Кіріспе

Ағылшын актрисасы Лора Кин (20 шілде 1826 – 4 қараша 1873) – британдық сахна актрисасы және театр директоры. Елу жылдық мансабында ол Нью-Йорктегі алғашқы күшті әйел директор ретінде танылды. Ол ең көп танылған «Біздің американдық туысымыз» атты пьесадағы басты рөлді сомдағаны үшін белгілі, осы пьесаға президент Авраам Линкольн Вашингтондағы Форд театрында оның қаза болған кешкісінде қатысқан.

Ерте өмір

Кин Англияның Винчестер қаласында Мэри Фрэнсис Мосс болып дүниеге келді. Ол Томас пен Джейн Мосс (құрметті аты – Кинг) отбасының төртінші және соңғы баласы болды. Оның әпкесі – британдық актриса Элизабет Йейтс. 18 жасында ол британдық армия офицері Генри Веллингтон Тейлорға үйленді (кейбір дереккөздер Тейлорды «Джон» деп атайды). Тейлор Веллингтонның 1-ші герцогы Артур Уэлслидің туысы және құдасы болған. Әскерден босағаннан кейін Тейлор жеке қонақүй ашты. 1850 жыл шамасында Тейлор тұтқындалды, бірақ оның жасаған қылмысының мәні қазір белгісіз. Сотталғаннан кейін ол Англиядан Австралияға түрме кемесімен жіберілді. Кейіннен Кин Тейлорды ажырасу үшін табу мақсатымен Австралияға сапар шекті, бірақ оның қайда екенін анықтай алмады. (Кейбір мәліметтерге сәйкес, Кин Тейлорды тапқан, бірақ ол ажырасуға келіспеген.) Күйеуі түрмеге қамалғаннан кейін Кин екі баласымен жалғыз және ақшасыз қалды. Әпкесінің кеңесімен ол актрисалық мансапты бастауға шешім қабылдады және әпкесінің театрында шәкірттікке түсті. 1852 жылы, Британияда бір жылдай сахнада болғаннан кейін, Кин Джеймс Уильям Уоллақтың Нью-Йоркке шақыруын қабылдады және оның сәтті театрындағы тұрақты труппаның жетекші актрисасы болды. Оның осы театрдағы алғашқы өнері – «Уилл» пьесасындағы Альбино Мандевилл рөлі болды. Уоллак театрында жұмыс істеген кезінде ол үлкен танымалдылыққа ие болды (20 қыркүйек 1852 жыл – 22 қараша 1853 жыл). Мансабын толығырақ бақылауға алу үшін ол Джон Латцтың көмегімен театр ісіне араласты, оған 1860 жылы үйленді және оның өмірінің соңына дейін бірге болды. Бір күні ол күтпеген жерден Уоллак труппасынан кетіп, Балтиморға көшті. Кин Балтимордағы Чарльз-стрит театрын 1853 жылдың 24 желтоқсанынан 1854 жылдың 2 наурызына дейін жалға алды, онда ол менеджер, режиссер және актриса ретінде жұмыс істеді. Ол 1854 жылдың 6 сәуірінен 29 шілдесіне дейін Калифорнияда, 1854 жылдың 23 қазанынан 1855 жылдың қаңтарына дейін Австралияда және 1855 жылдың 9 сәуірінен 4 қазанына дейін тағы Калифорнияда гастрольдік қойылымдар қойды. Калифорниядағы алғашқы кезеңінде оны Эдвин Бутпен бірге ойнау үшін Кэтрин Нортон Синклер шақырды. Сан-Францискодағы Юнион театрының менеджері және жалға алушысы ретінде бір ай жұмыс істегеннен кейін (1854 жылдың 29 маусымынан 29 шілдесіне дейін) Кин мен Бут Австралияға турнеге шықты. Буттың Австралиядағы мас күйдегі мінез-құлқы олардың қарым-қатынасына және турнесіне нүке салды. Калифорнияға оралғаннан кейін ол Америка театрын басқарды. Ол онда бірнеше жыл бойы өнер көрсетті, осыдан кейін Калифорнияда демалыс күндері ойын-сауық көрсетуге тыйым салатын жаңа заң қабылданды. Бұл театр қойылымдарына келушілер санын күрт азайтты және Кинге Нью-Йоркте жаңа жобаны бастауға себеп болды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Кин Метрополитен театрын жалға алып, оны қайта жаңғыртты және «Лаура Киннің вариациялары» деп атады. Ол 23 желтоқсанға дейін менеджер, режиссер және жұлдызды актриса ретінде жұмыс істеді, содан кейін Уильям Бертон ғимаратты сатып алып, өз жұмысын сол жерге көшірді. (Бұл Бёртонның жаңа театры, кейін Қысқы бақ деп аталды.) Осы кезде ол инвесторларды және театрларға маманданған сәулетшіні тауып, өзінің талаптарына сәйкес жаңа театр салдырды. «Лаура Кин театры» деп аталған театр 1856 жылдың 18 қарашасында ашылды. 1857 жылдың қарашасында ол «Боз теңіз» пьесасын қойып, қаржылық табысқа жетті. Сахналық өнер сол дәуірде жылдам өзгеріп отырды, көптеген қойылымдар оннан астам көрсетілімнен аспады, бірақ Кин осы тенденцияға қарсы шықты. 1857 жылғы «Эльфтер» атты қойылым рекордтық 50 рет көрсетілді. Сонымен қатар, 1860 жыл оның театры мен американдық драма үшін маңызды жыл болды. 29 наурызда ол Дион Бусиконың «Коллин Баун» пьесасын сахнаға қойды, ол 12 мамырдағы маусымның соңына дейін алты апта бойы көрсетілді. Бұл пьесаның ең жарқын тұсы – сахнада мұхит аралын жасау, оның батыры колин баун Эйли О'Коннорды құтқару үшін мұхитқа секіріп түседі. (Пьесаның табысына сенген Бусико «Коллин Баунды» Лондонға алып барды, онда ол 1860 жылдың 10 қыркүйегінде ашылып, 230 рет көрсетілді, бұл ағылшын театры тарихындағы алғашқы ұзаққа созылған қойылым болды.) 1860 жылдың қарашасында Кин «Жеті әйел бауырлас» мюзиклын сахнаға қойды, ол әсем декорациялармен және 253 рет көрсетілді, бұл сол кездегі таңғажайып көрсеткіш.

