Кіріспе
Американдық романшы Джеймс Гулд Коззенс (19 тамыз 1903 – 9 тамыз 1978) – Пулитцер сыйлығын жеңіп алған американдық жазушы, оның шығармалары үштен астам онжылдық бойы ерекше танымалдылық пен сыншылардың жоғары бағасын алды. Ол 1949 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбындағы «Құрметті күзетші» романы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, көптеген сыншылар бұл туындыны соғыс туралы ең маңызды еңбектердің бірі деп санады. Кейіннен бұл роман 1961 жылы танымал фильмге айналды. «Сүйіспеншілікпен баураған» романына консервативті сыншылардың жоғары баға беруі және Коззенстің 1957 жылы Time журналына берген әңгімесі, автор Ирвинг Хоудың New Republic журналында және авангард сыншысы Дуайт Макдональдтың Commentary журналындағы агрессивті сынға алып келді. Макдональдтың мақаласы 50 жылдан астам уақыт өткен соң да «ғасырдың ең убедителді және құлдырауға ұшыратқан шолуы» деп есептеледі. Авторға ғана емес, сонымен қатар орташа талғамға бағытталған сыншыларға да бағытталған бұл сын, Коззенстің өмірінің соңғы 20 жылында да, одан кейін де беделіне зор зиян келтірді. Жазушы Джозеф Эпштейн осыған ұқсас пікірлерді Commentary журналындағы мақаласында және «Правдоподобные предубеждения» атты кітабының бір бөлімінде білдірді. Белгілі өмірбаяншы және академиялық редактор Мэтью Брукколи бұл жұмысты өмірбаяндық еңбегінде және ғылыми зерттеулерінде жалғастырды. Соңғы кезде оның шығармалары негізінде сценарийлерге қызығушылық артып келеді: 2018 жылы Hollywood Reporter басылымы Сэм Пеккинпаның Коззенстің повесі негізінде жазған «Каставей» сценарийіне құқықтарды продюсер сатып алғанын хабарлады.
James Gould Cozzens (August 19, 1903 – August 9, 1978) was a Pulitzer prize winning American writer whose work enjoyed an unusual degree of popular success and critical acclaim for more than three decades. His 1949 Pulitzer win was for the WWII race novel Guard of Honor, which more than one critic considered one of the most important accounts of the war. which was later made into a popular 1961 film. Culturally conservative critics' widespread acclaim for "By Love Possessed", along with a controversial 1957 interview that Cozzens gave to Time, led to an aggressive backlash by author Irving Howe in the New Republic and avant garde critic Dwight Macdonald in Commentary. Macdonald's essay is still considered "the most persuasively devastating review of the century" more than fifty years later. The criticism, aimed as much at critics catering to a middle rather than highbrow sensibility as the author himself, did extensive damage to Cozzens' reputation, both during the last 20 years of his life, and posthumously. Writer Joseph Epstein has offered similar praise, both in an essay for Commentary magazine, as well as in a chapter for his book Plausible Prejudices. The late biographer and academic editor Matthew J. Bruccoli extended those efforts in a biography and related scholarly work. There has also been recent interest in screenplays based on his work: in 2018, the Hollywood Reporter reported that the rights to Sam Peckinpah's screenplay Castaway, based on Cozzens' novella, had been acquired by a producer.
Жазу
Коззенс өзінің алғашқы романы «Жаңжалды жағдай» (Confusion) 1924 жылы, әлі Гарвардта оқып жүрген кезінде жариялады. Бірнеше айдан кейін, ауырып, қарызға батқаннан кейін ол мектептен шығып, Нью-Брансуикке көшіп барды, онда «Майкл Скарлетт» (Michael Scarlett) атты екінші романын жазды. Екі кітап та жақсы сатылмады және кеңінен оқылмады, өзін асырау үшін Коззенс Кубаға барып, американдықтардың балаларына сабақ берді. Сол жерде ол әңгімелер жаза бастады және «Көкпар» (Cock Pit, 1928) және «Жазаланған ұл» (The Son of Perdition, 1929) романдарына материал жинады. Ол Brandt & Kirkpatrick әдеби агенті Сильвия Бернис Баумгартенмен танысты, ол 1927 жылдың 27 желтоқсанында Нью-Йорктегі қалалық әкімшілікте оған тұрмысқа шықты және оның кітаптарын сәтті редакциялап, сатуға көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қызметтен басқа, Коззенстер Ламбертвиллдің (Нью-Джерси) жанында жартылай оқшау өмір сүрді және тек жергілікті байланыстардан басқа барлық байланыстардан қашып жүрді. Оның басқа ерте романдарына Скрибнер сыйлығын жеңіп алған «С. С. Сан-Педро» (S. S. San Pedro, 1931), «Соңғы Адам» (The Last Adam, 1933) және «Құрбандық» (Castaway, 1934) кіреді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Коззенс АҚШ Әуе күштерінде қызмет етті, бастапқыда нұсқаулықтарды жаңартты, содан кейін USAAF Ақпараттық қызмет кеңсесінде әскери және азаматтық баспасөз арасындағы байланыс және «ақпараттық орталық» ретінде жұмыс істеді. Оның кеңсесінің міндеттерінің бірі жаңалықтарды бақылау болды, Коззенс Әуе күштерінің бас қолбасшысы генерал Генри Х. Арнольдты ұялтатын жағдайларды бейтараптандыруға міндеттелді. Қызметінің барысында ол АҚШ-тағы кез келген шендегі және қызметтегі ең хабардар офицер болды және соғыс аяқталғанда майор шеніне жетті. Осы оқиғалардың негізінде ол 1948 жылы жазылған «Құрмет сақшысы» (Guard of Honor) романы жазылды, ол 1949 жылғы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды.
