Кіріспе

Ағылшын портрет суретшісі (1734–1802)

Джордж Ромни (26 желтоқсан 1734 [ескі стиль бойынша 15 желтоқсан 1734] – 15 қараша 1802) – ағылшын портрет суретшісі. Ол өз заманындағы ең танымал суретші болды және көптеген көрнекті қоғамдық қайраткерлерді суреттеді, соның ішінде оның көркемдік шабыты, лорд Нельсонның сүйіктісі Эмма Гамильтонды да бейнеледі.

Ерте өмір және тәрбие

Ромни Ланкаширде (қазір Камбрия) Фурнесс қаласындағы Далтонның Бексайд ауылында, шкаф жасаушы Джон Ромни мен Энн Симпсонның 11 баласының үшіншісі болып дүниеге келді. Ол қазіргі Барроу-ин-Фурнесс қаласындағы Хай Кокен атты шағын үйінде өсті және жақын маңдағы Дендрон мектебіне жіберілді. Ол көңілсіз оқушы болғандықтан, 11 жасында мектептен алынып, әкесінің кәсібіне баулуға берілді. Оның сурет салуға және ағаштан бұйымдар жасауға, соның ішінде скрипка жасауға (оның өмірі бойы ойнаған) табиғи қабілеті болды. 15 жасынан бастап, ол жергілікті сағатшы Джон Уильямсоннан бейресми түрде өнер сабақтарын алды, бірақ оқуы 1755 жылы, 21 жасында, жергілікті суретші Кристофер Стилдің 4 жылдық шәкірті болу үшін Кендал қаласына барғанда шын мәнінде басталды. Стил өзі танымал француз суретшісі Карло Ванлудан оқыған портретші еді. Барлық шығындарды Джорджтың әкесі төлейтін болды. 1756 жылдың қазанында Ромни Мэри Эбботқа үйленді (бұл шешімге кейін өкінді), бірақ жұмыс берушісі оны Йоркке іс сапарына шақырғанда, олар бірден ажырасып кетті. Бір жылдан кейін Стил Джорджтың өтінішімен шәкірттік оқудан бас тартты, осылай жас суретші – енді ұлының әкесі – суретші ретінде өз жолын жалғастыруға мүмкіндік алды.

Вестморланд

1757 жылы Ромни Кендалда әйелі мен кішкентай ұлына қайта қосылды, портретші, пейзаж және тарихи суретші ретінде жұмыс істеді. Осы кезеңде ол өнертапқыш және жазушы Адам Уокермен дос болып, бос уақытында музыкамен айналысты. 1762 жылдың наурыз айында ол әйелі, ұлы және қызынан ажырасып, Лондонға бағыт алды, онда 1799 жылға дейін тұрды (кейбір уақыттарда Камбрияға қайта оралды). Ажырасып тұрған кезеңде ол отбасымен байланысын үзбеді және оларды қаржылық жағынан қолдады, бірақ олар ешқашан оныңмен бірге астанада тұрмады.

Лондон

1763 жылы Ромни «Генерал Вольфтың қазасы» атты суретімен Корольдік өнер қоғамының конкурсына қатысты. Ромнидің достарының айтуынша, оған 50 гинеялық екінші жүлде берілді, бірақ кейін күмәнді себептермен 25 гинеяға дейін төмендетілді. Осы шешімді қабылдауда сэр Джошуа Рейнольдс басты рөл атқарды деген пікір бар, бұл екі суретшінің өмір бойына созылған керісінше қарым-қатынасына себеп болуы мүмкін. Кейінірек жетістікке жеткеніне қарамастан, Ромниді 1768 жылы құрылған Корольдік өнер академиясына ешқашан шақырмады, бірақ одан көрмеге қатысуды өтініш жасады, тіпті шақырды – десе де ол академияға қосылуға ешқашан үміткер болған емес. Бұл шешім оған патшалық қолдаудан және сарайдағы басқа да ықпалды тұлғалардың көмегінен айырылды. Академиямен арадағы нақты қарым-қатынасы туралы көптеген болжамдар айтылғанымен, ол әдетте оңаша тұрғаны белгілі, жақсы суретші мүше болмай-ақ табысқа жете алады деп санайтын. Оның өзінің мансабы осы сенімін растады, және өмірінің соңында ғана ол өз пікіріне өкінгенін білдірді. 1764 жылдың қыркүйегінде ол Парижге (досы, заңгер Томас Гринмен бірге) бірнеше аптаға ескі шеберлердің туындыларын зерттеу үшін сапар шекті (шетелге саяхат дамып келе жатқан суретшінің білімін жетілдіру үшін қажетті жағдай ретінде қарастырылды, себебі Лондонда көрнекті өнер туындыларын көру мүмкіндігі өте шектеулі болды). 1765 жылы ол Корольдік өнер қоғамының конкурсында қайтадан 50 гинеялық екінші жүлдені жеңіп алды. 1768 жылы ол драматург Ричард Камберлендпен танысты, ол оның портретін салған болатын, сондай-ақ оны ықпалды меценаттармен таныстыруға көмектесті. Ол миниатюра суретшісі Озиас Хамфримен де дос болды. 1769 жылы оның үшін өте табысты жыл болды – ол Сер Джордж Уорреннің және оның отбасының үлкен портретін «Еркін суретшілер қоғамында» көрсетті, ол үлкен құрметке ие болды және оның болашақ танымалдылығының негізін қалауға көмектесті. 1770 жылы ол өзінің туындыларын «Еркін суретшілер қоғамына» қарағанда «Жарталанған суретшілер қоғамында» көрмеге қоя бастады.

