Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азияның дәстүрлі масса бірлігі.
Traditional Asian unit of mass
Таэль ( /ˈt//eɪ//l/), сондай-ақ тахиль және басқа да атаулармен белгілі, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияда қолданылатын бірнеше салмақ өлшемдерінің бірін білдіруі мүмкін. Көбінесе бұл қытай таэліне сілтеме жасайды, ол қытай салмақ және валюта жүйесінің бөлігі болып табылады. Қытай таэлі 1959 жылы 50 граммға тең деп бекітілді. Гонконг және Сингапурда ол 10 мацқа немесе 1/16 кэттиге баламалы, бірақ бұл екі елдегі метрикалық өлшемдері шамалы өзгеше. Бұл қытай өлшем бірліктері әдетте қытай шөптері сататын дүкендерде, сондай-ақ алтын мен күміс саудасында қолданылады.
Tael ('/t//eɪ//l/), also known as the tahil and by other names, can refer to any one of several weight measures used in East Asia and Southeast Asia. It usually refers to the Chinese tael, a part of the Chinese system of weights and currency. The Chinese tael was standardized to 50 grams in 1959. In Hong Kong and Singapore, it is equivalent to 10 mace or 1/16 catty, albeit with slightly different metric equivalents in these two places. These Chinese units of measurement are usually used in Chinese herbal medicine stores as well as gold and silver exchange.
Аттар
Ағылшын тіліндегі "tael" сөзі португал тілі арқылы малай тіліндегі "tahil" сөзінен келген, ол "салмақ" дегенді білдіреді. "Tay" немесе "taes" сияқты есімнің ерте ағылшын формалары португал тіліндегі "tael" сөзінің көпше түрі "taeis" сөзінен туындаған. "Tahil" (Сингапур ағылшын тілінде /t//ɑː//h//ɪ//l/) Малайзия, Сингапур және Брунейде салмақты білдіру үшін малай және ағылшын тілдерінде бүгінге дейін қолданылады, әсіресе қытай диаспорасы көп жерлерде. Қытай тілінде "tael" сөзі (жеңілдетілген жазу түрінде ) деп жазылады және мандаринше "liǎng" деп айтылады. "Жарты джин, сегіз таэль" (bàn jīn, bā liǎng) деген фраза екі нұсқаның да бірдей екенін білдіру үшін қолданылады, бұл ағылшын тіліндегі "six of one, half a dozen of the other" дегенмен ұқсас.
The English word tael comes through Portuguese from the Malay word tahil, meaning "weight". Early English forms of the name such as "tay" or "taes" derive from the Portuguese plural of tael, taeis. Tahil ('/t//ɑː//h//ɪ//l/ in Singaporean English) is used in Malay and English today when referring to the weight in Malaysia, Singapore, and Brunei, where it is still used in some contexts especially related to the significant Overseas Chinese population. In Chinese, tael is written (simplified as ) and has the Mandarin pronunciation liǎng. The phrase "half a catty, eight taels" bàn jīn, bā liǎng) is still used to mean two options are exactly equivalent, similar to the English "six of one, half a dozen of the other".
Тарихи қолданысы
Қытайда аймаққа немесе сауда түріне байланысты таэльдің әртүрлі салмақ стандарттары болды. Жалпы, күміс таэльдің салмағы шамамен ең көп таралған мемлекеттік өлшем – Купинг таэль, салмағы A. Көбінесе қолданылатын коммерциялық салмақ – Каопинг таэль, салмағы біршама тазалығы аз күмістен жасалған. Қытайдағыдай, Жапония мен Корея таэльді салмақ бірлігі ретінде де, одан әрі, валюта ретінде де пайдаланды.
In China, there were many different weighting standards of tael depending on the region or type of trade. In general the silver tael weighed around The most common government measure was the Kuping tael, weighing A common commercial weight, the Caoping tael weighed of marginally less pure silver. As in China, Japan and Korea used the tael as both a unit of weight and, by extension, a currency.
