиния мен Мэриленд колонияларында/провинцияларында, сондай-ақ Чесапик шығанағы төңірегіндегі алғашқы қоныс салушы. Клейборн бай саудагер және плантатор, сонымен қатар Атлантика орталық колонияларындағы маңызды саяси тұлға болды. Ол Вирджиния отаршылары мен Мэрилендтің кейінірек қоныстануы арасындағы дауларға қатысты, себебі ол Чесапик шығанағының ортасында орналасқан Кент аралындағы бұрынғы сауда бекетіне ие болған, бұл Солтүстік Америка суларындағы алғашқы теңіз шайқастарын тудырды. Клейборн 1632 жылғы Корольдік жарғы бойынша Калверт отбасына берілген жерлер құрамына енгеннен кейін Кент аралын Мэриленд Калверттерінен қайтаруға бірнеше рет әрекеттенді, кейде күш қолданып. Кент аралы, Англия королі Чарльз I (1600–1649; 1625 жылдан өліміне дейін билеген) Сэр Джордж Кальвертке (1579–1632), бірінші барон және Лорд Балтиморға айналасындағы жерлерді бергеннен кейін Мэриленд аумағына айналды. Клейборн англикан, пуритандық көзқарастарды ұстанушы және Калверттердің католицизміне қарсы болды. Ол Вирджиния губернаторы Джон Потт, Сэмюэл Мэтьюс және Роджер Смитпен бірге 30 қараша 1629 жылғы корольдің Жеке кеңесіне жолданған хатқа қол қойды, онда Лорд Балтимор Англия шіркеуіне адалдық және жоғарылық серт беруден бас тартқанына шағымданылды. Ол 1642–1651 жылдардағы ағылшыл азамат соғысы кезінде Парламентті қолдады және Вирджиния және Мэриленд провинцияларын бағындыру және басқару үшін тағайындалған комиссияға мүше болды, бұл уақытта екеуі де британдық колониялар болды. Ол осы кезеңде Вирджинияның парламенттік үкімге бағынуына көмектесті. 1660 жылы ағылшыл монархиясы қайта орнатылғаннан кейін Вирджиния колониясының саясатына қатысуын тоқтатты. Ол шамамен 1677 жылы Вирджиниядағы Памунки өзеніндегі Романкок плантациясында қайтыс болды. Тарихшы Роберт Бреннердің айтуынша, "Уильям Клейборн Реставрация кезеңінің барлық уақытында Вирджиниядағы ең ықпалды саясаткер болған болуы мүмкін".
the 17th century English pioneer, surveyor, merchant and colonial politician
William Claiborne also, spelled Cleyburne (c. 1600 – c. 1677) was an English pioneer, surveyor, and an early settler in the colonies/provinces of Virginia and Maryland and around the Chesapeake Bay. Claiborne became a wealthy merchant and planter, as well as a major political figure in the mid Atlantic colonies. He featured in disputes between the colonists of Virginia and the later settling of Maryland, partly because of his earlier trading post on Kent Island in the mid way of the Chesapeake Bay, which provoked the first naval military battles in North American waters. Claiborne repeatedly attempted and failed to regain Kent Island from the Maryland Calverts, sometimes by force of arms, after its inclusion in the lands that were granted by a 1632 Royal Charter to the Calvert family. Kent Island had become Maryland territory after the surrounding lands were granted to Sir George Calvert, first Baron and Lord Baltimore (1579–1632) by the reigning King of England, Charles I (1600–1649; reigned from 1625 until his execution in 1649). Claiborne was an Anglican, a Puritan sympathizer, and deeply resentful of the Calverts' Catholicism. He was one of the signers, along with Virginia Governor John Pott, Samuel Matthews, and Roger Smyth, of a letter to the King's Privy Council, dated 30 November 1629, complaining that Lord Baltimore refused to take the Oath of Allegiance and Supremacy to the Church of England. He sided with Parliament during the English Civil War of 1642–1651 and was appointed to a commission charged with subduing and managing the Province of Virginia and Province of Maryland, both British colonies at the time. He played a role in the submission of Virginia to parliamentary rule in this period. Following the restoration of the English monarchy in 1660, he retired from involvement in the politics of the Virginia colony. He died around 1677 at his plantation, Romancoke, on Virginia's Pamunkey River. According to historian Robert Brenner, "William Claiborne may have been the most consistently influential politician in Virginia throughout the whole of the pre Restoration period".
