Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірнеше валютаның жалпы атауы, Азияның түрлі елдерінде қолданылатын валюта. Рупия – Үндістан, Маврикий, Непал, Пәкістан, Сейшель және Шри-Ланка валюталарының, сондай-ақ Ауғанстан, Бахрейн, Кувейт, Оман, Біріккен Араб Әмірліктерінің (Көл шығанағы рупиясы ретінде), Британдық Шығыс Африка, Бирма, Неміс Шығыс Африка (Рупие/Рупиен ретінде) және Тибеттің бұрынғы валюталарының жалпы атауы. Индонезияда және Мальдив аралдарында валюта бірлігі сәйкесінше рупия және руфия деп аталады, бұл сөздер рупия сөзімен туыс. Үнді рупиясы мен Пәкістан рупиясы жүз паисаға (бірлік паиса) немесе писеге бөлінеді. Непал рупиясы (रू) жүз паисаға (бірлік және көпше) немесе төрт сукаға бөлінеді. Маврикий, Сейшель және Шри-Ланка рупиясы 100 центке бөлінеді.
Common name for several currencies
the currency used in various countries in Asia
Rupee is the common name for the currencies of
India, Mauritius, Nepal, Pakistan, Seychelles, and Sri Lanka, and of former currencies of Afghanistan, Bahrain, Kuwait, Oman, the United Arab Emirates (as the Gulf rupee), British East Africa, Burma, German East Africa (as Rupie/Rupien), and Tibet. In Indonesia and the Maldives, the unit of currency is known as rupiah and rufiyaa respectively, cognates of the word rupee. The Indian rupees and Pakistani rupees are subdivided into one hundred paise (singular paisa) or pice. The Nepalese rupee (रू) subdivides into one hundred paisa (singular and plural) or four sukaas. The Mauritian, Seychellois, and Sri Lankan rupees subdivide into 100 cents.
Этимология
Индустани сөзі rupayā (रुपया) санскрит сөзі rūpya (रूप्य) -дан шыққан, ол бастапқыда "жасалынған күміс, күміс монета" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөздің түбі "қалыпты" дегенді білдіретін сипаттағыш сөз, кейін "белгіленген, басылған" деген нақты мағынаға ие болып, содан "монета" атауы пайда болған. Ол рупа (रूप) деген зат есімнен туындаған, ол "пішін, келбет, сурет" деген мағыналарды білдіреді.
The Hindustani word rupayā (रुपया) is derived from the Sanskrit word rūpya (रूप्य), which means "wrought silver, a coin of silver", in origin an adjective meaning "shapely", with a more specific meaning of "stamped, impressed", whence "coin". It is derived from the noun rūpa (रूप) "shape, likeness, image".
Тарих
Рупия тарихы б.з.д. 3-ғасырға дейін созылатын ежелгі Үндістанға қатысты. Ежелгі Үндістан – Лидиялық статерлермен, бірнеше Таяу Шығыс монеталарымен және қытайлық вэньмен қатар әлемдегі ең алғашқы монета шығарушылардың бірі. Бұл термин күміс монетаны білдіретін санскрит сөзі – рупадан (әдемі форма) алынған. Чандрагупта Маурьяның (б.з.д. 340–290 жж.) бас кеңесшісі Чанакья жазған «Арташастра» күміс монеталарды рупьярупа деп, ал алтын монеталарды (рупья суварна), мыс монеталарды (тамрарупа) және қорғасын монеталарды (сисарупа) сияқты басқа түрлерін де атайды. Рупа – форма немесе пішін деген мағынаны білдіреді, мысалы, рупьярупа, рупья – күміспен жасалған, рупа – пішін. Бұл монета жүйесі 20-ғасырға дейін Үндістанның көп бөлігінде сақталды. Аралық уақытта, Да Тан Си Ю Джи есебінде айтылғандай, тұрақты ақша жүйесі болған жоқ. 1538–1540 жылдар аралығында Сур әулетінің Шер-шаһ Сури жаңа азаматтық және әскери басқаруды құрып, 178 дән салмақты күміс монета шығарды, ол да рупия деп аталды. Сури сондай-ақ 169 грамм салмақты «дам» деп аталатын мыс және «мохур» деп аталатын алтын монеталарды шығарды. Рупия монетасын қолдану Моғол империясы кезінде сол стандарт пен