Жеке өмірбаяны
Чикаго қаласында, Иллинойс штатында дүниеге келген Коззенс Стейтен аралында өсті. Оның әкесі, Генри Уильям Коззенс кіші, 17 жасында қайтыс болған, ол жақсы жағдайдағы кәсіпкер және Род-Айленд штатының губернаторы Уильям С. Коззенстің немересі болған. Оның анасы, Мэри Берта Вуд, Америка революциясынан кейін Нова-Скотияға көшіп кеткен Коннектикут торилерінің отбасынан шыққан. Коззенс өзінің ең танымал туындыларының негізін құраған ерекше өмір салтында өсті. 1916-1922 жылдары Коззенс Коннектикут штатындағы епископтық Кент мектебінде оқыды, содан кейін Гарвард университетіне түсті. Бірнеше айдан кейін, ауырып, қарызға батқандықтан, оқуын тастап, Нью-Брансуикке көшіп кетті. Одан кейін Коззенс Кубаға Америкалықтардың балаларына сабақ беруге барды, сол жерде ол әңгімелер жазып, материал жинауды бастады. Бір жылдан кейін анасымен бірге Еуропаға сапар шекті, онда ақша табу үшін полиомиелитпен ауырған жас науқасқа сабақ берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Коззенс АҚШ Әуе күштерінде қызмет етті, бастапқыда нұсқаулықтарды жаңартты, содан кейін USAAF Ақпараттық қызмет кеңсесінде әскери және азаматтық баспасөз арасындағы байланыс және «ақпараттық орталық» ретінде жұмыс істеді. Оның кеңсесінің міндеттерінің бірі – жаңалықтарды бақылау болды, Коззенс Әуе күштерінің бас қолбасшысы генерал Генри Х. Арнольдқа ұят келтіретін жағдайларды бейтараптандыруға міндеттелді. Қызметінің барысында ол АҚШ-тағы барлық шендегі және қызметтегілердің арасындағы ең жақсы хабардар офицері болды және соғыс аяқталғанда майор шеніне жетті. 1927 жылдың 27 желтоқсанында Нью-Йорктегі қалалық әкімшілікте «Брандт және Киркпатрик» әдеби агенті, Сильвия Бернис Баумгартенге үйленді, ол оның кітаптарын сәтті өңдеп, сатуға көмектесті. Ол оның түпкілікті қарсылығы болды – яһуди және либералды демократ, бірақ олардың некесі екеуі де 1978 жылы қайтыс болғанға дейін сәтті аяқталды. Олардың балалары болмады. 1958 жылы олар Уильямстаунға (Массачусетс штаты) жақын жердегі шалғайдағы үйге көшіп кетті. Коззенс 1960 жылдан 1966 жылға дейін Гарвардтың Бақылау кеңесінің ағылшын тілі кафедрасының қонақ комитетіне қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі әскери қызметтен басқа, Коззендер Ламбертвиллдің (Нью-Джерси) жанындағы шалғайдағы жерде тұрды және жергілікті байланыстан басқа барлық байланыстан қашып жүрді. Джеймс пен Бернис Коззенс өмірінің соңғы жылдарын Флорида штатының Мартин округіндегі шалғайдағы жерде өткізді, олар Риода тұрды, бірақ мекенжай ретінде Стюарт пошта жәшігін пайдаланды. 1978 жылдың қаңтарында Бернис қайтыс болғаннан кейін Коззенстің денсаулығы күрт нашарлады. Ол 1978 жылдың 9 тамызында омыртқа рагы мен пневмониядан қайтыс болды, 75 жасқа толуына он күн қалғанда.