Ерте өмір және Америкаға көшіп кету
Клейборн Англияның Кент графтығындағы Крейфорд приходында Лондон пивосырының жесір қызы Сара Смит Джеймстің отбасында дүниеге келді және 1600 жылдың 10 тамызында крещениеден өтті. Оның әкесі Томас Клейборн Норфолк графтығындағы Кингс-Линн қаласының альдерманы және лорд-мэрі болды, ол тұз және балық саудасы сияқты түрлі салалардағы шағын бизнесмен ретінде өмір сүрді. Оның үлкен жартылай бауыры, мүмкін, Вирджиния компаниясының Лондон бөлімшесінің акционері болған Сер Роджер Джеймс еді. Отбасының аты сол кездегідей, Клеберн, Клейборн немесе Клейборн (соңғысы кейін қабылдаған) сияқты әртүрліше жазылған. Уильям Клейборн екі ұлдың кішісі еді. Отбасының бизнесі оларды байытуға жеткіліксіз болды, сондықтан Клейборнның үлкен ағасы Лондонда шәкірт болып, шұлық саудасымен айналысты, соңынан темекі саудасына қатысты. Төрт жылдан кейін Клейборнға Вирджинияның жаңа колониясында жер өлшеуші лауазымы ұсынылды және ол 1621 жылдың қазан айында Джеймс өзенінің солтүстік жағалауындағы Джеймстаунға, колонияның жаңа губернаторы Сер Фрэнсис Уайаттың сүйемелдемесінде келді. Лауазымға 200 акр (80 гектар) жер, жылына 30 фунт стерлинг жалақы, үй және жерлерін өлшеуге мұқтаж қоныс аударушылар төлейтін төлемдердің уәдесі қоса берілді. Оның саяси білімі оны Вирджиниядағы ең табысты отарлаушылардың біріне айналдырды және келгеннен кейін төрт жыл ішінде Вирджиния колониясының кеңесінен 1100 акр (445 гектар) жер және жылына 60 фунт стерлинг жалақы алды. Осы уақытта, жергілікті Поухатан халқы иммигранттардың көптеуінен, әсіресе дәстүрлі егіншілік жерлерінде құрылған жаңа ауылдардан, олардан азық-түлік сатып алу қажеттілігінен және үнді балаларын "колледждерге" мәжбүрлеп орналастырудан алаңдады. Клейборн келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, 1622 жылдың наурыз айында олар Джеймстаунға және басқа да плантацияларға шабуыл жасап, "Поухатан көтерілісі" деп белгілі болған оқиғада жүздеген адамды өлтірді. Қоныс аударушылар жауап ретінде шабуыл жасап, жүздеген тайпа мүшелерін және олардың отбасыларын өлтірді, егістіктерді өртеп, шешек ауруын таратуға себеп болды. Клейборн шабуылдардан аман қалды, бірақ корольге колонияны басқаруды жүктеуді ұсынды. Клейборн саяси табысын пайдаланып қаржылық жетістікке жетті. 1624 жылы Губернатор кеңесіне тағайындалған ол 1626 жылы колонияның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Шамамен 1627 жылы ол Чесапик шығанағының жағалауында солтүстікке қарай тұратын Сусквеханнок халқымен тері саудасын бастады, және оның ең ірі салалары – Сусквеханна және Потомак өзендері арқылы оңтүстікке сауда жасады немесе сапарлады. Клейборн Чесапик шығанағының ортасындағы Кент аралында сауда бекетін құруды қалаған, оны Атлант жағалауындағы сауда операцияларының орталығына айналдыруды жоспарлаған.