салмақта жалғасты, бірақ Моғол императоры Акбардан кейінгі кейбір билеушілер кейде ауыррақ рупиялар шығарды. Еуропалық державалар 17-ғасырдың ортасынан бастап Моғол империясының қолдауымен монеталар шығара бастады. Британдық алтын монеталар Каролина, күміс монеталар Англина, мыс монеталар Купперон және қалайы монеталар Тинни деп аталды. Бенгалия монеталары моғол стилінде, ал Мадрас монеталары көбінесе Оңтүстік Үндістан стилінде жасалды. Батыс Үндістанның ағылшын монеталары моғол және ағылшын үлгілерінің әсерімен дамыды. 1717 жылы ғана британдықтар император Фаррух Сиярдан Бомбей монетаханасында моғол ақшасын шығаруға рұқсат алды. 1830 жылдың басында британдықтар Үндістанда басымдыққа ие болып, өз бетінше монеталар шығара бастады. 1835 жылғы Монета жасау туралы заң бүкіл Үндістанда біркелкі монета жасауды қарастырды. Жаңа монеталардың бетінде Вильгельм IV-нің суреті, ал артқы жағында ағылшын және парсы тілдеріндегі құны көрсетілді. 1840 жылдан кейін шығарылған монеталарда Виктория патшайымның суреті бейнеленген. Корольдік билік астындағы алғашқы монеталар 1862 жылы шығарылды, ал 1877 жылы Виктория патшайым Үндістан императоршасы атағын алды. 1870–1910 жылдары алтын мен күміс арақатынасы кеңейді. Үндістаннан айырмашылығы, Ұлыбритания алтын стандартында болды. 1911 жылы патша император Георг V таққа отырғаны «шошқа рупиясы» деп аталатын монетаның шығуына себеп болды. Монетада патша киіміндегі фил бейнесі жаман ойылғандықтан шошқаға ұқсады. Халық ашуға буырқанды және сурет тез арада қайта жасалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде күмістің тапшылығы бір рупиялық және екі жарым рупиялық қағаз ақшаның енгізілуіне әкелді. Кіші номиналды күміс монеталар купро-никельден жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыстың қажеттілігі стандартты рупияны «төртінші күміс қорытпасымен» алмастыруға байланысты монета жасау тәжірибелеріне әкелді. Төртінші күміс монеталар 1940 жылдан бастап шығарылды. 1947 жылы олар таза никель монеталармен алмастырылды. Ақша жүйесі өзгермеді, бір рупия 64 пицадан немесе 192 пиестен тұрады. Үндістанда «Анна сериясы» 1950 жылдың 15 тамызында енгізілді. Бұл Үндістан Республикасының алғашқы монетасы болды. Патшаның портреті Ашоканың Арыстан астанасымен алмастырылды. Бір рупиялық монетада жолбарыстың орнына жүгері башағы бейнеленді. Ақша жүйесі 16 анадан тұратын бір рупиямен сақталды. 1955 жылғы 1 сәуірден бастап күшіне енген Үндістанның монеталар (өзгерістер) туралы заңы «ондық серияны» енгізді. Бір рупия енді 16 ана немесе 64 пиес емес, 100 пайсаға бөлінді. «Найе Пайсе» монеталары 1, 2, 5, 10, 20 және 50 Найе Пайсе номиналымен соғылды. Анна сериясы мен Найе Пайс монеталары біраз уақыт бойы қолданыста болды. 1968 жылдан бастап жаңа монеталар Naye Paise емес, жай ғана Пайсе деп аталды, өйткені олар енді «жаңа» емес еді. Алпысыншы жылдардағы жоғары инфляция кезінде қоладан, никельді мыстан, купро-никельден және алюминийлі қоладан жасалған шағын монеталар біртіндеп тек алюминийден соғыла бастады. Бұл өзгеріс жаңа алтыбұрышты 3 пайса монетасының шығарылуымен басталды. 1968 жылы жиырма пайсалық монета шығарылды, бірақ ол көп танымал болмады. Кейбір уақыттан кейін шығын-пайда мәселелері 1970-ші жылдары 1, 2 және 3 пайсалық монеталардың біртіндеп тоқтатылуына әкелді. 1988 жылы 10, 25 және 50 пайса, ал 1992 жылы бір рупиялық монеталар тот баспайтын болаттан жасалды. 1, 2 және 5 рупиялық банкноттарды басқарудың жоғары құны 1990-жылдары осы номиналдардың монеталармен алмастырылуына әкелді.
