Кіріспе
Талант (көне грекше: τάλαντον, talanton, латынша talentum) – көне дүниеде қолданылатын салмақ бірлігі, көбінесе алтын мен күміс салмағын өлшеу үшін пайдаланылған, сондай-ақ басқа металдар, піл сүйегі және ладанмен де байланыстырылған. Гомердің поэмаларында ол әрқашан алтынға қатысты айтылады және шамамен 1 кг салмақтағы, кейіннен алтын статер монетасы немесе парсы даригімен шамалас болды деп есептеледі. Көп уақыт өткен соң Грекияда бұл өте үлкен салмақты білдірді – шамамен 3000 есе көп: аттикалық талант шамамен бір аттикалық талантты құрады. Сөз сонымен қатар Таяу Шығыстың каккару немесе киккар бірлігінің эквиваленті ретінде де қолданыла бастады. Вавилондық талантты ежелгі Израиль қабылдады, бірақ кейін оны қайта қарады. Жаңа өсиет дәуірінде қолданылған ауыр, жалпы талант аккад тілінде болды, Киелі кітаптағы иврит тіліндегі киккар כִּכָּר (Септуагинтада грекше τάλαντον 'талант' деп аударылған, ағылшын тілінде 'талант'), угариттік kkr (𐎋𐎋𐎗), финикиялық kkr (𐤒𐤒𐤓), сириялық kakra (ܟܲܟܪܵܐ) және, көрінеді, Амарна тақташаларындағы gaggaru сөздерімен сәйкес келеді. Атауы семит түбірі KKR-ден шыққан, ол «дөңгелек болу» дегенді білдіреді, алтын немесе күміс дөңгелек массаларына сілтеме жасайды. Каккару немесе талант салмағы Месопотамияда б.з.д. 4-мыңжылдықтың соңында пайда болды және б.з.д. 3-мыңжылдықтың соңында аккад-шумер кезеңінде нормаланды. Талант 60 минаға, ал әр мина 60 шекелге бөлінген (Месопотамиядағы кең таралған секстезимальдық сандар жүйесіне сәйкес). Бұл салмақтарды вавилондықтар, шумерліктер және финикиялықтар, содан кейін еврейлер қолданды. Вавилондық салмақтар шамамен: шекел, мина және талант құрады. Гректер финикиялықтармен сауда жасау арқылы осы салмақтарды қабылдады, сонымен қатар 60 минаның бір талантқа қатынасын да қабылдады. Шамамен б.з.д. 800 жылы Эвбеядағы грек минасы 504 г салмақта болды; Жерорта теңізі бассейніндегі басқа миналар, тіпті басқа грек миналары да вавилондық мәндерден және бір-бірінен аздап өзгеше болды. Киелі кітапта бұл бірлік туралы әртүрлі контексттерде айтылады, мысалы, Тир патшасы Хирам патша Саломонға одақтастық аясында 120 талант алтын жіберген, немесе шамданы құру үшін бір талант таза алтын қажет болған.
The talent (Ancient Greek: τάλαντον, talanton, Latin talentum) was a unit of weight used in the ancient world, often used for weighing gold and silver, but also mentioned in connection with other metals, ivory, and frankincense. In Homer's poems, it is always used of gold and is thought to have been quite a small weight of about , approximately the same as the later gold stater coin or Persian daric. In later times in Greece, it represented a much larger weight, approximately 3000 times as much: an Attic talent was approximately The word also came to be used as the equivalent of the middle eastern kakkaru or kikkar. A Babylonian talent was Ancient Israel adopted the Babylonian weight talent, but later revised it. The heavy common talent, used in New Testament times, was in the Akkadian language, corresponding to Biblical Hebrew kikkar כִּכָּר (translated as Greek τάλαντον 'talanton' in the Septuagint, English 'talent'), Ugaritic kkr (𐎋𐎋𐎗), Phoenician kkr (𐤒𐤒𐤓), Syriac kakra (ܟܲܟܪܵܐ), and apparently to gaggaru in the Amarna Tablets. The name comes from the Semitic root KKR meaning 'to be circular', referring to round masses of gold or silver. The kakkaru or talent weight was introduced in Mesopotamia at the end of the 4th millennium BC, and was normalized at the end of the 3rd millennium during the Akkadian Sumer phase. The talent was divided into 60 minas, each of which was subdivided into 60 shekels (following the common Mesopotamian sexagesimal number system). These weights were used subsequently by the Babylonians, Sumerians and Phoenicians, and later by the Hebrews. The Babylonian weights are approximately: shekel , mina and talent
The Greeks adopted these weights through their trade with the Phoenicians along with the ratio of 60 minas to one talent. A Greek mina in Euboea around 800 BC weighed 504 g; other minas in the Mediterranean basin, and even other Greek minas, varied in some small measure from the Babylonian values, and from one to another. The Bible mentions the unit in various contexts, like Hiram king of Tyre sending 120 talents of gold to King Solomon as part of an alliance, or the building of the candelabrum necessitating a talent of pure gold.