Кент аралы және Мэрилендпен алғашқы дау
1629 жылы Джордж Калверт, 1-ші Балтимор бароны, Авалоннан, Ньюфаундлендтегі сәтсіз колониясынан оңтүстіске қарай Вирджинияға келді. Вирджиниялықтар Калвертті құшақтап алмады, себебі оның католицизмі протестанттар ретінде оларды ренжітті, сондай-ақ Калверттің вирджиниялықтар өздерінікі деп санайтын жердің бір бөлігіне патент алуға тырысқаны жасырын емес еді. Ұзақ уақыт өтпей Калверт Англияға оралып, дәл осындай патент алуға ұмтылды, ал Клейборн Вирджиния колониясының мемлекеттік хатшысы ретінде вирджиниялықтардың мәселесін шешу үшін Англияға жіберілді. Бұл Клейборн үшін жеке пайдалы болды, өйткені ол Кент аралындағы сауда бекеті үшін келісімдерді аяқтауға да мүдделі болды. Калверт, король Джеймс I үкіметінде бұрынғы жоғары лауазымды шенеунік, қазіргі Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджия аймақтарында орналасқан Вирджиния қоныстарының оңтүстігіндегі жерге «Каролина» деп аталатын колония құруға рұқсат сұрады. Содан кейін Клейборн келді және Вирджинияның аумақтық тұтастығына қауіп төнгенін мәлімдеді. Оған сол аймақта қант плантациясын салуды жоспарлаған лондондық саудагерлер тобы да қосылды. 1631 жылы Клейборн лондондық қолдаушыларының бірі арқылы корольдік сауда комиссиясын алды, ол оған Атлантиканың орталық бөлігіндегі, бұрын патент болмаған жерлердегі жергілікті тұрғындармен сауда жасау құқығын берді. Клейборн 1631 жылдың 28 мамырында Лондоннан жалдаған келісімшарт бойынша қызметшілермен және сауда бекеті үшін ақшамен Кент аралына аттанды, Калверттің үмітіне соққы бергенін сезінді. Ол жобасына Вирджиния кеңесінің қолдауын алды және лондондық саудагер Морис Томсонның қаржылық қолдауы үшін сыйақы ретінде Томсон мен екі серігіне Вирджиниядан темекіге монополияны кепілдендіретін келісімшарт алуға көмектесті. Клейборнның Кент аралындағы қоныстанушылары аралда шағын плантация құрып, дін қызметкерін тағайындады. Кент аралындағы қоныс дамып келе жатқанда, Тайлық кеңес корольдің бұрынғы мемлекеттік хатшысы сэр Джордж Калвертке Вирджиния колониясының солтүстігіндегі жерлерге патент беруді ұсынды. Бұл оның Ньюфаундлендтегі (қазіргі Канаданың шығыс жағында) Авалонның бұрынғы колониясының сәтсіз қоныстануын алмастыру және Делавэр мен Гудзон өзендері бойындағы солтүстікке қарай голландтық қоныстануларға қысым жасау үшін жасалды (қазіргі Делавэр, Нью-Джерси және Нью-Йорк штаттары). Калверт келісті, бірақ ол 1632 жылы король Чарльз I патентке ресми түрде қол қоюдан бұрын қайтыс болды, ал Мэрилендтің жаңа колониясы үшін корольдік грант пен патент оның ұлы Сесилиус Калвертке 1632 жылдың 20 маусымында берілді. Бұл оқиғалар Клейборн үшін өкінішті болды, өйткені Мэриленд патентіне Чесапик шығанағының екі жағындағы барлық жерлер кірді, Потомак өзенінің сағасынан солтүстікке қарай, Клейборнның Кент аралында сауда бекетін құруды жоспарлаған аймақ кірді. Вирджиния Ассамблеясы, әлі де Клейборнды қолдап, қазір Кент аралының қоныстанушыларының өкілдерін қоса алғанда, Мэриленд патентінің берілуі туралы хабар мұхит арқылы жеткенге дейін және одан кейін де бірқатар жарияланымдар мен наразылық білдірді. Олар Вирджиния үшін жерлерді талап етіп, патенттің заңдылығына наразылық білдірді. Клейборнның