The history of the rupee traces back to Ancient India circa 3rd century BC. Ancient India was one of the earliest issuers of coins in the world, along with the Lydian staters, several other Middle Eastern coinages and the Chinese wen. The term is from rūpya, a Sanskrit term for silver coin, from Sanskrit rūpa, beautiful form. Arthashastra, written by Chanakya, chief adviser to the first Maurya emperor Chandragupta Maurya (c. 340–290 BCE), mentions silver coins as rūpyarūpa, other types including gold coins (rūpya suvarṇa), copper coins (tāmrarūpa) and lead coins (sīsarūpa) are mentioned. Rūpa means form or shape, example, rūpyarūpa, rūpya – wrought silver, rūpa – form. This coinage system continued more or less across the Indian subcontinent well till 20th century. In the intermediate times there was no fixed monetary system as reported by the Da Tang Xi Yu Ji. During his reign from 1538/1540 to 1545, Sher Shah Suri of the Sur Empire set up a new civic and military administration and issued a coin of silver, weighing 178 grains, which was also termed the Rupiya. Suri also introduced copper coins called dam and gold coins called mohur that weighed 169 grains (10.95 g). The use of the rupee coin continued under the Mughal Empire with the same standard and weight, though some rulers after Mughal Emperor Akbar occasionally issued heavier rupees. The European powers started minting coinage as early as mid 17th century, under patronage of Mughal Empire. The British gold coins were termed Carolina, the silver coins Anglina, the copper coins Cupperoon and tin coins Tinny. The coins of Bengal were developed in the Mughal style and those of Madras mostly in a South Indian style. The English coins of Western India developed along Mughal as well as English patterns. It was only in AD 1717 that the British obtained permission from the Emperor Farrukh Siyar to coin Mughal money at the Bombay mint. By early 1830, the British had become the dominant power in India and started minting coinage independently. The Coinage Act of 1835 provided for uniform coinage throughout India. The new coins had the effigy of William IV on the obverse and the value on the reverse in English and Persian. The coins issued after 1840 bore the portrait of Queen Victoria. The first coinage under the crown was issued in 1862 and in 1877 Queen Victoria assumed the title the Empress of India. The gold silver ratio expanded during 1870–1910. Unlike India, Britain was on the gold standard. The 1911 accession to the throne of the King Emperor George V led to the famous "pig rupee". On the coin, the King appeared wearing a robe with the imprint of an elephant. Through poor engraving, the elephant looked like a pig. The population was enraged and the image had to be quickly redesigned. Acute shortage of silver during the First World War, led to the introduction of paper currency of One Rupee and Two and a half Rupees. The silver coins of smaller denominations were issued in cupro nickel. The compulsion of the Second World War led to experiments in coinage where the standard rupee was replaced by the "Quaternary Silver Alloy". The Quaternary Silver coins were issued from 1940. In 1947 these were replaced by pure Nickel coins. The Monetary System remained unchanged at One Rupee consisting of 64 pice, or 192 pies. In India, the "Anna Series" was introduced on 15 August 1950. This was the first coinage of the Republic of India. The King's Portrait was replaced by the Ashoka's Lion Capital. A corn sheaf replaced the Tiger on the one Rupee coin. The monetary system was retained with one Rupee consisting of 16 Annas. The 1955 Indian Coinage (Amendment) Act, that came into force with effect from 1 April 1957, introduced a "Decimal series". The rupee was now divided into 100 'Paisa' instead of 16 Annas or 64 Pice. The "Naye Paise" coins were minted in the denominations of 1, 2, 5, 10, 20 and 50 Naye Paise. Both the Anna series and the Naye Paise coins were valid for some time. From 1968 onwards, the new coins were called just Paise instead of Naye Paise because they were no longer naye(new). With high inflation in the sixties, small denomination coins which were made of bronze, nickel brass, cupro nickel, and aluminium bronze were gradually minted in aluminium only. This change commenced with the introduction of the new hexagonal 3 paise coin. A twenty paise coin was introduced in 1968 but did not gain much popularity. Over a period, cost benefit considerations led to the gradual discontinuance of 1, 2 and 3 paise coins in the 1970s. Stainless steel coinage of 10, 25 and 50 paise, was introduced in 1988 and of one rupee in 1992. The very considerable costs of managing note issues of Rs 1, Rs 2, and Rs 5 led to the gradual coinisation of these denominations in the 1990s.