Шығу тегі
Уильям Риджвейдің болжамы бойынша, каккару / киккару бастапқыда адам көтере алатын жүктің салмағы болған. Сондықтан "Патшалар кітабында" Нааманның «екі талант күмісті екі қапқа, екі жиын киімге байлап, екі құлына жүктегенін» оқимыз. Ол, ассириялық клинописьте «салық» және «талант» үшін бірдей идеограмма немесе белгі қолданылғанын атап өтеді, бұл жүктің бір бөлігі – астық болса, түсіндірілуі мүмкін.
Гомерлік талант
Гомерде τάλαντα сөзі кейде таразы немесе теңгеріш ретінде қолданылады; ол әсіресе Зевс адамдардың тағдырын өлшеген таразы ретінде қолданылады (Илиада 8.69, 19.223, 22.209). Бұл сөз сондай-ақ өлшем ретінде де қолданылады, әрқашан алтынмен өлшенген. "Илиададағы 23.262-ші тармақ және басқа да жерлердегі сыйлықтардың ретіне қарағанда, оның салмағы үлкен болмағанға ұқсайды". Селтманның пікірінше, Гомердің алғашқы таланты, бағалы мал – өгіздің немесе сиырдың құнына тең алтынмен шамалас болған. Гомер Ахиллдің жаяу жүгіруде екінші жүлде ретінде өгізді, ал үшінші жүлде ретінде жарты талант алтынды бергенін айтады, бұл өгіздің құны талантқа тең болғанын көрсетеді. Кейінгі грек деректерінде "Гомердің таланты кейінірек пайда болған дарикпен (яғни) екі аттикалық драхмаға тең болды" делінген, ал Микен қабірінен табылған заттарды талдау нәтижесінде осы алғашқы таланттың салмағы шамамен анықталды. Аттикалық салмақ таланты шамамен 26.2 кг болды деп Фридрих Хюльцш болжады, ал басқа зерттеушілер 26.0 кг шамасында бағалайды. Аттикалық күміс таланты – бұл 377 жылға дейінгі белгілі жалақы мөлшерлемелеріне сәйкес, тоғыз жылдық білікті еңбектің құнына тең. 415 жылға дейін б.з.д. аттикалық талант үш ескермен экипажға бір айлық жалақыны құрады. Эллинистік жалдамалы әскерлерге әдетте әскери қызметтің әр күні үшін бір драхма төленді.
Эгиндік таланты
Эгиндік таланттың салмағы шамамен 37 кг құрады. Немец тарихшысы Фридрих Хюльц, Аэгинадан шыққан бір метрлік монеталардың салмағы сияқты есептеулерге сүйене отырып, 36,15-тен 37,2 кг аралығында екенін анықтады және Аэгина талантты Вавилондық ефаның су салмағымен тең деп қорытындылады: оның есебі бойынша 36,29 кг (метрлік және ефа көлем бірліктері еді). Перси Гарднер қазірге дейін сақталған салмақтар мен монеталарға сүйене отырып, салмағы 37,32 кг деп бағалады. Бір Эгиндік талант 60 Эгиндік минаға, яғни 6000 Эгиндік драхмаға тең болды.
