Кіріспе
Ұлыбританияның батыс жағалауынан шығыс жағалауына дейін жаяу жүріңіз. Жағалаудан жағалауға дейін созылатын жаяу жол – Солтүстік Англияның батыс және шығыс жағалаулары арасындағы ұзақ қашықтықтық жаяу жүріс маршруты, шамамен 190 миль (306 км) ұзындықты құрайды. Альфред Уэйнрайт жасаған бұл маршрут үш контрастты ұлттық саябақтан өтеді: Лейк-Дистрикт ұлттық саябағы, Йоркшир Дейлс ұлттық саябағы және Солтүстік Йоркшир Моорс ұлттық саябағы. Қазіргі уақытта өлшенген нақты қашықтық 182 миль (293 км) құрайды. Уэйнрайт жаяу жүргіншілерге Сент-Бисте Ирландия теңізіне, ал жолдың соңында Робин Гуд шығанағында Солтүстік теңізіне бут киген аяқтарын малып салуды ұсынады. Бұл маршрут ресми емес және көбінесе белгіленбеген. Алайда, 2022 жылдың 12 тамызында Жағалаудан жағалауға дейін созылатын жаяу жол Уэйнрайт қоғамының (маршруттың ресми жауапты ұйымы) сәтті науқанының нәтижесінде ресми Ұлттық жолға айналатыны жарияланды. Маршрутты жаңарту жұмыстары басталады және ол 2025 жылы ресми түрде ашылады (ұзындығы 197 миль (317 км) болады).
The Coast to Coast Walk is a long distance footpath between the west and east coasts of Northern England, nominally 190 mile (306 km) long. Devised by Alfred Wainwright, it passes through three contrasting national parks: the Lake District National Park, the Yorkshire Dales National Park, and the North York Moors National Park. The current actual measured distance is reported as 182 mile (293 km). Wainwright recommends that walkers dip their booted feet in the Irish Sea at St Bees and, at the end of the walk, in the North Sea at Robin Hood's Bay. It has been an unofficial and mostly unsignposted trail. However on 12 August 2022 it was announced that the Coast to Coast Walk would become an official National Trail, following a successful campaign by the Wainwright Society (the official Responsible Organisation for the trail). Work will commence to upgrade the route and officially open it in 2025 (at 197 mile (317 km) long).
Тарих және мәртебесі
Жағалаудан жағалауға дейінгі жол алғаш рет Альфред Уэйнрайттың 1973 жылғы «Жағалаудан жағалауға дейін серуен» кітабында сипатталған. Уэйнрайттың кітабы соңғы жылдары бірнеше рет қайта қаралып (соңғысы 2003 жылы), ұсынылған маршрут жаңартылды. Уэйнрайттың кітабында маршрут 12 кезеңге бөлінген, олардың әрқайсысы жақын маңда кемінде бір түнге тоқтауға болатын елді мекенде аяқталады. Егер күніне бір кезеңнен және бір-екі күндік демалыспен жүргізілсе, маршрут екі апталық демалысқа айналады, ал жағалаудан жағалауға дейінгі саяхаттар туралы жазылған жазбалар осы маршрутты осылай жүрудің ең көп таралған тәсілі екенін көрсетеді. Дегенмен, Уэйнрайт адамдардың міндетті түрде осы күнделікті кезеңдерге немесе тіпті оның маршрутына сәйкес келуі керек емес екенін нақты айтады. Мысалы, Уэйнрайттың көптеген кезеңдері күн ішінде бір жоғары көтеріліп, бір төмен түсумен аяқталады: көптеген саяхатшылар осы үлгіні сақтау және бір күні екі үлкен көтеріліске тап болмау үшін Грасмирде Борроудейл-Паттердейл кезеңін бөліп өтеді. Тағы екеу немесе үш ұзақ кезеңді бөліп, бір-екі демалыс күнін қосса, күндік орташа қашықтық 10 немесе 12 мильге дейін азаяды, бұл саяхатты үш апталық, «тоқтап, айналаға қарап тұруға» уақыт болатын оңай сапарға айналдырады – мұндай әрекетті Уэйнрайт жақсы көретін. Жағалаудан жағалауға дейінгі саяхат үшін қоғамдық қолданыстағы жолдар (жаяу жүргіншілер жолдары, жолдар және шағын жолдар), рұқсат етілген жолдар мен қолжетімді жерлер пайдаланылады; бұл Ұлыбританиядағы ең танымал ұзақ қашықтықты жаяу жүргіншілер жолдарының бірі. 2004 жылы сарапшылар жүргізген сауалнама бойынша бұл жол әлемдегі екінші ең жақсы жол деп танылды. Харви карталары 1:40,000 масштабта екі арнайы жолақты карта шығарады. Дәстүр бойынша, саяхатшылар Сент-Бис жағалауында аяқтарын суға малып, бір тас жинап алуы керек. Саяхаттың соңында да аяқтарды суға малып, тасты Робин Гуд шығанағының жағалауына тастау керек.