Шығыс Африка, Арабия және Месопотамия
Шығыс Африкада, Арабияда және Месопотамияда рупия және оның қосалқы монеталары әртүрлі кезеңдерде айналымда болды. Шығыс Африкада рупияның қолданылуы Сомалилендтен солтүстікте Наталға дейін оңтүстікте созылған. Мозамбикте британдық Үндістан рупиясы мөр басылып қайта қолданылды, ал Кенияда Британдық Шығыс Африка компаниясы рупияны, оның бөліктерін, сондай-ақ писе шығарды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін күмістің бағасының өсуі рупияның құнын екі шиллинг стерлингке дейін көтерді. 1920 жылы Британдық Шығыс Африкада жаңа флорин монетасын енгізуге мүмкіндік туды, осылайша валюта стерлингке сәйкестендірілді. Ұзақ уақыт өткен соң флорин екі Шығыс Африка шиллингіне бөлінді. Алайда, бұл стерлингке жақындасу Британдық Үндістанда болған жоқ. Сомалиде итальяндық отарлық билік дәл осындай үлгіде «рупия» монеталарын шығарды және писеге «беса» деп ат қойды. Үнді рупиясы 1959 жылға дейін Дубай мен Катардың ресми валютасы болды, содан кейін Үндістан алтын контрабандасын тоқтату үшін жаңа Перс шығанағы рупиясын (сонымен қатар «сыртқы рупия» деп те аталады) құрды. Перс шығанағы рупиясы 1966 жылға дейін заңды төлем құралы болды, одан кейін Үндістан үнді рупиясының құнын айтарлықтай төмендетті және экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін жаңа Катар-Дубай риалы құрылды.
In East Africa, Arabia, and Mesopotamia, the rupee and its subsidiary coinage was current at various times. The usage of the rupee in East Africa extended from Somaliland in the north to as far south as Natal. In Mozambique, the British India rupees were overstamped, and in Kenya, the British East Africa Company minted the rupee and its fractions, as well as pice. The rise in the price of silver immediately after the First World War caused the rupee to rise in value to two shillings sterling. In 1920 in British East Africa, the opportunity was then taken to introduce a new florin coin, hence bringing the currency into line with sterling. Shortly after that, the florin was split into two East African shillings. This assimilation to sterling did not, however, happen in British India itself. In Somalia, the Italian colonial authority minted 'rupia' to exactly the same standard and called the pice 'besa'. The Indian rupee was the official currency of Dubai and Qatar until 1959, when India created a new Gulf rupee (also known as the "external rupee") to hinder the smuggling of gold. The Gulf rupee was legal tender until 1966, when India significantly devalued the Indian rupee and a new Qatar Dubai riyal was established to provide economic stability.
Атаулары
Бастапқы күміс рупия, 0,917 таза күміс, 16 анаға, 64 пайсқа немесе 192 пияға бөлінді. Британдық Үндістанның айналыстағы әрбір монетасы, рупия ондық жүйеге көшкенге дейін, практикалық түрде әртүрлі атауға ие болды. Бір паиса екі дхелаға, үш пияға немесе алты дамариге тең болатын. Жарты анна (адханни немесе екі паиса), екі анна (дуанни), төрт анна (чаванни немесе рупияның ширегі), және сегіз анна (атанни немесе рупияның жартысы) монеталары 1961 жылғы ондық жүйеге көшуге дейін кеңінен қолданылды. (Адха, до, чар, атха сөздері хинди және урду тілдерінде тиісінше жарты, екі, төрт, сегіз деген мағынаны білдіреді.) Екі паисаны така деп те атады, қараңыз төмен. Ондық жүйеге көшу 1957 жылы Үндістанда, ал 1961 жылы Пәкістанда орын алды. 1957 жылдан бері бір үнді рупиясы 100 пайсқа бөлінеді. Ондық жүйедегі паиса бастапқыда ресми түрде «жаңа паиса» (ная паиса) деп аталды, бұл 1/64 рупия құндылығы бар бұрынғы паисадан ажырату үшін жасалды. 