Италия

1772 жылы Ромни қаржылық тұрғыдан жеткілікті деңгейде қамтамасыз етілді, сондықтан ол әрқашан ниеттенгендей, өткеннің ұлы суретшілерін оқу үшін Озиас Хамфримен бірге Италияға сапар шекті. Ол наурыз айында жолға шығып, Еуропаны (Париж, Лион, Марсель, Ницца, Генуя, Ливорно, Флоренция және Пиза арқылы) кезіп, маусым айында Римге жетті. Таныстыру хатының арқасында ол Рим папасы Клемент XIV-ке қол жеткізіп, Ватикан ішінде Рафаэльдің фрескаларын зерттеу үшін мұражай орнатуға рұқсат алды. Ол Римде 18 ай бойы сол жердегі ұлы өнер туындыларын зерттеп, эскиздер жасады. 2 жылдан астам уақыт болмағаннан кейін 1775 жылдың шілдесінде Флоренция, Болонья, Венеция, Парма және Турин арқылы Лондонға оралды.

Кейінгі мансап

1775 жылы Ромни оралғаннан кейін Кавендиш скверіне, бұрын танымал портретші Фрэнсис Котсқа тиесіл болған үйге көшті. Ол өзінің қарызынан бөлек, өнерлі, бірақ ерсі ағасы Питердің қарызымен де ауырғандықтан, қаржылық қиындыққа тап болды. Дегенмен, Ричмонд герцогы мен оның достарынан тапсырыстар алды, бұл суретшінің бағына жаңа серпіліс әкелді. 1776-77 жылдары ол Уильям Хейлимен танысып, жазушымен берік достық қарым-қатынас орнатып, оның портреттерін жасай бастады. 1782 жыл Ромни өміріндегі маңызды жаңа кезеңнің бастауы болды, себебі сол жылы ол алғаш рет Эмма Гамильтонмен (сол кезде Эмма Харт деп аталған) танысты, ол оның шабытының көзіне айналды. Ол оның түрлі поздардағы 60-тан астам портретін салды, кейде ол тарихи немесе мифологиялық кейіпкерлердің рөлін ойнады. Ол сонымен қатар көптеген замандастарын, оның ішінде суретші Мэри Мозерді және 1787 жылы өзінің ең әдемі туындыларының бірінде он жеті жасар бойжеткенді – «Бержер шляпасындағы мисс Констебл» портретін жасайды. 1797 жылы Ромни 32 Кавендиш скверіндегі студиясын тастап, Хэмпстедтегі Холли Буш Хиллге көшті, онда жиырма жылдан астам жұмыс істеген. Хэмпстедте Ромни құрылыс жобаларына көп ақша жұмсады және екі жылдан кейін үйді сатты. Ромнидің үйі қазір бірінші санаттағы ескерткіш болып саналады және оның үйіне еске алу тақтасы орнатылған. 1799 жылдың жазында оның денсаулығы нашарлап, дерлік қырық жылдық үзілістен кейін Ромни әйелі Мэриге Кендалға оралды. Ол 1802 жылдың қарашасында қайтыс болғанға дейін оның соңғы 2 жылын күтіп-баптады. Ол Фурнесс қаласындағы Дальтон шіркеуінің маңындағы зиратқа жерленді. Джордж Ромни – американдық кәсіпкерлер мен саясаткерлер Джордж В. Ромнидің (1907-1995) және Митт Ромнидің (1947 жылы туған) туысы; олардың атасы Майлз Ромни Джордж Ромнидің бірінші туысы болған.