даудағы корольдік билікке бірінші шағымдануы, ол Мэриленд патентіндегі жерлер шын мәнінде патентте айтылғандай бос емес екенін және патент Калвертке осыншама күш бергенін, ол қоныстанушылардың құқықтарын бұзады деп мәлімдеді, 1633 жылдың шілдесінде Шетелдік плантациялар иелері тарапынан қабылданбады. Келесі жылы Калверттің негізгі қоныстанушылары Чесапикке келіп, Сент-Мэри қаласында Яокомико жерлерінде тұрақты қоныс тапты. Вирджинияның құрылтайшыларының қолдауымен Клейборн Калвертке өзінің адалдығын Вирджинияға және корольдік билікке емес, Мэрилендтегі меншік билікке емес екенін түсіндірді. Кейбір тарихи деректерде Клейборн Мэриленд колонияларына қарсы жергілікті тұрғындарды Мэриленд колонияларының іс жүзінде испандықтар және ағылшындардың жаулары екенін айтып, оларды қоздырғандығы айтылады, бірақ бұл мәлімдеме ешқашан дәлелденген жоқ. 1635 жылы Мэриленд комиссары Томас Корнуоллис заңсыз саудагерлерді іздеу үшін Чесапикке барды және Покомок саундтағы Клейборнның бір кемесін басып алды. Клейборн оны күшпен қайтаруға тырысты, бірақ жеңілді; ол Кент аралындағы қонысын сақтап қалды. Бұл Солтүстік Америка суларында 23 сәуір мен 10 мамыр 1635 ж. болған алғашқы теңіз шайқастары болды. Үш вирджиниялық қаза тапты. Осы оқиғалар кезінде Вирджинияның губернаторы Джон Харви, вирджиниялықтардың көп ұнамаған адамы, Мэриленд қонысын қолдау үшін корольдік бұйрықтарды орындады және теңіз шайқастарына дейін Клейборнды мемлекеттік хатшы лауазымынан шеттетуге ұйғарды. Жауап ретінде Клейборнның Вирджиния Ассамблеясындағы қолдаушылары Харвиді колониядан қуды. Екі жылдан кейін, Клоберри және компаниясының адвокаты, олардың жүйрік саудасынан алған кірістер бастапқы инвестицияларын өтемегеніне алаңдаған, Кент аралына келді. Адвокат аралды иеленді және Клейборнға Англияға оралуды бұйырды, онда Клоберри және компаниясы оған қарсы сотқа жүгінді. Адвокат содан кейін Мэрилендті күшпен аралды иеленуге шақырды, ол 1637 жылдың желтоқсанында орындалды. 1638 жылдың наурыз айына қарай Мэриленд Ассамблеясы Клейборнның колониядағы барлық мүлігі енді меншік иесіне тиесілі деп жариялады. Мэриленд Кент аралы үшін заңдық шайқасты уақытша жеңіп алды және Клейборнның соңғы шағымы 1638 жылдың сәуір айында Тайлық кеңес тарапынан қабылданбаған кезде қайта жеңіске жетті.
Парламент комиссары, Романкокка көшу және Мэрилендпен екінші дау
1638 жылдың мамыр айында Кент аралындағы жеңілістен кейін Клейборн, өзінің ескі досы Морис Томсонның кеңесімен, Кариб теңізіндегі Гондурас жағалауындағы Руатан аралында жаңа колония құру жөніндегі Провиденс Лэнд Компаниясынан тапсырма алды. Ол кезде Гондурас Испанияның Гватемала патшалығының құрамына кіретін, ал Орталық Американың құрлықтарында испандық қоныстар басым болды. Клейборн өзінің жаңа колониясын «Бойықты арал» деп атап, үміттенді, бірақ аймақтағы испандық билік тым күшті болды және колония 1642 жылы жойылды. 1640 жылға дейін Клейборн Элизабет-Сити округінде тұрды. 1640 жылдан кейін ол Романкок плантациясында, Маттапони және Памунки өзендерінің қосылған жеріне жақын, бастапқыда Йорк округіне кіретін, бірақ 1654 жылғы бөліністерден кейін Жаңа Кент округіне, ал 1701 жылы (оның қайтысынан кейін) Король Уильям округіне айналды.