1964 жылы «ная» сөзі алынып тасталды және содан бері ол жай ғана паиса (көпше түрі – пайс) деп аталады. Рупияның ең көп қолданылатын символы – «₨». Үндістан 2010 жылдың 15 шілдесінде үнді рупиясының жаңа символын қабылдады. Үндістанның көп бөлігінде рупия рупая, рупае немесе санскриттің rūpya сөзінен туындаған басқа да терминдермен аталады, яғни «күміс». Ṭaṅka – санскрит тіліндегі «ақша» деген ежелгі сөз. Батыс Пәкістанда екі паиса монетасы така деп аталса, шығыс Пәкістанда (қазіргі Бангладеш) така сөзі рупияның орнына да қолданылды. Ассам, Трипура және Батыс Бенгалияда сөйлейтін бенгал және ассам тілдерінде рупия така деп аталады және Үндістан банкноттарында осылай жазылады. Одишада оны танка деп атайды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Бангладеш 1971 жылы өз валютасын ресми түрде «така» (BDT) деп атауға бастады. Үндістан валютасын шығаруды Үндістанның Ұлттық банкі, ал Пәкістан валютасын шығаруды Пәкістанның Мемлекеттік банкі бақылайды. Қазіргі уақытта Үндістанда (2010 жылдан бастап) 50 паиса монетасы (рупияның жартысы) ең төмен құнды заңды төлем құралы болып табылады. 1, 2, 5 және 10 рупиялық монеталар, сондай-ақ 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 және 2000 рупиялық банкноттар қолма-қол ақшамен жасалатын операциялар үшін кеңінен қолданылады. Рупияның ірі номиналдары дәстүрлі түрде лах, крор, араб, хараб, нил, падма, шанк, удпада және анк есімдерімен аталады. Крордан аспайтын сомалар ақшамен байланысты контексте көбінесе қолданылмайды; мысалы, сома 1 крор лах (1 триллионға тең) деп аталады, 10 хараб емес.
The original silver rupee, .917 fine silver, , was divided into 16 annas, 64 paise, or 192 pies. Each circulating coin of British India, until the rupee was decimalised, had a different name in practice. A paisa was equal to two dhelas, three pies, or six damaris. Other coins for half anna (adhanni, or two paisas), two annas (duanni), four annas (a chawanni, or a quarter of a rupee), and eight annas (an athanni, or half a rupee) were widely in use until decimalization in 1961. (The numbers adha, do, chār, ātha mean respectively half, two, four, eight in Hindi and Urdu.) Two paisa was also called a taka, see below. Decimalisation occurred in India in 1957 and in Pakistan in 1961. Since 1957 an Indian rupee is divided into 100 paise. The decimalised paisa was originally officially named naya paisa meaning the "new paisa" to distinguish it from the erstwhile paisa which had a higher value of 1/64 rupee. The word naya was dropped in 1964 and since then it is simply known as paisa (plural paise). The most commonly used symbol for the rupee is "₨". India adopted a new symbol for the Indian rupee on 15 July 2010. In most parts of India, the rupee is known as rupaya, rupaye, or one of several other terms derived from the Sanskrit rūpya, meaning silver. Ṭaṅka is an ancient Sanskrit word for money. While the two paise coin was called a taka in West Pakistan, the word taka was commonly used in East Pakistan (now Bangladesh), alternatively for rupee. In the Bengali and Assamese languages, spoken in Assam, Tripura, and West Bengal, the rupee is known as a taka, and is written as such on Indian banknotes. In Odisha it is known as tanka. After its independence, Bangladesh started to officially call its currency "taka" (BDT) in 1971. The issuance of the Indian currency is controlled by the Reserve Bank of India, and issuance of Pakistani currency is controlled by State Bank of Pakistan. Currently in India (from 2010 onwards), the 50 paise coin (half a rupee) is the lowest valued legal tender coin. Coins of 1, 2, 5, and 10 rupees and banknotes of 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, and 2000 rupees are commonly in use for cash transaction. Large denominations of rupees are traditionally counted in lakhs, crores, arabs, kharabs, nils, padmas, shankhs, udpadhas, and anks. Terms beyond crore are not generally used in the context of money; for example, an amount would be called ₨ 1 lakh crore (equivalent to 1 trillion) instead of ₨ 10 kharab.