Императорлық Қытай
Қытайдың дәстүрлі күміс сицелері және басқа да қымбат металл валюталары орталық монетаханада шығарылмайтын және олардың құны таэльдегі салмағымен анықталатын. Олар жергілікті сауда үшін жеке күміс шеберлері жасағандықтан, әр слитканың пішіні мен мөлшері әртүрлі болды; шаршы және овал пішіндері жиі кездесетін, бірақ «кеме», гүл, тасбақа және басқа пішіндер де белгілі. Таэль Циң әулетінің монета айналымында күміс валютасының негізі ретінде қолданыла берді және сице әулет 1911 жылы құлағанға дейін қолданылып келді. Көбінесе 50, 10, 5 және бір таэль салмақты сицелер таралған. 1840 жылға дейін Циң әулетінің үкіметі күміс сицелер мен мыс қорытпасынан жасалған монеталар арасындағы ресми айырбас бағамын 1 таэль күміске 1000 вэнь деп белгілеген, бірақ 1840 жылдан кейін бұл ресми бағас 2000 вэньге 1 таэльге дейін екі есеге өсті. Сянфэн императоры тұсында Циң әулетінің үкіметі қағаз ақшаны қайта енгізуге мәжбүр болды, және ол шығарған қағаз ақшалардың ішінде таэльмен бағаланған Хүбу Гуаньпяо (戶部官票) күміс ноталары болды. Циң әулеті кезінде Қытайдың мәжбүрлі түрде ашылуы Қытайдың негізгі су жолдары мен жағалау аймақтарында келісім порттарының пайда болуына әкелді. Бұл келісім порттары Қытайдың ақша және банк жүйесін түбірімен өзгертті, бұл өзгерістер еуропалық және американдық сауда үйлерінің, содан кейін Қытайдағы ақша айырбастау және сауда қаржыландырумен айналысқан банктердің құрылуы арқылы енгізілді. 1840 және 1900 жылдар аралығында 1 таэль 1,38 испан долларына тең болды.
Traditional Chinese silver sycees and other currencies of fine metals were not denominated or made by a central mint and their value was determined by their weight in taels. They were made by individual silversmiths for local exchange, and as such the shape and amount of extra detail on each ingot were highly variable; square and oval shapes were common but "boat", flower, tortoise and others are known. The tael was still used in Qing dynasty coinage as the basis of the silver currency and sycee remained in use until the end of the dynasty in 1911. Common weights were 50, 10, 5 and one tael. Before the year 1840 the government of the Qing dynasty had set the official exchange rate between silver sycees and copper alloy cash coins was set at 1,000 wén for 1 tael of silver before 1820, but after the year 1840 this official exchange rate was double to 2,000 wén to 1 tael. During the reign of the Xianfeng Emperor, the government of the Qing dynasty was forced to re introduce paper money, among the paper money it produced were the Hubu Guanpiao (戶部官票) silver notes that were denominated in taels. The forced opening of China during the Qing dynasty created a number of treaty ports alongside the China's main waterways and its coastal areas, these treaty ports would fundamentally change both the monetary system of China as well as its banking system, these changes were introduced by the establishment of European and American merchant houses and later banks that would engage in the Chinese money exchange and trade finance. Between the years 1840 and 1900, 1 market tael was worth 1.38 Spanish dollars.
Императорлық Қытайдағы айырбастау бағамы
Жергілікті таэль кез келген орталық өлшемнен басымдық құйды. Сондықтан, Кантон таэлінің салмағы , Конвенциялық немесе Шанхай таэлінің салмағы , ал Хайгуан таэлінің салмағы болды. Әртүрлі таралған таэльдер арасындағы айырбас бағамдары жақсы мәлім болған.
The local tael took precedence over any central measure. Thus, the Canton tael weighed , the Convention or Shanghai tael was , and the Haiguan tael The conversion rates between various common taels were well known.
Қытай Республикасы
1933 жылы Қытай Республикасының үкіметі таэльді жойды және оны «фей лиан гаи юань» процесі арқылы юаньмен толықтай алмастырды. Осы кезеңде республикалық үкімет ежелгі таэль валютасымен номиналданған барлық банкноттарды қолдан шығарды, бұл валюта бірлігіндегі барлық қағаз ақшаны қолданудан шығарды.