Авраам Линкольннің өлтірілуі

1858 жылы «Біздің американдық туысымыз» Лора Киннің театрында тұңғыш рет көрсетілді. 1865 жылдың 14 сәуір түнінде Киннің труппасы, құрамында негізінен Джон Дётт пен Гарри Хок болған, Вашингтондағы Форд театрында «Біздің американдық туысымыз» спектаклін қойды. Сол кеште президент Авраам Линкольн мен оның әйелі, Бірінші ханым Мэри Тодд Линкольн тамашалап отырды. Актер Джон Уилкс Бут президенттік ложада отырған Линкольнді атып өлтірді; Бут дереу театрдан қашып кетті. Дүрлік-шарлықтың арасында Кин президенттік ложаға жетіп, жан тәрік етіп жатқан Линкольннің басын тізесіне қойды. Линкольннің қанатынан жараланған басынан қан тамшылап, оның көйлегіне, әсіресе манжетіне түсті. Бұл манжет кейіннен Америка тарихының ұлттық мұражайына тапсырылды.

Кейінгі жылдар және өлім

1863 жылы Кина денсаулығының нашарлауына байланысты жеке театрын басқарудан бас тартуға мәжбүр болды. Одан кейін, келесі он жылдың көп бөлігінде ол Америка Құрама Штаттары бойынша гастрольдік сапармен шыққан труппаның менеджері және бас актрисасы болды. Сонымен қатар, ол 1869 жылдың 20 қыркүйегінен 1870 жылдың 25 наурызына дейін Филадельфиядағы Каштановый көшесі театрының директоры қызметін атқарды. Оның соңғы өнері 1873 жылдың 4 шілдесінде, солтүстік Пенсильванияда гастрольдік сапарда болған кезде ойналды. Кинаның екінші күйеуі Джон Лутц 1869 жылдың 18 сәуірінде қайтыс болды. 1873 жылдың 4 қарашасында Кин Нью-Джерси штатының Монтклэр қаласында 47 жасында туберкулезден көз жұмды.

Танымал мәдениетте

2007 жылы Чарльз Буштың Лора Кин және Линкольннің қазасы туралы "Біздің басты әйел" атты пьесасы Манхэттен театры клубында Бродвейден тыс сахнада көрсетілді. Қойылымды Линн Медоу режиссерлік етті, ал Лора Кин рөлін Кейт Малгрю сомдады. 2023 жылы Эдвин Буттың өміріне арналған "Тирандар" атты түпнұсқа музыкалық Вашингтондағы Ұлттық мұрағат мұражайында қойылды. Александр Сейдж Ойеннің музыкасы мен әні, Нора Бригид Монаханның либреттосымен музыкалық спектакльде Лора Кин рөлін Дженифер Фуше ойнады, ал оның Эдвин Бутпен арақатынасы бейнеленді, оны А. Дж. Шивли сомдады.