Символ
Бұл символ – Үндістан рупиясының белгісі. Алдын ала құрастырылған символ – Пәкістан, Шри-Ланка, Непал, Маврикий, Сейшель аралдары және бұрынғы Үндістанда қолданылатын валюта белгісі, ақшалай есептік бірлікті көрсетеді. Ол латын әріптерінің "Rs" немесе "Rs" тізбесіне ұқсайды және көбінесе осылай жазылады. Символ – непал рупиясын білдіреді. Рупия қолданылатын басқа елдерде де валюта белгілері бар, бірақ бұл белгі оларда қолданылмайды: олардың қолданылуы туралы толық мәлімет негізгі мақалада келтірілген.
The symbol is the Indian rupee sign. The precomposed character is a currency sign used to represent the monetary unit of account in Pakistan, Sri Lanka, Nepal, Mauritius, Seychelles, and formerly in India. It resembles, and is often written as, the Latin character sequence "Rs" or "Rs.". The symbol represents the Nepalese rupee. Currency signs exist for other countries that use the rupee but not this sign: their usage is also described at the main article.
Қысқарту
Латын әліпбиінде "рупия" (жекеше) "Re" деп қысқартылады, ал "рупиялар" (көпше) "₨" деп жазылады. Индонезиялық рупия "Rp" деп қысқартылады. 19 ғасыр типографиясында қысқартулар көбінесе жоғары индексте жазылатын: немесе. Брама әліпбиінде рупия көбінесе бірінші буынның графемасымен қысқартылады, одан кейін дөңгелек қысқарту белгісі немесе латын қысқарту нүктесі қойылады: (деванагари ру.), (сингал ру), (телугу ру). + Басқа тілдердегі рупия қысқартулары Тіл Сөз Транслитерациясы Қысқарту Unicode Гуджарати રૂપિચો, રૂપિયા rūpiyo, rūpiyā રૂ + + Каннада ರೂಪಾಯಿ rūpāyi ರೂ Малаялам രൂപ rūpāa രൂ ( ) + ( ) Тамил ரூபாய் rūbāy ரூ ( ) + ( ) Телугу రూపాయి rūpāyi రూ ( ) + ( ) Сингал රුපියල rupiyala රු +
In Latin script, "rupee" (singular) is abbreviated as 'Re'. and "rupees" (plural) as '₨'. The Indonesian rupiah is abbreviated 'Rp'. In 19th century typography, abbreviations were often superscripted: or In Brahmic scripts, rupee is often abbreviated with the grapheme for the first syllable, optionally followed by a circular abbreviation mark or a Latin abbreviation point: (Devanagari ru. ), (Sinhala ru), (Telugu rū). + Rupee abbreviation in other languages Language Word Transliteration Abbrev. Unicode Gujarati રૂપિચો, રૂપિયા rūpiyo, rūpiyā રૂ૰ + + Kannada ರೂಪಾಯಿ rūpāyi ರೂ Malayalam രൂപ rūpāa രൂ ( ) + ( ) Tamil ரூபாய் rūbāy ரூ ( ) + ( ) Telugu రూపాయి rūpāyi రూ ( ) + ( ) Sinhala රුපියල rupiyala රු +
Құны
Рупия тарихы б.з.д. 6 ғасырға дейін көне Үндістанға барып жетеді. Көне Үндістанда әлемдегі ең алғашқы монеталардың бірі болған (яғни, қазіргі бағамен шамамен 10 АҚШ долларына тең күміс) болған. Рупияның күміс мазмұнына негізделген құндылығы 19 ғасырда, әлемдегі ең күшті экономикалар алтын стандартына өткен кезде, ауыр салдарға әкелді. АҚШ-та және Еуропаның түрлі отарларында күмістің көп мөлшерде табылуы алтынға шаққанда күмістің құнын төмендетті. 19 ғасырдың соңында үнді күміс рупиясы бір рупияны британ валютасымен бір шиллинг пен төрт пенске тең етіп, алтынмен айырбастау стандартына көшті, яғни 15 рупия 1 фунт стерлингке тең болды.