Көп ұзамай, Англия азаматтық соғысының қақтығысы Клейборнға Кент аралын қайтаруға тағы бір мүмкіндік берді. Патшадан үнемі қолдау алған Кальверттер, өз кезегінде, парламенттік дағдарыстың алғашқы кезеңдерінде монархияны қолдады. Клейборн жаңа одақтас тапты – Ричард Ингл, католик билігіндегі Мэрилендтегі кемелері парламентке қарсы патша жарлығына жауап ретінде тартып алынған пуритан саудагері. Клейборн мен Ингл парламенттік дауды саяси жамылғы ретінде пайдаланып, кек алу мүмкіндігін көрді және 1644 жылы Клейборн Кент аралын, ал Ингл Сент-Мэриді басып алды. Екеуі де халықтың қолдауын алу үшін дінді құрал ретінде пайдаланды, католик Кальверттерге сенуге болмайтынын айтты. Алайда, 1646 жылы губернатор Леонард Кальверт Вирджиния губернаторы Берклидің қолдауымен Сент-Мэри мен Кент аралдарын қайтарып алды, ал Леонард Кальверт 1648 жылы қайтыс болғаннан кейін Сесил Кальверт парламенттік протестантты губернатор етіп тағайындады. 1649 жылы Мэрилендте католиктер мен протестанттарға діни төзімділікті жариялаған Мэрилендтің төзімділік туралы заңын қабылдауға осы бүлік пен оның діни мәні әкелді. 1648 жылы Лондондағы саудагерлер тобы Мэриленд штатының Кальверттерден алған жарғысын қайтаруды Парламенттен сұрады. Бұл өтініш қабылданбады, бірақ Клейборн Кент аралын қайтарудың соңғы мүмкіндігін алды, оны пуритандық бақылаудағы Парламент Вирджиниядағы англикандық алаңдаушылықты басу жөніндегі комиссияға тағайындады; Вирджиния бұл жағдайда «Чесапик шығанағындағы барлық плантациялар» деп анықталды. Клейборн және комиссар Ричард Беннетт Вирджинияның Парламенттік билікке бейбіт түрде бағынуын қамтамасыз етті, ал жаңа Вирджиния Ассамблеясы Клейборнды колонияның хатшысы етіп тағайындады. Губернатор Стоун қысқа уақытқа бас тартты, бірақ Клейборн мен комиссияға мойынсұнып, Мэрилендті Парламенттік билікке тапсырды. Клейборн Мэрилендтегі комиссия билігі кезінде Кент аралын қайтадан бақылауға алу үшін ашық заңдық әрекеттер жасамады, бірақ сол кезде Сюсквенноктармен жасалған келісімде Клейборнның Кент және Палмер аралдарына ие екені айтылды. Клейборнның Мэрилендтегі заңдық жоспарлары 1653 жылы Оливер Кромвель Кальвертті билікке қайтарғаннан кейін, Рамп Парламенті аяқталғаннан кейін тағы да сәтсіз аяқталды. 1654 жылы Мэриленд губернаторы Стоун иесінің билігін қайтаруға тырысты және Клейборнның мүлкі мен өмірі губернатордың қалауынша алынуы мүмкін деп мәлімдеді. Стоунның мәлімдемесі ескерілмеді, Клейборн мен Беннетт оны тағы да құлатты, католиктерге қызмет етуге рұқсат етілмеген жаңа ассамблея құрды. Кальверт, қазір Стоунға ашуланып, оның әлсіздігі деп санаған нәрсесіне наразылық білдірді және Стоунға бірдеңе жасауды талап етті, ал 1655 жылы Стоун Сент-Мэридегі бақылауды қайтарып алды және солдаттар тобын Провиденске (қазіргі Аннаполис) бастап барды. Стоун тұтқындалды және оның күшін жергілікті пуритан қоныстанушылары жеңіп, колонияны өздеріне