Еврейлердің ежелгі дәуіріндегі таланттар
Талант (киккар; арамейше: קינטרא, кинтара) еврей ежелгі дәуірінің соңында (б.з. 500 жылы) сол кездегі ең үлкен салмақ бірлігі болды, және оның салмағы дәуірге қарай өзгеріп отырды. Иерусалим Талмудында (Санхедрин 9а, Пней Моше түсіндірмесі, s. v. דכתיב בקע לגלגלת) айтылғандай, Мұса заманындағы таланттың салмағы, римдік дәуірдегі таланттан екі есе ауыр болған, ал соңғысы 100 манах ([[Ежелгі Рим өлшемдері#Салмақ), немесе 60 манах (римдік либра) салмағында болған, әр манахтың (либра) салмағы 25 селаға тең (села – Тир монетасының библейлік шекелі немесе ‘ғибадатхана шекелі’ деп аталатын термин, және әр селаға 4 провинциялық динарий немесе зуз түскен;). Кейінгі Екінші ғибадатхана кезеңіндегі стандартты талант 60 манахтан тұрды. 25 селаның салмағы 150 дирхамға тең болды, ал әр села немесе ‘ғибадатхана шекелінің’ салмағы 20,16 граммды құрады. Аданидің мәліметінше, британдық отаршылдық кезеңінде таңбаланған Моғол Үндістан рупиясы (әрқайсысының салмағы 11,6638038 грамм (1 тола), оның салмағының 91,7%-ы таза күміс) бойынша, бір талант (евр. киккар) 2343 осындай күміс монетаға, сондай-ақ 12 ма’иннің (10,08 грамм) шамалы салмағына тең болды. "Талант" сөзінің ағылшын және басқа тілдерде "сыйлық немесе қабілет" мағынасында қолданылуы 13-ғасырдың соңында осы мысалға жасалған түсіндірмеден бастау алады. Лұқа басқа бір мысал келтіреді, онда мина туралы айтылады. Эпифанийдің сөзіне сүйенсек, еврейлер талантты мина (манах) деп атаған, және оның салмағы жүз динарға тең болған. Талант Исаның тағы бір мысалында кездеседі, онда он мың талант қарызы кешірілген қызметші, өзіне жүз күміс динар қарызы бар қызметшіні кешіруден бас тартады. Талант Киелі кітапта басқа да жерлерде қолданылады, мысалы, Келісім сандығына салынған материалдарды сипаттағанда. Сүлеймен жылына 666 талант алтын алған. Аян 16:21-де талант аспаннан төгілген және соңғы заманда адамзатқа жаза ретінде түскен бұршақтың салмағы ретінде қолданылады: «Аспаннан адамдардың үстіне үлкен бұршақ жауды, әр бұршақтың салмағы таланттай болды, және адамдар бұршақтың апаттылығынан Құдайды қарғысқа алды, өйткені апаттың зияны өте зор болды» (Қол. А. Т.). Әртүрлі аудармаларда әртүрлі анықтамалар берілген:
NIV: түсіндірмеде «Талант: 75 немесе 100 фунт» делінген. NLT: мәтінде «салмағы 75 фунтқа жуық» деп жазылған. ESV: мәтінде «әрқайсысы шамамен жүз фунт» деп жазылған.
The standard talent during the late Second Temple period was the talent consisting of 60 maneh. had a weight of 150 dirham for every 25 selas. with every sela or 'shekel of the sanctuary' weighing in at 20.16 grammes. The sum aggregate of the 60 maneh talent (or 1,500 selas) came to c. According to Adani, in the silver coinage known as the Mughal India rupaiya, minted during British colonial rule (each with a weight of 11.6638038 grammes (1 tola), of which weight only 91.7% was of fine silver), one talent (Heb. kikkar) would have amounted to 2,343 of these silver coins in specie , in addition to the minuscule weight of 12 ma’in (10.08 grammes). The use of the word "talent" to mean "gift or skill" in English and other languages originated from an interpretation of this parable sometime late in the 13th century. Luke includes a different parable involving the mina. According to Epiphanius, the talent is called mina (maneh) among the Hebrews, and was the equivalent in weight to one hundred denarii. The talent is found in another parable of Jesus where a servant who is forgiven a debt of ten thousand talents refuses to forgive another servant who owes him only one hundred silver denarii. The talent is also used elsewhere in the Bible, as when describing the material invested in the Ark of the Covenant. Solomon received 666 gold talents a year. In Revelation 16:21, the talent is used as a weight for hail being poured forth from heaven and dropping on mankind as punishment in the end times: "And there fell upon men a great hail out of heaven, every stone about the weight of a talent: and men blasphemed God because of the plague of the hail; for the plague thereof was exceeding great." (KJV) Various definitions are provided in different translations:
NIV: a footnote says "Talent: 75 or 100 pounds." NLT: text reads "weighing as much as seventy five pounds". ESV: text reads "about one hundred pounds each".