In the year 1933 the government of the Republic of China abolished the tael and completely replaced it with the yuan in a process known as the fei liang gai yuan During this time the Republican government cleared all banknotes denominated in the ancient tael currency, making all bills which used this currency unit obsolete.
Сатып алу қабілеті
Қазіргі зерттеулерге сәйкес, сатып алу қабілеті паритеті бойынша бір таэль күмістің құны ерте Таң дәуірінде шамамен 4130 юань, кеш Таң дәуірінде 2065 юань, ал орта Мин дәуірінде 660,8 юань құраған. 2024 жылғы деректер бойынша күмістің бағасы 50 г таэль үшін шамамен 254 юаньды құрайды.
Modern studies suggest that, on purchasing power parity basis, one tael of silver was worth about 4,130 yuan RMB in the early Tang dynasty, 2,065 yuan RMB in the late Tang dynasty, and 660.8 yuan RMB in the mid Ming dynasty. as of 2024 the price of silver is about 254 yuan RMB/tael of 50 g.
Тайланд
Таиландта таэльге балама ретінде кхмер тілінен алынған тамилунг аталымы қолданылады. Бұл бірлік бұрын төрт батқа тең валюта ретінде пайдаланылған, ал қазір салмақ өлшемі ретінде 60 граммға тең деп белгіленген.
The Thai equivalent of the tael is known as the tamlueng, a term derived from Khmer. It was used as a unit of currency equal to four baht; nowadays, as a unit of weight it is fixed at 60 grams.
Қазіргі қолданылуы
Таэль әлі де бірнеше елде салмақ өлшеу бірлігі ретінде қолданылып келеді, бірақ көбінесе шектеулі салаларда ғана. Ағылшын тілді елдерде таэль бірлігін қолдайтын өлшемдерде оны әдетте "tl" деп қысқартады.
The tael is still in use as a weight measurement in a number of countries though usually only in limited contexts. In English speaking countries, measurement scales that support Tael as a unit will typically abbreviate it as "tl".
Қытай материгі
Қытайдың 31.25 г стандартты нарықтық таэлі 1959 жылы Қытай Халық Республикасы тарапынан өзгертілді. Жаңа нарықтық таэль метриялық өлшемдерге сәйкес келу үшін 50 г немесе 1/10 катти (500 г) құрады. (Толық мәлімет үшін қытай бірлігін қараңыз.) Шанхайда күміс әлі де таэльмен сауда жасалады. Қытайдағы кейбір азық-түліктер "таэль" деп аталатын бірліктерде сатылады, бірақ олар міндетті түрде бір таэль салмақты білдірмейді. Пісірілген күріш үшін таэль салмағы арнайы таэль көлемді шүмектермен шамамен анықталады. Шанхайда көптеп таралған кішкентай қуырылған бұлдырғын (шэнцзянь манту) және қуырылған кәмпит (шиаолонгбао) сияқты тағамдар да таэльмен сатылады. Мұндай жағдайларда бір таэль дәстүрлі түрде төрт немесе сегіз бұлдырғынға тең болады.
China's standard market tael of 31.25 g was modified by the People's Republic of China in 1959. The new market tael was 50 g or 1/10 catty (500 g) to make it compatible with metric measures. (see Chinese unit for details.) In Shanghai, silver is still traded in taels. Some foodstuffs in China are sold in units also called "taels", but which do not necessarily weigh one tael. For cooked rice, the weight of the tael is approximated using special tael sized ladles. Other items sold in taels include the shengjian mantou and the xiaolongbao, both small buns commonly found in Shanghai. In these cases, one tael is traditionally four and eight buns respectively.
Гонконг пен Сингапур
Таэль Гонконгта заңды салмақ өлшемі болып табылады және қазір де қолданыста. Гонконгта бір таэль 37,799364167 граммға тең.
The tael is a legal weight measure in Hong Kong, and is still in active use. In Hong Kong, one tael is 37.799364167 g,