қаратуға мәжбүр етті. Жаңа жағдайды ескере отырып, Клейборн мен Беннетт Кромвельді өз ойын өзгертуге көндіру үмітімен Англияға барды, бірақ олардың үрейленуіне орай, ешқандай шешім қабылданбады және патшалық өкілеттігі болмағандықтан пуритандар билікті Кальверт тағайындаған жаңа губернаторға берді. Клейборнның артынан Беннетт және басқа комиссар Кальвертпен келісімге келді, бұл оның Мэрилендтегі қалған протекторат кезеңінде бақылауын жалғастыра беретініне кепілдік берді. Мэрилендте билігі болмағандықтан, Клейборн Вирджиниядағы саяси лауазымдарына жүгінді. Алайда, оның Мэриленд пен Вирджиниядағы билік пен үкіметке қарсы үздіксіз қақтығыстары мен бұзушылықтары, сондай-ақ осы іс-әрекеттері кезінде Парламенттік фракциямен болған одағы салдарынан, 1660 жылы британдық монархия қайта жаңғырғаннан кейін үкіметте оның аз ғана достары қалды. Сондықтан Клейборн 1660 жылы саяси істерден шығып, өмірінің соңына дейін Вест-Пойнтке жақын Памунки өзеніндегі 5000 акр (2023 гектар) жерді басқарды, ол шамамен 1677 жылы сол жерде қайтыс болды.
Отбасылық өмірі және ұрпақтары
Кент аралы үшін болған қақтығыстың саяси дау-дамазылының ортасында Клейборн Эссекстің Элизабет Батлер (немесе Ботеллер) атты әйелге үйленді, оның ағасы Джон Клейборнның Кент аралы жобасындағы серіктестерінің бірі болды. Олардың төрт ұлы (Уильям Клейборн кіші, Джон, Томас және Леонард) және екі қызы болды (Нортумберленд округының тұрғыны Томас Бреретонға үйленген Джейн және 1668 жылы сол кездегі Король және Королева округында 1000 акр жерге патент алған, кейіннен Жаңа Кент округына айналған Элизабет). Алғашқыда Уильям Клейборн кіші (шамамен 1636 – 1678 жылға дейін), 1650 жылдары Англияда әкесінің сауда өкілі болған, әкесінің Романок плантациясы мен басқа да жерлерін мұраға алды, сондай-ақ 1660–1678 жылдары Жаңа Кент округының мүшесі болып қызмет етті және Бэкон көтерілісіне қатысқандарды соттаған сот құрамында болды, бірақ 1678 жылға дейін қайтыс болды. Оның кіші інісі және сауда серіктесі Томас Клейборн (1647–1683) 1670 жылғы 25 тамыздағы келісімде көрсетілгендей, ортақ орындаушы болған болуы мүмкін. Джон Англиядан оралғаннан кейін үйленді және 1787 жылы немересі Уильям Клейборн III-тің қамқоршысы болды. Леонард Клейборн (1649–1694) әкесінен Вирджиния жерін алды және болашақта Король Уильям округына айналған 3000 акр жерге патент алды, ол Ямайкада қоныстанды және 1693 жылы осы аралдың құрамында қызмет етті. Американдық Клейборн әулетінің көптеген тармақтары эмигрант Уильямды өздерінің бабалары деп санайды. Ұрпақтарында Уильям К.К. Клейборн (Теннесси конгрессмені және Луизиананың бірінші губернаторы), сән дизайнері Лиз Клейборн, қайтыс болған пастор Джерри Фалвелл, фолк музыканты / ғылым және тіл білімі жазушысы Роберт Клейборн және Теннесси мен Вирджинияның көптеген саяси қайраткерлері бар. Ұрпақтары Клейборн әулетінің генеалогиялық зерттеулерін дамыту үшін қоғам құрды.