Бағыт
Бұл мақалада сипаттама батыстан шығысқа қарай берілген. Бұл ең танымал бағыт, сондай-ақ бастапқы нұсқада және көптеген қазіргі нұсқаулықтарда көрсетілген бағыт; ол бағыт жел мен жаңбырды арқада сезінуге және кешкі күннің көзді жалықтырмауына мүмкіндік береді. Кейбір саяхатшылар шығыс жағалаудан бастайды, себебі олар саяхатының мән нүктесі ретінде Көлдер аймағын көруді қалайды немесе олар бұл маршрутты дәстүрлі бағытта жүріп көрген. Уэйнрайттың маршруты Ирландия теңізіндегі Камбрия графтығындағы Сент-Бис қаласынан басталады. Ол Батыс Камбрияның жағалау жазығы мен Көлдер аймағынан өтеді, ал Пеннин тауларын кесіп өткенде Солтүстік Йоркширге кіреді. Содан кейін Йоркшир Долы, Йорк Долы және Солтүстік Йоркшир Моорлары арқылы Солтүстік теңіз жағалауындағы Робин Гуд шығанағына жетеді.
Көлдер ауданы
Сент-Бис деген шағын теңіз жағалауындағы қалашықтан, онда құтқару қайықтары станциясының жанында "С-дан С-ға" ескерткіші орналасқан, маршрут Сент-Бис бас теңізінің жартастарымен солтүстікке қарай бірнеше шақырымға созылады, содан кейін ішкі аймаққа бұрылып, Батыс Камберленд жазығындағы Сэндвит, Мур Роу және Клеатор ауылдарынан өтеді. Одан кейін маршрут алғашқы төбесіне (Дент) көтеріліп, Эннердейл көпіріне жеткенше алғашқы аңғарын (Нэнникетч) бойымен жүреді. Жол Эннердейл аңғарымен жоғары қарай, Эннердейл суының жағасымен және "Қара желкен" жасөспірімдер үйінің жанынан өтеді. Ол Лофт Бекке дейін Грейт Гейблдің солтүстігіндегі төбелерге көтеріледі, Хонистердің қолданыстан шыққан шифер кен орындары мен тау трамвайынан өтеді, содан кейін Бороудейлдегі Роствэйтке дейін төмен түседі. Борроудейлден шығу үшін маршрут Стоунтвейттен өтіп, Гринуп-Эджге дейін өзен бойымен жоғарылайды, содан кейін Хелм-Краг жотасымен жүріп, Грасмир ауылына дейін төмендейді. Грасмирден маршрут Грисдейл Хаузе асуына көтеріледі, онда Уэйнрайт үш бағытты ұсынады: Хелвеллин немесе Сент-Санди Крэг таулары арқылы, немесе Грисдейл аңғарымен оңайрақ төмендеу – үш нұсқа да Паттердейл ауылында қосылады. Паттердейлден қиын көтеріліс Англ Тарнға және Кидсти Пайкке жетеді – теңіз деңгейінен 780 метр биіктіктегі (2,560 фут) саяхаттың ең жоғары нүктесі. Содан кейін көлдің солтүстік жағалауын бойымен жүретін Хауесвотерге қарай тік құлау бар, одан кейін көл ауданынан шығып, Шап аббаттығына және Шап ауылына барады.
Вестморленд және Йоркшир Дольс
Шаптан бастап маршрут Уэстморленд әктасты үстіртімен Ортон ауылына және одан әрі Кёркби Стивенге дейін созылады. Маршрут Англияның батыс-шығыс суайырына (Йоркшир шекарасын құрайтын) Тоғыз Стандарттық Ригг жотасына көтеріледі, ал одан шұңқырлы дала жолдары мен тау өзендері Свалдейлге түседі. Тозынудың зиянын азайту мақсатында, жылдың әр мезгілінде балама маршруттар қарастырылған. Жағалаудан жағалауға созылатын жолдың шамамен орта тұсында, Келдте Пеннин жолымен қиылысады. Келдтен кейін екі бағыттың бірін таңдауға болады: биік (ашық және желді) немесе төмен (өзен бойында, шайханалар мен пабтармен), екеуі де Ритке жетелейді. Төменгі Свалдейлде маршрут Маррик монастырынан өтіп, орманды төбе арқылы Ричмонд қаласына дейін барады.
Моубрей алқабы мен Солтүстік Йорк шұңқыры
Ричмондтан кейін жол Виске өзеніне жақын, бірақ өзенге қарағанда тікелей бағытпен, Моубрей аңғарының (Йорк аңғарының солтүстікке қарай созылған бөлігі) жазық егістік жерлері арқылы Денби Виске ауылына, содан кейін Инглеби Кроссқа дейін жалғасады. Маршрут Солтүстік Йоркширдің батыс жиегіне көтеріліп, Кливленд жолымен және Лайк Уэйк жолымен тоғысады. Кливленд тауларының ең биік нүктелерінен (Кливленд фронты деп белгілі) өрлеп, төмен түсетін осы екі маршруттың бойымен жүреді, Клей Бэнк Топқа дейін барады. (Уэйнрайт "Лайк Уэйк" жолының өзінің "Жағалаудан жағалауға" саяхатын аяқтауға лайықты екенін айтқан. Бұрынғы рекорд 1991 жылы Майк Хартлидің 39 сағат 36 минут 52 секундтық көрсеткішімен тіркелді. Ал одан бұрынғы рекордты 1985 жылы Майк Кудей 46 сағат 49 минутта аяқтаған еді.