The history of the rupees can be traced back to Ancient India around the 6th century BC. Ancient India had some of the earliest coins in the world, (that is, silver worth about US$10 at modern prices). Valuation of the rupee based on its silver content had severe consequences in the 19th century, when the strongest economies in the world were on the gold standard. The discovery of vast quantities of silver in the United States and various European colonies resulted in a decline in the value of silver relative to gold. At the end of the 19th century, the Indian silver rupee went onto a gold exchange standard at a fixed rate of one rupee to one shilling and fourpence in British currency, i. e. 15 rupees to 1 pound sterling. Country Currency Symbol ISO 4217code Minor unitRupees per U. S. dollar(As of 15 May 2023) Established Preceding currency Indian rupee ₹ INR Paisa = 1/100 rupee 82.23556 1540 no modern predecessor Indonesian rupiahRp IDR Sen = 1/100 rupiah 14,803.215 1949 Netherlands Indies gulden Maldivian rufiyaaRf, MRf, MVR, .ރ or / MVR Laari = 1/100 rufiyaa 15.406232 1945 Ceylonese rupee Mauritian rupee₨, रु MUR Cent = 1/100 rupee 45.671789 1876 Indian rupee, pound sterling, Mauritian dollar Nepalese rupeeरू NPR Paisa = 1/100 rupee 131.63432 1932 Nepalese mohar Pakistani rupee₨ PKR Paisa = 1/100 rupee 295.64616 1947 Indian rupee (prior to partition) Seychellois rupeeSR, SRe SCR Cent = 1/100 rupee 13.405025 1976 Mauritian rupee Sri Lankan rupee₨, රු, ௹ LKR Cent = 1/100 rupee 313.09518 1885 Indian rupee, pound sterling, Ceylonese rixdollar
Ел Валюта Символы ISO 4217 коды Кіші бірлік АҚШ долларына рупия (2023 жылдың 15 мамырына қарай) Орнатылған Алдыңғы валюта Үнді рупиясы ₹ INR Пайса = 1/100 рупия 82.23556 1540 қазіргі замандағы алдыңғысы жоқ Индонезия рупиясы Rp IDR Сен = 1/100 рупия 14,803.215 1949 Голландия Ост-Индиясы гульдені Мальдив руфиясы Rf, MRf, MVR, .ރ немесе / MVR Лаари = 1/100 руфия 15.406232 1945 Цейлон рупиясы Маврикий рупиясы ₨, रु MUR Цент = 1/100 рупия 45.671789 1876 Үнді рупиясы, фунт стерлинг, Маврикий доллары Непал рупиясы रू NPR Пайса = 1/100 рупия 131.63432 1932 Непал мохары Пәкістан рупиясы ₨ PKR Пайса = 1/100 рупия 295.64616 1947 Үнді рупиясы (бөлінуге дейін) Сейшель рупиясы SR, SRe SCR Цент = 1/100 рупия 13.405025 1976 Маврикий рупиясы Шри-Ланка рупиясы ₨, රු, ௹ LKR Цент = 1/100 рупия 313.09518 1885 Үнді рупиясы, фунт стерлинг, Цейлон rixдоллары
The history of the rupees can be traced back to Ancient India around the 6th century BC. Ancient India had some of the earliest coins in the world, (that is, silver worth about US$10 at modern prices). Valuation of the rupee based on its silver content had severe consequences in the 19th century, when the strongest economies in the world were on the gold standard. The discovery of vast quantities of silver in the United States and various European colonies resulted in a decline in the value of silver relative to gold. At the end of the 19th century, the Indian silver rupee went onto a gold exchange standard at a fixed rate of one rupee to one shilling and fourpence in British currency, i. e. 15 rupees to 1 pound sterling. Country Currency Symbol ISO 4217code Minor unitRupees per U. S. dollar(As of 15 May 2023) Established Preceding currency Indian rupee ₹ INR Paisa = 1/100 rupee 82.23556 1540 no modern predecessor Indonesian rupiahRp IDR Sen = 1/100 rupiah 14,803.215 1949 Netherlands Indies gulden Maldivian rufiyaaRf, MRf, MVR, .ރ or / MVR Laari = 1/100 rufiyaa 15.406232 1945 Ceylonese rupee Mauritian rupee₨, रु MUR Cent = 1/100 rupee 45.671789 1876 Indian rupee, pound sterling, Mauritian dollar Nepalese rupeeरू NPR Paisa = 1/100 rupee 131.63432 1932 Nepalese mohar Pakistani rupee₨ PKR Paisa = 1/100 rupee 295.64616 1947 Indian rupee (prior to partition) Seychellois rupeeSR, SRe SCR Cent = 1/100 rupee 13.405025 1976 Mauritian rupee Sri Lankan rupee₨, රු, ௹ LKR Cent = 1/100 rupee 313.09518 1885 Indian rupee, pound sterling, Ceylonese rixdollar